शेजारी

काही आज्मावलेले बर्फ तोडायचे (मी आणि आमच्या मित्र मंडळींनी आज्मावलेले) उपाय करून पहा. १. जोन जवळपास असताना / बघत असताना आपली एखादी वस्तू मुद्दामून खाली पडून हुळूच पुढे सटका , कुठलाही सज्जन माणूस तुम्हाला हाक मारून नक्कीच सांगेल. मग बोलायला सुरुवात करा. २. दुसराच कुठला तरी प्रिंटर डी-फाल्त म्हणून सेट करा .. एक दोन प्रिंट मारा - प्रिंटर पाशी एक दोन चकरा मारून प्रिंट का आला नाही हे बघा ( कसा येणार म्हणा ) नंतर थोडस अस्वथ होवून - हाय मी शुची , मला तुमची मदत पाहिजे प्रिंट येत नाही ये - जरा प्रिंटर चे डीटेल घेवून , मग प्रिंट व्यवस्थित आल कि धन्यवाद वैगरे करा. हाच उपाय वेग-वेगळ्या प्रकारे करू शकता (जस वीपीएन चालत नाही तुमची चालत का , हे अप्लिकेशन चालत नाही इत्यादी इत्यादी) ३. तुमच्या एखाद्या मित्राला मिटिंग request पाठवून द्यायला सांगा आणि ऑफिसच्या एक टोकाला असलेली मिटिंग रूम कुठ आहे अस विचारा ? हाय मी शुची आणि मला तुमची मदत हवी आहे हा नेहमीचा १००% काम करणारा बर्फ तोडण्याचा नामी उपाय आहे.

कसले बहाणे न करता, एक दिवस त्या जॉनच्या क्युबिकलमधे जाऊन सरळ हाय! म्हणून एक स्माईल दे! त्यात काहीच कठीण नाही, एवढ्या साध्या गोष्टीवरून कोणी गोंधळ घालणार नाही की तुला काही वाकडं बोलणार नाही. कोण जाणे जॉनलासुद्धा तुझ्याबद्दल असंच कुतुहल असेल, "ही कोण महिला आहे, भारतीय आहे असं वाटतंय खरं!" तू आपल्या मनाचा निश्चय करत नाहीस, की "मी उद्या जॉनबरोबर बोलेनच!" आणि त्यामुळे उगीच विचार करत राहिली आहेस. जॉनबरोबर जेव्हा तू संवाद सुरू करशील तेव्हा तुलाच असं वाटेल की "अरे, आपण इतके दिवस उगीच गप्प बसलो होतो!"

शुची: सहज ओळखी का करून घ्याव्यात, या संदर्भातले काही अनुभव १. जिंदगी के सफर में गुज़र जाते जो मुकाम, वो फिर नही आते..... महिन्यापूर्वी नव्यानेच रुजू झालेला एक सहकारी माझ्याकडे आला, म्हणाला, "थोडा वेळ आहे?" म्हंटलं, "शुअर, काय हवंय?" म्हणाला, "मी ते Major Equipment Grant चं प्रपोजल countersign साठी Dean कडे पाठवलं होतं आठवड्यापूर्वी, बर्‍याचदा reminder e-mails पाठवल्या, पण अजून उत्तर नाही. उद्या शेवटचा दिवस आहे सबमिशनचा, कुणाला विचारू?" मेडिकल स्कूलच्या डीनची सही ही सहजासहजी मिळणारी गोष्ट नव्हे, ते कागदपत्र प्रायॉरिटी लिस्ट वर नेमकं कुठे आहे हे त्यांची सेक्रेटरी आणि चीफ ऑफ स्टाफ ठरवतात, आणि त्यांच्या हातून ते डीनच्या टेबलपर्यंत पोहोचलं आणि त्यांना वेळ झाला तर ती सही होणार. तेंव्हा नुसत्या इ-मेल रिमाईंडर वर होणारं हे काम नक्कीच नाही. मी म्हंटलं "फोन केला होता का?" "नाही," म्हणाला, "I wasn't sure if the Chief of Staff would like it..he is so imposing, I am almost scared to approach him". खरंही होतं ते म्हणा, रिचर्ड म्हणून चीफ ऑफ स्टाफ होते ते खरंचच माणूस दबेल असं व्यक्तिमत्व. फील्ड मार्शल माणेकशॉ सारख्या भरघोस मिशा आणि तशीच बलदंड देहयष्टी, पब्लिक टरकून असायची डिकला. मी म्हंटलं बस इथे, आताच विचारुयात फोन करून. त्यांना फोन लावला, "डिक, थोडं काम होतं...." त्यांनी सांगितलं की ते प्रपोजल त्यांनी पाहिलंय आणि आज त्यावर सहीदेखील होईल डीनची, पण डीन कडे फॉरवर्ड करण्याआधी या वर्षात आवश्यक असलेली budgetary commitment खरंच शक्य आहे का याचं confirmation Accounts कडून अजून आलं नाहिये, ते तासाभरात मिळेल, त्यानंतर सही होईल आणि मग घेऊन जा म्हणावं. त्याप्रमाणे तासाभरात त्यांचा फोन आला आणि माझा सहकारी जाऊन त्याचं प्रपोजल घेऊन आला. म्हणाला, "Got it! Didn't meet Richard, wanted to say thanks. I will send an e-mail. Thanks for your help." दोन आठवड्यांपूर्वी सोमवारी सकाळी ऑफिसमध्ये येऊन इ-मेल्स पहातो, तर वरतीच डीन कडून सर्व स्टाफ ला आलेली इ-मेल- "Dick is No More!"...आतल्या मजकूरावरून कळलं की गेली चार दशकं तीन डीन्सचा चीफ ऑफ स्टाफ म्हणून काम करणार्‍या, सायकॉलॉजीत मानद प्राध्यापक असलेल्या आणि नुकतीच पी एच डी पूर्ण केलेल्या डिक चा शुक्रवारी संध्याकाळी दु:खद मृत्यू झाला होता. Condolence meeting सोमवारी संध्याकाळी होती. त्यावेळी कळलं की हा कर्तव्यकठोर, फारसं कधी कुणाशी मिळून-मिसळून वागणारा नसला तरी अतिशय कार्यक्षम असा गृहस्थ खरा मनाने अतिशय सरळ होता, स्थानिक चर्चसाठी आणि इतर कामांसाठी खूप देणग्या द्यायचा, आणि पेशंट्सना नकळत आर्थिक मदत करायचा, वगैरे, वगैरे...हे सगळं मग obituaryत छापून आलं, आणि सर्व स्टाफला इ-मेल मधून कळलं. दोन दिवसांपूर्वी सुटीवर परदेशी गेलेला माझा सहकारी परत आला, आणि धावतच माझ्याकडे आला, "Did you see this news about Richard?" मी म्हंटलं,"Yes, that was a real shock." तो म्हणाला "My God! And after reading all those good things about him...now I feel why I did not wait and thank him in person? Now I never will!" 2. Pay it forward सोमवारी सकाळी ९ ची वेळ. एलिव्हेटर मध्ये ८-९ जण भरले होते. आपापल्या मजल्यांची बटनं दाबून झाल्यावर सगळी मंडळी आपले स्मार्ट फोन काढून बटनं दाबायला लागलेली (मी देखील!) दार बंद होता-होता एक कृष्णवर्णीय मध्यमवयीन स्त्री धावतच आत आली, कुणीतरी हात लांबवून दार उघडं ठेवून तिला आत येऊ दिलं, तिने 'थँक यू' म्हणतांना दार बंद झालं. तेवढ्या क्षणभरच वर बघणारी मंडळी पुन्हा आपापल्या फोनांकडे वळली आणि एलिव्हेटर वरच्या दिशेने निघाली. "Good Morning, Everybody!" त्या स्त्रीने खणखणीत आवाजात मागे वळून लोकांकडे पहात म्हंटलं, गोड हसून. एक-दोघांनी, खजील होत "Good Morning!" म्हंटलं. तिसर्‍या मजल्यावर एलिव्हेटर थांबल्यावर ती स्त्री उतरून "बाय!" म्हणून मागे न पहाता निघून गेली. त्यानंतरच्या जवळ जवळ प्रत्येक मजल्यावर एलिव्हेटर थांबल्यावर, बाहेर जाणारी प्रत्येक व्यक्ती उरलेल्यांना "हॅव अ नाईस डे!" म्हणत गेली. ...दुसर्‍या दिव्याची ज्योत लावण्याने पणतीचं काहीच बिघडत नाही. ३. केवळ हलकी-फुलकी गंमत अशीच सकाळची घाईची वेळ. मी, बरोबर बरीच निरनिराळ्या ऑफिसातील लोकं, आणि एक वैद्यकीय शास्त्रज्ञ पण खडूस म्हणून प्रसिद्ध असलेले डॉक्टर एलिव्हेटर मध्ये. दार बंद होता-होता एक शिडशिडीत तरूण धावत आत आला. सेल्स रिप्रेझेन्टेटिव्ह वगैरे असावा अशी हातात ब्रीफकेस, काळा सूट, पण झटकन लक्षात भरली ती त्याची उंची, आम्ही सगळे ५-६ फूटी मंडळी असलेल्या त्या एलिव्हेटरमध्ये हा चांगला सात फूटी लंबूतडांग तरूण एका कोपर्‍यात सरकून उभा राहिला. एलिव्हेटर वर निघाली. पिन-ड्रॉप शांततेत आवाज आला, ते खडूस म्हणून कुप्रसिद्ध असलेले डॉक्टर त्या तरूणाला विचारत होते, "How's the weather up there?" नंतर उसळलेला हशा मी अजून विसरू शकलेलो नाही ;-)

या चर्चेवर झालेले प्रतिसाद वाचत असताना अचानक मला सहजच शुचिताई इथे आल्या तेव्हाची आठवण झाली. त्यांनी माझ्याशी स्वतः ओळख काढून घेतल्याचेही आठवते. त्यावेळी त्यांनी मला खरड पाठवली होती (किंवा निरोप पाठवला होता.) माझ्या ब्लॉगवर फेरफटका मारला होता. माझी सूर्यरास कोणती वगैरे हे देखील शोधून काढले होते. नेटावरची माझी ओळख (निदान खरडवहीतील तरी) इतकी फ्रेंडली नाही. असे असताना जर शुचिताई मला कॉन्टॅक्ट करू शकतात (आणि त्यांनी अशाप्रकारे नेटावर अनेकांशी ओळख करून घेतली असावी.) तर त्या जॉनला साधं हाय म्हणू शकत नाहीत हे पटले नाही. लोक कसे वागतात (किंवा नेटावरील काही आयडीज कशा वागतील) हे जाणून घेण्याचा तर हा प्रयत्न नव्हे?

कदाचित ह्याच कारणासाठी जॉन ने त्याच्या भाषेतल्या मिपावर एक लेख टाकून लोकांची मते विचारली असतील.

चितळे चिवडा स्टील च्या डब्ब्यातुन दिल्यास फरक पड्ण्याची किंचीत शक्यता आहे.