हिंसा आणि अहिंसा...

तुम्हाला नक्षलवाद्यांविषयी सहानुभुती असेल तर ते तुमच्या पुरते मर्यादित ठेवा. काहिच्या काही वैचारिक मुद्दे उपस्थित करुन दिशाभुल करु नका.

नक्षलवाद्यांविषयी सहानुभूती असल्याचे या लेखात मला काही दिसलेले नाही.

अहिंसेचा हा अर्थ माहित नव्हता.

हिंसा हे साधन न मानता गाइडलाइन किंवा मार्गदर्शक तत्त्व मानले की मग या तत्त्वाचे तत्त्वज्ञान बनवता येते.या तत्त्वज्ञानाचा प्रतिवाद गीतेतल्या निष्कामकर्मयोगाने करता येऊ शकेल. हिंसा ही कधीच जिंकत नसते,क्रांती कधीच चिरस्थायी नसते,ती आपल्या पिलांना खाते,उत्क्रांती हीच टिकाऊ परिवर्तन घडवते वगैरे क्लीशे पुन्हा पुन्हा उगाळण्यात अर्थ नाही.

भगतसिंग कम्युनिस्ट होते?

आता माओवादी, सशस्त्र स्वातंत्र्यसैनिक आणि हिंदुत्ववादी यांचे एकत्रीकरण झाल्याच्या निमित्ताने एक वेगळाच प्रश्न पुढे आला. हे विधान चुकीचे वाटते. श्रामोंनी चर्चाप्रस्तावात माओवादी आणि नथुरामवादी यांचे एकत्रिकरण केले आहे. सशस्त्र स्वातंत्र्यसैनिक अथवा हिंदूत्ववादी हे नथुरामवादी होते हे म्हणणे किमान चुकीचे आणि कमाल खोडसाळपणाचे आहे. ---- सशस्त्र स्वातंत्र्यसैनिकांच्या लेखी त्यांनी ब्रिटीश सत्ता म्हणजे ब्रिटन विरुद्ध भारत असे युद्धच मानले होते आणि त्यामुळे जे काही युद्धात शत्रूविरोधात (everthing is fair)करायचे असते ते त्यांची करायची धारणा होती. हिंदूत्ववाद हा सावरकरांनी मांडलेला भारताच्या संदर्भातील राष्ट्रसिद्धांत आहे. त्यात कुठेही हिंसेचा विचार / संदर्भ नाही अथवा समर्थन नाही. माओवाद हा एकूणच देशांतर्गतच काय समाजांतर्गत देखील हिंसेचे समर्थन करतो आणि आमलात देखील आणतो. त्या अर्थाने ती एक हिंसक विचारसरणी आहे आणि म्हणूनच कम्युनिझमच्या उदयाच्या काळात ती काही अंशी समर्थनीय वाटली असली तरी नंतर त्यातील फोलपणा देखील समजला आणि जिथे त्या विचारसरणीचा उदय झाला तेथे ती अस्तास देखील गेली... नथुरामवाद हा शब्द अंमळ नवीन वाटला (आधी ऐकलेला नव्हता). नथुरामने केलेल्या दुष्कृत्याचे त्याने स्वतः जे काही बचाव म्हणून नाही पण "justicfication" या अर्थाने समर्थन केले त्याला नथुरामवाद म्हणता येईल. अर्थातच ज्यांना अजूनही नथुरामचे कृत्य (अगदी त्यातील गुन्हा, फाशीच होणे योग्य वगैरे म्हणत पण) योग्य वाटते त्यांना नथुरामवादी म्हणता येईल. पण अशा नथुरामवाद्यांचा देखील नथुरामवाद देखील (माझ्या लेखी चुकीचास असला तरी) गांधीहत्येच्या संदर्भात म्हणजे इतिहासातील एका घटनेसंदर्भातच मर्यादीत आहे. त्याचा वर्तमानातील कृतीशी काही संबंध नाही. जे माओवादाबाबत म्हणता येत नाही. -------------- नथुराम हिंदूत्ववादी होता असे म्हणत गांधीहत्येचा संपूर्ण दोष हिंदूत्ववादावर देणे म्हणजे गांधीहत्येनंतरच्या दंगलींचा दोष हा गांधीवादावर आणि इंदीरागांधी हत्येनंतरच्या दंगलींचा दोष काँग्रेसपक्षाकडे देण्यासारखे होईल. असो.

पण काही गटांना आपल्या विचारांबरोबर संमत नाहीत अश्या सगळ्यानाच मारण्याची गरज आहे (नीड टू किल) असं वाटतं त्याचं काय? ते पण अहिंसकच काय ?.... अतिमाननीय दिग्विजय सिंह यांनी हे वचन ऐकलेलं दिसत नाही.... नाहीतर आतापर्यंत "आपला सत्ताधारी पक्षही अश्या लोकांची मनधरणी करत असतो, तेही याच अहिंसावादी तत्वात बसते म्हणूनच" हे ऐकायला / वाचायला मिळाले असते. ;)

इंपॉसिबल!

कुणी म्हटलंय ? बहुतेक बुद्ध ) - बुद्धाला इंग्लिश येत होतं? (ह.घ्या.)

तर- ही तुलना चुकीची आहे. कारण उजव्या गटाकडून (पक्षी हिंदू बाजूकडून होणारी) हिंसा ही एका न्यूनगंडातून येते आणि ती त्या बाजूचीच अपरिमित आणि अपरिवर्तनीय हानी करते. या उलट माओवादी आणि जिहादी हिंसा ही हक्काच्या म्हणजे अहंगंडी जाणीवेतून येते आणि तिने अल्पकालीन का होईना पण त्यात्या बाजूंचा फायदा करून दिलेला दिसतो. बाकी, हिंसा गैर की नाही त्यावर वेगळी चर्चा होऊ शकेल. त्यावर माझे मत हे की सर्वच हिंसा गैर नसते. त्याकारणे देण्याचे हे ठिकाण नव्हे.

तुमचा आशीष नंदी करायला मी 'तो' नाही! :-) तुलना चुकीची का होतेय ते लिहा.

मलाही असेच वाटले. एरवी हिंसेचे समर्थन करणारे (सत्याग्रहाने, अहिंसेने, अर्जविनंत्यांनी, मतपरिवर्तनाने काही साध्य होत नाही असे म्हणणारे) केवळ "माओ"वादी असा शब्द आहे म्हणून विरोध करतात की काय असा मुद्दा श्रामोंनी मांडला आहे. श्रामो खुलासा करतीलच. बाकी हिंसेची आवश्यकता गांधींनीही मांडलेली होतीच. अहिंसेचे खरे स्वरूप या विषयी गांधींनी पुढीलप्रमाणे लिहिले आहे. Even manslaughter may be necessary in certain cases. Suppose a man runs amuck and goes furiously about, sword in hand and killing anyone that comes his way and no one dares to capture him alive. Anyone who despatches this lunatic will earn the gratitude of the community and be regarded as benevolent man. From the point of Ahimsa, it is plain duty of everyone to kill such man. He who refrains from killing a murderer who is about to kill his ward (when he cannot prevent him otherwise) earns no merit but commits a sin, he practices no ahimsa but himsa out of of a fatuous sense of ahimsa. असो.

निराशा+पलायनवाद आहे हा. अशा विचारसरणीचा उपयोग कधीच होत नसतो. मुख्य म्हणजे जनरल थिअरी न बनवता समोरचा प्रॉब्लेम कसा सोडवायचा यावर फोकस केले पाहिजे. हिंसा-अहिंसेच्या थिअरीज प्रसंगवशात बनवता येईल. ढीगभर आधीच आहेत. त्यांची व्यवहार्यता तपासून पाहिली पाहिजे. नुस्त्या ग्रँड थिअरीज बनवण्यात काय अर्थ आहे? भारतीय टीमचा अ‍ॅव्हरेज कागदावर जगातभारी असला तरी मैदानावर ते लोक मैदानावर कसे ढेपाळतात हे पाहिलेच आहे. त्यामुळे नुस्ते उपयोग होणार नाही म्हणून हस्तिदंती मनोर्‍यात जाऊन न बसता व्यवहार्य तोडग्यावर फोकस केले पाहिजे , इतकेच म्हण्णे आहे. उपदेश किती तर्कशुद्ध असला तरी तो आचरणात आणला जात नसेल किंवा व्यवहार्यतेची मर्यादा त्याला असेल तं कै फायदा?