महानंदा चित्रपटातील अस्वस्थ करणारा प्रसंग

नाटक पण छान होते आशा काळे व काशिनाथ घाणेकार यांची अप्रतिम कामे झाली होति.
आईचा रोल पद्मा चव्हाण यानी केला होता..शेवटी आई वेडी होते तो सिन पद्मा ताईनी अप्रतिम वटवला होता
फय्याज शोभत नाहित त्या भुमिकेत.
थोराड वाटतात

फार पूर्वी पाहिला होता हा सिनेमा.... :(

हे वाचून एक घटणा आठवली. मागच एका प्रतिसादात लिहलं होतं. इथं पुन्हा चिकटवतोय.

एक आठवणः २००४ साली एक वेडसर भिकारी बाई सेनापती बापट रस्त्याच्या (ज्यावरून रोज लाखो लोकं जायची) कडेला उकिरड्यावर बसलेली दिसायची. दोन-तीन महिन्यानंतर बघितलं तर ती चक्क गरोदर होती. मग १-२ दिवस ती काहीच हलचाल न करता पडलेली दिसली आणि दुसर्‍या दिवशी ती तशीच दिसली तेंव्हा तीसर्‍या दिवशी तिला (बहुतेक) म्युनिसीपाल्टीनं उचलून नेलं.

मी दोन्-तीनदा कुठल्याश्या संस्थेत फोन करून कळवलं होतं पण काहीच झाल नाही. आणि जास्त काही केलं नसल्याची टोचणी नाही.

तुमचा हेवा वाटतो. अस्वस्थ होण्यासाठी तुम्हाला चित्रपट बघावा लागतो.

कधिकधी शोषीत लोकांना त्यांच्या सोबत काय होतय हे देखिल त्यांना कळत नसतं ते बरच आहे असं वाटत. :(

हेच खरं. जागात अशा कितीतरी गोष्टी घडत असतात. त्या वाचून बघून ऐकून फक्त आपल्या हतबलतेची जाणीव होते. मी तर हल्ली असे सिनेमे बघणेच सोडून दिले आहे. अक्षयकुमार नाहीतर सल्लू आपले बरे. :(

त्या प्रसंगानंतर मच्छिंद्र काम्ब्लींचे पात्र निलाजर्या सारखे विचारते "काय मास्तर झाला सगळे नी"??"...
फार नाही...तो आपल्या समाजाचाच एक मुख्य भाग रीप्रेझेंत करत होता

अंगावर येणारे चित्रपट, त्यातले प्रसंग एवढे उघडेवाघडे आणि बीभत्सच असतात असंही नाही. दोन चित्रपट, प्रसंगांबद्दल लिहावंसं वाटलं.

एक म्हणजे अलिकडेच पाहिलेला, सबीहा सुमर या पाकीस्तानी दिग्दर्शिकेचा 'खामोश पानी', किरोन खेर त्यात आयेशाच्या प्रमुख भूमिकेत आहे. आयेशाला विहीरीबद्दल भीती असते, ती कधीच तिथे पाणी भरायला जात नाही. त्याला फाळणीच्या वेळी तिच्या घरच्यांनी, गावातल्या इतर लोकांनी संपूर्ण गावातल्या शीख मुलींना विहीरीत ढकलण्याचा भूतकाळ असतो. चित्रपटाच्या शेवटी डीफोकस्ड विहीर आणि विहीरीच्या भिंतीवर उभी असलेली किरोन खेर हे दृष्य अतिशय अंगावर येणारं आहे.

दुसरा द. आफ्रिकन-ब्रिटीश चित्रपट 'स्किन'. गोर्‍या आई-वडलांची सावळी मुलगी सांद्रा या चित्रपटाची नायिका आहे. आई-वडलांच्या इच्छेविरोधात ती कृष्णवर्णीय तरूणाशी पळून जाऊन लग्न करते. नवरा आणि तिचं भांडण होतं तेव्हा तो तिला मारतो. चेहेर्‍यावरचं रक्त ती उपलब्ध असलेल्या एका घमेल्यातल्या पाण्यात धुते आणि तिची बारकी पोरं ते पाणी पुढे घरासमोरच्या बागेतल्या झाडांना घालतात. मुलं-आई हे वेगवेगळ्या लोकांचं नातं या चित्रपटात खूप सुंदर दाखवलेलं आहे; पण हा प्रसंगही फार अंगावर आला.
या चित्रपटाबद्दल तपशीलात इथे लिहीलेलं आहे. (दुवा ऐसी अक्षरेवर जातो.)

आर्ट इज नॉट आर्ट टिल इट डिस्टर्ब्स यु.

हे मात्र मला अजिबात मान्य नाही. कलेसाठी कला असते, आणि अशी अनेक चित्रं, फोटो मला आवडतात. उदाहरणार्थ चित्रकार जयंत जोशी यांनी फेसबुकावर टाकलेला हा फोटो:

मी बहुतेक पूस्तक वाचलय हे ...

जयवंत दळवींच्या 'महानंदा' ह्या कादंबरीचं शंनांनी केलेले नाट्यरुपांतर म्हणजे 'गुंतता हृदय हे'.
मी पाहिले तेंव्हा डॉ. काशिनाथ घाणेकर, आशालता वाबगावकर, राजा मयेकर आदी दिग्गज कलावंत होते. अत्यंत प्रभावी आणि खिळवून ठेवणारे नाटक फिरत्या आणि सरकत्या रंगमंचाच्या साहाय्याने सादर केले जायचे. वरील लेखात उल्लेख असलेला प्रसंग त्यात नव्हता. पण नाटक फार सुंदर होते.

मानवप्राण्याच्या आदीम प्रेरणा आणि सभ्य समाजाची कृत्रीमता... अति प्राचीन संघर्ष.

अर्धवटराव

दळवी तेंडुलकर आजच्या काळात आहेत कोठे
नाही म्हणायला राजन खान व कविता महाजन लिहितात.
आजकाल जमाना बेगड्या डेलीसोप चा आहे ,
समाजात घडणाऱ्या गोष्टी दृष्टिआड करून आपल्या परंपरांचे गोडवे गाण्याचा आहे,
लहानपणी दूरदर्शन वर तेंडुलकरांची नाटके लागायची ,
लालन सारंग ह्यांचा जीव ओतून केलेला अभिनय ,
त्यांची उच्चारलेले एक एक वाक्य त्यांची संतप्त देहबोली , समस्त पुरुष जातीवर
आसूड ओढत ,
१० वर्षाच्या वयात असा प्रसंग अंगावर यायचा.
महिलांवर अत्याचार म्हणजे भयंकर असेच मनात ठाम ठसले ,
भेंडे ह्यांची आव्हान मालिका त्यात निशिगंधा वाड चे हुंड्या साठी हाल करणारी
दया डोंगरे चा प्रसंग पाहून ह्याच वयात आयुष्यात कधी हुंडा घेणार नाही असा निर्धार केला होता ,
आता हे सर्व आठवले तर त्या पोर वयात मनावर कधी न पुसणारं संस्कार ह्या प्रसंगातून घडला.
मनोरंजनात प्रबोधन असेच काहीतरी ह्या प्रकाराला म्हणतात.
सध्या टीव्हीवर मनोरंजनाचा पत्ता नसतो , प्रबोधन दूर राहिले.

भेंडे ह्यांची आव्हान मालिका त्यात निशिगंधा वाड चे हुंड्या साठी हाल करणारी
दया डोंगरे चा प्रसंग पाहून ह्याच वयात आयुष्यात कधी हुंडा घेणार नाही असा निर्धार केला होता
या मालिकेचे नाव आव्हान होते.

जाता जाता :--- बॉलिवूड मधे खलनायकाची भुमिका करणारे रणजित यांनी चित्रपटात सगळ्यात जास्त वेळा रेप सीन साकारला आहे म्हणे !असे सीन लोक आवडीने कसे बघु शकतात हेच मला कळत नाही ! :(
हल्लीच असाच एका चित्रपटातला सीन पाहिला होता,सयाजी शिंदे हे एका गरिब स्त्रीवर बलात्कार करतात,ते दॄष्य पाहुन लयं वाईट वाटलं होतं. :(

"आर्ट इज नॉट आर्ट टिल इट डिस्टर्ब्स यु. .." हे वाक्य काही विशिष्ट संदर्भांत खरं आहे -पण सार्वकालिक नाही.

चित्रपटातलं दृष्य पाहून अस्वस्थता येते त्याच्या कैक पट अस्वस्थता प्रत्यक्षात अशा स्त्रियांशी आपण बोलतो तेव्हा येते. चित्रपट एखादं "उदाहरण" दाखवतो - प्रत्यक्षात ते जगणं अनेकींच्या वाट्याला आलेलं पाहताना सुन्न होऊन जातो आपण.

ह्युमन इज जस्ट अनदर अ‍ॅनिमल ऑन प्लॅनेट अर्थ. त्यामुळे त्याने कितीही माणसाळायचा प्रयत्न केला तरी कधी ना कधी आपले "अ‍ॅनिमल इन्स्टिन्क्ट" दाखवणारच.