माझं आवडतं नाटक : फ़ायनल ड्राफ़्ट

अजून पाहण्याचा येओग नाही आला. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

ह्या नाटकातला मुक्ता बर्वेचा रोल फक्त गिर्‍याला सपोर्टिंग म्हणून त्याने स्वतःने बनवलेला आहे, हे स्पष्ट दिसून येते. शक्य आहे... तुमच्याइतके ते मला जाणवले नसेल... ( तुम्ही लेखकाला अधिक ओळखता !! ) :) माझे मत : नाटक दोघांचेच असल्याने विद्यार्थिनीच्या भूमिकेला पुरेसा वेळ तर आहेच, तिची व्यक्तिरेखा पुरेशी स्पष्ट आहे, फक्त पूरक सपोर्टिंग म्हणून बनवलेली / खोटीखोटी काही वाटली नाही......तिला प्रेक्षकांचा प्रतिसाद, टाळ्या हशे वगैरे कुठे कमी वाटत नाहीत...लेखक आणि दिग्दर्शकाने त्या भूमिकेला उठाव आणण्यासाठी शक्य असणारे काही टाळले आहे, असेही वाटले नाही... आपल्याला ती भूमिका फक्त सपोर्टिंग म्हणून बनवलेली का वाटते ते लिहिलेत तर आपला मुद्दा अधिक स्पष्ट होईल.. माझे मत त्याला सांगितले. पण गिर्‍या, गोविंद निहिलानींना नाटक आवडले, असे काहीसे सांगू लागला. तेव्हाच कळले, की त्याला ते पटले :) अशी वाक्ये तर आपली खासियत... ______________________________ ही आमची अनुदिनी ... http://bhadkamkar.blogspot.com/

पण का आवडले ते ल्याहा की राव ! :-)

संवादांनीच खुलून येतात, "हॉरिझाँटल ऍक्शन"ने नव्हे. पण व्हर्टिकल ऍक्शनचे लांबलचक संवाद अशा प्रकारे गुंफणे, ती बळजबरीची कोंबाकोंबी वाटू नये, यासाठी मोठे कौशल्य लागते आमच्यातल्या "नको तो अर्थ शोधणार्‍याने" आपले काम केले असले तरी , "हॉरिझाँटल ऍक्शन" आणि "व्हर्टिकल ऍक्शन"चे तुम्हाला अभिप्रेत काय अर्थ आहेत ते नीटसे कळले नाही ....

मास्तर, परीक्षण नेहमीप्रमाणेच नेटके आणि नेमके झाले आहे. (आता 'माकडाच्या हाती शॅम्पेन' आणि 'छोट्याश्या सुट्टीत'ची वाट पाहते आहे!) मुक्तसुनीत यांनी उचललेल्या काही मुद्द्यांच्या निमित्ताने - लैंगिक आकर्षणांचे अंतःप्रवाह - मला तरी असे पाहिल्याचे आठवत नाही. (मास्तर, माझी आठवण दगा देत असल्यास प्लीज सांगा.) नाही म्हणायला, सर बायकोशी फोनवरून बोलत असताना मुक्ता ऐकते. पतीपत्नींमधला बेबनाव लक्षात आल्याचे अप्रत्यक्षरित्या सुचवतेही. त्यांच्या खाजगी आयुष्यात डोकावण्याचा हा अनाहूत प्रयत्न. अर्थातच सर तिला उडवून लावतात. पण या प्रसंगात (माझ्या मते) लैंगिक आकर्षणाच्या कुठल्याही पुसट(ही) छटेपेक्षाही, सरांचे वैयक्तिक अपयश-वैफल्य आणि त्यावर मुक्ताने ठेवलेले अचूक बोट स्पष्ट दिसते. त्या दोघांत हा आकर्षणाचा धागा नसेलच असे नाही. पण लेखकाने तो कुठेही अस्पष्टही दर्शवलेला नाही. त्याने ही शक्यता जणू सोईस्कररित्या अस्पर्श ठेवली आहे असेच वाटते. या दोन पात्रांमधे दोन संवेदनशील अस्वस्थ व्यक्तिमत्ते तेवढी दिसतात. त्यांच्या स्त्री-पुरुष असण्याचे भान तितकेसे नाही. (मास्तर, किंवा मुक्तसुनीत तुम्ही, आता 'आत्मकथा'वर लिहाच. त्याचा प्रयोग आता पाहता येणार नाही, पण संहिता मात्र आमच्यासारख्या विद्यार्थ्यांसाठी उपलब्ध आहे.) सर्जनप्रक्रिया आणि रायटर्स ब्लॉक - हां, या मुद्द्यावर मात्र बर्‍याच घडामोडी घडतात. आदर्श गोष्ट कशी असावी, अशा नियमांपासून या घडामोडींना सुरुवात होते. वास्तव आणि कल्पित यांच्यातली सरमिसळ गोष्टीत कशी घडत जाते, ती करता करता लेखक आपल्या आयुष्यातले व्रण त्यात कसे कळत-नकळत पेरतो, हे असे होणे निर्मितीला कसे उपकारक-अपकारक होत जाते, यांत नियमांची कशी मोडतोड होत जाते असे सगळे सगळे आपण या दोन पात्रांच्या चकमकींतून पाहत जातो. गोष्टीला मुळात नियमांचा आधार असणे ठीक आणि आवश्यक - पण नियमाबरहुकूम गोष्टी 'पाडल्या' की लेखकाचे काय होते, याचा जणू वस्तुपाठच इथल्या सरांचे अपयश पाहताना मिळतो. तसे सगळे काही जागच्या जागी आहे. थोडेफार पैसे, बरीशी मानाची जागा, थोडे नाव. पण प्राण हरवला आहे. शब्दातला कोवळेपणा-ताजेपणा हरपला आहे. साले कुठे चुकते आहे काही कळत नाही... अशी त्यांची अवस्था. आणि या कोवळ्या अननुभुवी पोरीने नकळत त्यांना डिवचून यातून बाहेर पडण्यासाठी केलेली मदत. ते दोघेही जण यांतून नव्यानं घडत जातात. मुक्ताची (दोघांचीही नाटकातली नावे काही आठवत नाही आहेत. क्षमस्व.) आत्मतुष्टी आणि लेखकरावांचे बनचुके निबरपण - दोन्हीही नकळत झडतात. उरतो तो दोघांनी एकमेकांच्या गाभ्याला केलेला ओला स्पर्श. त्यांचे नाव नसलेले - गुरूशिष्येच्या चौकटीत न बसवता येणारे अनामिक नाते. अवांतरः या नाटकाच्या एका प्रयोगात कुणा बिचार्‍याचे पोर खच्चून बोंबलायला लागले. एकदा झाले, दोनदा झाले - पोर रडायचे थांबेना. त्याला कुणी बाहेरही नेईना. अखेर तिसर्‍या खेपेला गिरीश जोशींनी चक्क बेअरिंग सोडून म्हटले - "छे! असे चालणारच नाही," आणि गृहस्थ चक्क त्या पोराच्या दिशेने पाहत स्वस्थ बसून राहिला! मुक्ता शांत उभी! लोक अवाक होऊन पाहताहेत! तो बिचारा पोराचा बाप त्या पोराला घेऊन गडबडीने आणि शरमिंदा होऊन बाहेर पडला, सारे शांत झाले. सरांनी मुक्ताला फर्मावले, "मागच्या ओळीपासून घे,"! आणि मग नाटक सुरू झाले. आपण जोशी सरांना मानले! 'आपापले मोबाईल्स आणि रडणारी पोरे बंद ठेवावीत' असा केविलवाणा विनोद करून 'आहे त्यातल्या त्यात' नाटक करणार्‍या आणि नको तिथे तडजोडी करणार्‍या नाटकवाल्यांच्या तुलनेत हे अफलातून आहे!