सौंदर्यनगरीतील कलावैभव: शिल्पकला

मलासे वाटते की विविध प्रकारचे संगीत लहानपणापासून आपसूकच जसे आपल्या कानावर पडत असते, तसे चित्र-शिल्प कलेच्या बाबतीत घडत नाही. उदाहरणार्थ शिक्षण पूर्ण होइपर्यंतच्या काळात भारतातल्या सर्वसामान्य मुलांनी चांगल्या कलाकृती फार कमीच बघितलेल्या असतात. युरोप-अमेरिकेत शाळेतून मुलांना आवर्जून संग्रहालये दाखवायला घेऊन जात असतात, व कलाकृतींबद्दल माहिती देत असतात. काही मुलांना त्यात फारशी रुची नसली, तरी निदान नजरेखालून तरी गेलेले असते. मी काही काळ दिल्लीतील अमेरिकन एम्बसी स्कूलमध्ये चित्रकला शिकवायचो, तेंव्हा बघितले की तिथे मोठ्या आकारची, महान कलाकृतींची छापील चित्रे असायची, ती दाखवून त्या चित्रांमागे छापलेली माहिती वाचून दाखवणे, व त्यावर मग प्रश्नोत्तरे, चर्चा, हा अगदी लहान वर्गांपासूनच्या अभ्यासक्रमाचा भाग होता. आपल्याइकडे असे काहीच घडताना दिसत नाही. उत्तर भारतातील हरियाणा, उ.प्र. वगैरे मधील सर्वसामान्य विद्यार्थी तर अभिजात चित्रकलेशी अगदीच अनभिज्ञ असतो (माझ्या मुलांच्या हरियाणात झालेल्या शिक्षणावरून कळले) म्हणून म्हणतो की कलेच्या बाबतीत आधी खूप बघितले पाहिजे. नजरेखालून खूप काही गेले पाहिजे. प्रत्येकवेळी त्याविषयी काही कळलेच पाहिजे, माहिती मिळालीच पाहिजे, समिक्षा केली गेलीच पाहिजे, असे नसावे. अर्थात सर्वच मिपाकर बहुश्रुत, विद्वान, बुद्धीमान आहेत हे मान्य. तरीसुद्धा त्यांनीपण खूपश्या कलाकृती बघाव्यात, असे मला वाटते, म्हणून लेखात चित्रे जास्त, व माहिती कमी.