अंतर्मुख करुन विचार करायला लावणारा लेख आवडला सुधीरराव.

लेख आवडला

पण बहुतेक स्वतःची क्षमता स्वतःला उमगतेच असे नाही. आणि खरे तर लोकप्रियता आणि लोकांकरुन किंवा लोकांसाठी काम करणे या बहुतेक वेगळ्या गोष्टी असाव्यात.

असो एक वेगळेच चिंतन आवडले.

चेतन

त्या शक्तीच्या जोराने महाराष्ट्र असा का नाही बदलला ?
गुजरातेत किंवा बिहारात जनतेने जशी पुर्ण सत्ता दिली तशी महाराष्ट्राने सलग सत्ता दिली नाही,(एकदा दिलेली होती तेव्हाही त्यांनी भरीव असे कार्य केलेच होते की)

तुमचे लेखन नेहमी आवडते. हेही आवडले.

"चिंता याची आहे की आमची क्षमता किती आहे याचा अंदाज आम्हाला नाही"

हा मुद्दा महत्त्वाचा आहेच. पण त्याच बरोबर कुठल्या क्षेत्रातील आपली क्षमता तपासायची, वाढवायची आणि पूर्ण ताकदीनिशी वापरायची हेही महत्वाचे. महत्त्वाकांक्षा 'वेगळ्या' असतील तर क्षमता पूर्णपणे वापरल्या गेल्या पण राज्याचा विकास झाला नाही असे चित्र समोर येऊ शकते.

बाळासाहेब ठाकरे हे थोर व्यंगचित्रकार होते, त्यांची विनोदबुद्धी अत्यंत धारदार होती आणि ते क्वचित कधीतरी चांगले अग्रलेख लिहित असत. बस्स. यापलीकडे जाऊन त्यांची थोरवी गाणे म्हणजे स्वतःशीच प्रतारणा करणे.

उभा देश तोंडात बोट घालून थक्क होऊन ज्या शक्तीकडे बघत राहिला त्या शक्तीच्या जोराने महाराष्ट्र असा का नाही बदलला ?
व्यक्तीची योग्यता तिच्यामागे किती समर्थक आहेत किंवा ती व्यक्ती किती प्रभावशाली आहे याच्या आधारे ठरवली गेली म्हणून या प्रश्नाचे उत्तर तुम्हाला मिळाले नसावे. सत्य साईबाबांच्या मागे सुद्धा लाखो लोक होते. त्यांच्याही अंत्ययात्रेला ५ लाख लोक जमले होते. पाठिंबा हाच जर व्यक्तीच्या योग्यतेचा एकमेव निकष असेल तर सत्य साईबाबांची गणना थोर राष्ट्रपुरुषांमध्ये करावी लागेल. आणि र. धो. कर्वेंच्या सारखी थोर माणसे अतिसामान्य म्हणून गणली जातील.

अवांतर -
२० लाख हा पद्धतशीरपणे प्रोपागंडा करुन पसरवला गेलेला आकडा आहे. हा आकडा मतपेटीत परावर्तित झालेला कधी दिसला आहे का ? जग हादरले आहे, पानिपतच्या रणसंग्रामानंतरचा सर्वात भयंकर हलकल्लोळ माजला आहे, देवांना असुरांनी पुन्हा बंदिवान केले म्हणून बाळासाहेब त्यांची सुटका करायला निघून गेले अशा प्रकारची असंख्य मते सामनामध्ये दररोज छापून येत आहेत.गोबेल्सनीती.
जगात काही माणसे 'वेस्टेड व्हॅल्युज' घेऊन जन्माला येतात.

इतका मोठा जनसमुह जमतो म्हणजे नक्कीच काही तरी खास व्यक्तिमत्त्व असावे असे वाटते.

मोदींबाबत जे लिहीले आहे त्यासोबत काही अंशी सहमत. पण बिहार/बिहारींबाबत साशंकता आहे. सार्वत्रीक बदल घडवून आणणे हा लांबलचक प्रवास असतो. त्या बदलाची सुरुवात बिहार मध्ये झाली आहे असे वाटते पण बिहारचे राजकारण कुठल्या बाजूने कलंडेल हे सांगता येत नाही.
तरीपण या लेखाने महाराष्ट्राच्या प्रगतीचा आढावा पुन्हा एकदा बघण्यास प्रवृत्त केले .
लेखकाचे अभिनंदन

चांगले करणाऱ्याला पाठींबा कमी नाही. पण नेत्यांनाच दिशा नाही तर जनतेला कुठून येणार ?
अण्णा हजारेंना काय कमी पाठिंबा दिलाय?

एकदम वेगळा आणि एकदम पटणारा विचार ह्या लेखातुन आलाय.

गुजरातेत किंवा बिहारात जनतेने जशी पुर्ण सत्ता दिली तशी महाराष्ट्राने सलग सत्ता दिली नाही

खरेंतर मतदारराजाने सूज्ञ होऊन मतपेटीद्वारे सत्ता हाती दिली होती. त्यावेळी त्या सत्तेचा आणि पाठीशी असलेल्या शक्तीचा सूज्ञपणे वापर केला असता तर असे व्ह्यायची वेळ आलीच नसती. काँग्रेसला महाराष्ट्रातून उखडून टाकायची मिळालेली संधीं वाया घालवली ह्याची ह्या लेखाने जाणीव पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली.

- (आपल्या क्षमतेचा अंदाज असलेला) सोकाजी

....................आमची क्षमता किती आहे याचा अंदाज नाही आला

ह्यातच सारे काही आले.

वीस लाख हा आकडा कपोलकल्पित वाटतो.

शिवाजी पार्क, गुगल मॅपमधे: https://bit.ly/Tj0wpE
इथे दिसतं त्याप्रमाणे शिवाजी पार्क डी आकाराचं आहे. पण सुलभीकरण म्हणून आयत मानता येईल. 'सॅटलाईट व्ह्यू'च्या जागी 'मॅप व्ह्यू'त हे नीट दिसतं.

गूगल मॅपमधून सावरकर मार्ग असणार्‍या आयताची बाजू ~३७५ मीटर, केळुस्कर रस्ता (उत्तर) बाजू ~२७० मी. शिवाजी पार्कला आयत समजून क्षेत्रफळ १०१२५० चौ. मी. केळुस्कर रस्ता पूर्वेकडून दक्षिणेकडे गोलाकारात वळतो (डी आकार) म्हणून ३५१०० चौ मी वजा केले (त्या भागात आयत आखून, एक तृतीयांश क्षेत्रफळ कमी केलं). साधारण क्षेत्रफळ आलं, ६६००० किमी. या मोजमापात परीघ काढला १२०० मी, जो स्थानिक नगरसेवकाने तिथे पाट्या लावून सांगितलेल्या आकड्याच्या (११२० मीटर) जवळपास असणारा आहे. थोडक्यात माझं गणित चुकलेलं असेल तर ते वरच्या बाजूला चुकलेलं आहे.

याच म्यापात, सॅटलाईट व्ह्यूमधे, झाडं वगळता शिवाजी पार्कचे छोटे चौकोन करून क्षेत्रफळ मोजलं, उत्तर साधारण ६०००० चौ मी आलं. थोडक्यात ६० हजार चौरस मीटर जागा सभेसाठी उपलब्ध आहे. माणसाला बसण्यासाठी अर्धा चौरस मीटर जागा लागेल असं समजलं तर ६० हजार / अर्धा = एक लाख वीस हजार लोक बसू शकतात. अधिक गर्दी केली, तर माणसाला बसायला ०.४ चौरस मीटर जागा लागेल असं पकडू. माणसांची संख्या दीड लाख. लोकलसारखी गर्दी उभी असेल तर माणशी ०.२५ चौ.मी जागा आणि माणसांची संख्या अडीच लाख. पण यात स्टेज, जाण्यायेण्याची जागा, सुरक्षितता, viewing distance मोजलेलं नाही. ते मोजल्यास आकडा आणखी खालीच येणार.

माणसं फार गर्दी करून बसली तर सव्वा लाख, लोकल ट्रेनसारखी कोंबून कोंबून भरली तर सव्वादोन लाख... डोक्यावरून पाणी. त्यापुढे नाही. अजून पन्नास हजार लोकं अधिक. थोडं झाडांवर चढलेले, थोडे इमारतींमधून ऐकतात हे मोजूनही आकडा तीन लाखांच्यावर फुगवता येणं अशक्य आहे.

माझ्या गणितात साधारण १०% एरर असेल.

आता तुम्हाला वाटलेलं आश्चर्य "कुठून तरी आकडा आला वीस लाख" हा प्रश्न मलाही पडलेला आहे? आकडा इतका कसा आणि मुख्य म्हणजे का फुगवतात?

लेख विचार करायला लावणारा आहे हे ढोबळ वाक्य झाले. जे नि:पक्ष विचार करतात त्यांची आधीपासूनच स्पष्ट मते आहेत. जे वस्तुनिष्ठ विचारच करत नाहीत आणि भावनेच्या भरांत वाहून जातात त्यांच्यापैकी ५० टक्के लोकांना जरी या लेखाचा फायदा झाला तरी खूप झाले.

हाच रिस्पेक्ट मतदानाच्या दिवशी कुठे जातो.की फक्त मेल्यानंतरच आठवतो ?

:) चोक्कस लेख असे म्हणतो

(फक्त गुजरात/बिहार उदाहरणे खटकली -- पेक्षा सिमीत वाटली.. हा लेख केवळ महाराष्ट्रापेक्षा एकूणच भारतीय मानसिकतेला लागु पडावा असे वाटते)

जे नि:पक्ष विचार करतात त्यांची आधीपासूनच स्पष्ट मते आहेत .>>>>>

पोलीस काढतील तो अर्थ आणि जनसागर म्हणेल त्याच भावना योग्य समजणे हे धोरण स्विकारल्यापासून कशाचाच त्रास होत नाही. सकारात्मक विचारसरणीचा अशा रितीने फायदा होत आहे.

हा लेख केवळ महाराष्ट्रापेक्षा एकूणच भारतीय मानसिकतेला लागु पडावा असे वाटते)

सहमत. ह्याहून कित्येकपट गर्दी सी.एन. अण्णादुराई, एम्.जी.आर. ह्यांच्यावेळीही होती असे म्हणतात.हे ही नेते स्थानिक जनतेच्या भावनांना हात घालत आणि स्वाभिमान जागवत.

उभा देश तोंडात बोट घालून थक्क होऊन ज्या शक्तीकडे बघत राहिला त्या शक्तीच्या जोराने महाराष्ट्र असा का नाही बदलला ?

भावनेच्या,असुरक्षिततेच्या आधारावर राजकारण करणे सोपे असते.खरे बदल घडवून आणण्याचा प्रवास खडतर असतो. सध्या बिहारचे उदाहरण पाहिलेत तर लक्षात येईल.

वीस लाख अशक्य वाटत नाही. अन्य कुणा नेत्याच्या भाषणाला, अंत्ययात्रेला इतकीच किंवा अधिक गर्दी जमल्याचे माहीत आहे का ?

सी एन अण्णादुराई- १५ लाखाहून अधिक.(१९६९).

अयातुल्ला खोमेनी(१९८९)- ५० लाख.

मुळ मुद्दा बाजुलाच राहिला आणि इथे मंडळींना आकड्यांच गणित मांडताना आणि त्या बद्दल दोन्ही बाजुंनी मतं मांडताना पाहुन गम्मत वाटली.

खरय...छान लिहिलंय ..कुठेही भावनांचा अतिरेक नाहीये..खरं तर प्रत्येक राज्याला आपला असा एक नेता आहे बिहार ला नितीश कुमार, गुजरात म्हंटला कि मोदी ...प्रत्येक राज्याला एक गॉडफादर आहे... पण महाराष्ट्र पहिल्यापासून पोरकाच होता ....बाळासाहेबांचाच काय तों आधार होता..त्यांच्या वडीलकी मुळे आपण बिनधास्त होतो, राजकारणात राहूनही कोणतेही राजकीय पद न भूषविलेला दमदार नेता...पण आता काय पुन्हा महाराष्ट्र पोरकाच ....

हे बाकीचे नेते फक्त आपली घरं तिजोर्या कश्या भरता येतील एवढाच बघतात ...सामान्य जनतेचा विचारच नाही ...महागाई ...बेरोजगारी ...त्यामुळे वाढणाऱ्या चोर्या...गुन्हेगारी ...महाराष्ट्राचा बिहार व्हायला वेळ नाही लागणार...राज आणि उद्धव एकत्र यावेत आणि या महाराष्ट्राला चांगले दिवस यावेत हीच बाळासाहेबांच्या चरणी प्रार्थना.

मराठी माणूस लढवय्या अशी आपली पूर्वीपासूनची प्रतिमा आहे. पूर्वीचे समाजवादी हे नेहमी उत्तम विरोधी पक्ष म्हणून काम बजावीत असत, तशी शिवसेनेची स्थापना मुख्यत्वे प्रतिक्रियात्मक अशी संघटना म्हणून झाली होती हे लक्षणीय आहे. सरकारला अडचणीत आणणारे विरोधी पक्षनेते बरेचदा सरकारमधे गेले की गोंधळलेले दिसतात. त्यातूनही जे बेरजेचे राजकारण करणारे नेते आहेत ते वेगळ्याच बेरजा करत असतात. सर्वात जास्त महसूली उत्पन्न देणारी मुंबई असूनही महाराष्ट्राची अवस्था अशी का याची बरीच उत्तरे या गोष्टींचा विचार केला तर मिळावीत.

लोकप्रियता आणि सत्ता मिळणे किंवा सत्ता मिळणे आणि ती लोकांसाठी वापरणे या सगळ्याची गणिते आणि त्यांची उत्तरे अनाकलनीय आहेत. नेत्याची ध्येये आणि कार्यक्षमता यांचा त्या त्या राज्यावर बरा/वाईट परिणाम होतो. तरीही अत्यंत कार्यक्षम आणि स्वच्छ प्रतिमा असलेले, तसेच अनेक लोकोपयोगी योजना राबवणारे मनोहर पर्रीकर गोव्यात २००५ नंतर फोडाफोडीच्या राजकारणामुळे ७ वर्षे परत सत्तेत येऊ शकले नाहीत. काम करणे आणि निवडणुका जिंकणे या पूर्णपणे वेगळ्या गोष्टी आहेत.

कोणत्याही पक्षाचे अधिकृत धोरण आणि त्यांचे मित्रपक्ष यामुळेही त्याच्यावर मर्यादा येतात. बाळासाहेब हे व्यक्तिगत पातळीवर कितीही लोकप्रिय असले तरी त्यांच्या पक्षातले सहकारी, त्यांचे आणि सहकार्‍यांचे हितसंबंध या सगळ्याचा एकत्रित परिणाम म्हणून ही लोकप्रियता प्रत्यक्ष कामात जेवढी परावर्तित व्हायला हवी होती तेवढी झाली नसावी.

पानवाल्याचे उदाहरण प्रातिनिधिक नाही. बहुतेक दुकानदारांनी भितीपोटीच दुकाने बंद ठेवली होती. फेसबूक च्या स्टेटस वरून दवाखाना उधळून ती भिती रास्त होती हेच सिद्ध झाले.

वीस लाख हा आकडा फुगवलेला आहे. एनटीआर च्या मृत्यूसमयी मी हैदराबादेत होतो तर तीन दिवस हेच चित्र होते. इंदिरा गांधीच्या निधनंतर धाय मोकलून रडणार्‍या झोपडपट्टीतील बायकाही मी पाहिल्या आहेत.

संजय दत्त, खा. प्रिया दत्त, शरद पवार, समस्त राष्ट्रवादी काँग्रेस, बच्चन, शबाना, पृथ्वीराज ही चमको मंडळी आहेत.

उभा देश तोंडात बोट घालून थक्क होऊन ज्या शक्तीकडे बघत राहिला त्या शक्तीच्या जोराने महाराष्ट्र असा का नाही बदलला ? तामिळनाडून जयललिता आणी करुणानिधिंची अशीच लोकप्रियता आहे. एखाद्या राज्यात अशी लोकप्प्रिय व्यक्ती असणे बदलासठी पुरेसे नाही.

यापैकी किती जण अंत्यविधिला उपस्थित होतात???