Skip to main content

डाव्या शेपटीचा मारुती

लेखक परिकथेतील राजकुमार यांनी मंगळवार, 09/11/2010 11:25 या दिवशी प्रकाशित केले.
माझ्या देवघरात पंज्याच्या आकारमानाचा , डाव्या शेपटीचा मारुती आहे. खाली त्याचे छायाचित्र दिले आहे. डाव्या शेपटीच्या आणि उजव्या शेपटीच्या मारुतीच्या पूजेमध्ये काय फरक असतो यावर जाणकार प्रकाश टाकू शकतील काय? मी असे ऐकले आहे की डाव्या शेपटीच्या मारुतीचे सोवळे कडक असते. हे खरे आहे काय?

वाचने 34374
प्रतिक्रिया 177

प्रतिक्रिया

In reply to by ३_१४ विक्षिप्त अदिती

शेपटीचा यात काहीही संबंध नाही हे जाहीर करू इच्छिते.
जॉनच्या शेपटीबद्दल विचारताच तुझ्या शेपटावर पाय पडला का काय? ;) (पाशवी) प्रियाली.

In reply to by पैसा

रावणाच्या दरबारात मारुतीची शेपटी कशी लांबच लांब वाढत गेली. व सीतेला अशोकवनात बंदी ठेवून पहारा देणार्‍या भयंकर पाशवी राक्षसीणी होत्या. या दोन्ही विधानांना दूजोरा मिळाला असे वाटत आहे! बोलो हनुमान की जय ओ जय हो बजरंग बली की जय!

In reply to by प्रभो

ए प्रभ्या, पवनसूत नव्हे, पवनसुत! उगाच सुतावरून स्वर्ग गाठण्याची संधी देऊ नकोस पाशवी शक्तींना!

In reply to by राजेश घासकडवी

@ मारुतीचे सोवळे कडक असते. म्हणजे काय? >> प्राचीन मिपा किती कडक(सोवळ्यातले) होते!? याचा अंदाज येउन गेला.

In reply to by पंख

पण मारुतीची शेपटी उजवीकडे असते अन डावीकडे असते,त्यात देखिल काही गोम आहे ही माहिती ह्या लेखातुन मला कळाली म्हणुन हा लेख माझ्या करिता माहितीपुर्ण आहे.

आहेस रे परा.

तुम्हाला डाव्या बाजुला वळलेले शेपुट व उजव्या बाजुला वळलेले शेपुट..असे तर म्हणायचे नाहि ना? कारण शेपूट बरोबर मध्यभागी असते पण ते डावीकडे वा उजवीकडे वळलेले असते.....

In reply to by अविनाशकुलकर्णी

अगदी बरोबर...पण इथे अजून उजव्या व डाव्या शेपटीवाली चित्र टाकलेली नसल्याने तुलना कशी करणार?

मूर्ती फार प्राचीन दिसतेय...... शिवाय .. मारुतीच्या बाजूला अजून एका देवीची प्रतिमा दिसत नाहिये...... त्याबाबतीत सुद्धा प्रकाश टाकावा ........ एकत्र टोळी बनवून गाल फोडणार्‍या मनसेपेक्षा.......एकटा आझमी नेहमीच श्रेष्ठ (कृ. ह. घे.)

माझ्याकडचा मारुती तर शेपटीवरच बसलाय. आता बोला !

पराजी , डाव्या शेपटीचा, उजव्या शेपटीचा.. वगैरे देवांचे प्रकार हे मानवनिर्मित आहेत. काही मंडळींनी बहुधा स्वत:च्या दानदक्षिणेची एक सोय म्हणून हे सारं अवडंबर माजवलं आहे. देव हे 'एक तत्व नाम' आहे आणि पूजा ही पूजा असते व ती मनापासून व भक्तिभावाने केल्याशी कारण..! देव हा भावाचा भुकेला आहे.. त्याचं सोवळं-ओवळं असणं, ते कडक असणं की मवाळ असणं, इत्यादी सार्‍या गोष्टी माझ्या मते भंपक आहेत.. नाना -- एक तत्व नाम उभे विटेवरी..! * आणि अजुन माहिती साठी * 'एक तत्व नाम..' आणि 'निर्व्याज भक्ति..' हा एकच नियम आहे, रीत आहे..! बाकी उजवी शेपुट, डावी शेपूट, अशी सगुण रुपं अनेक असू शकतील. परंतु त्या अनुषंगाने येणार्‍या कडक-मवाळ सोवळं-ओवळं वगैरे गोष्टी केवळ अवडंबर आहे.. 'अरे बापरे..! तो तर डाव्या शेपटीचा मारुती आहे.. त्याची पूजा-अर्चा नीट झाली नाही, एकदष्णी, आवर्तनं वगैरे नीट झाली नाहीत तर तो कोपेल..!' अशी मग वर्षानुवर्ष भिती घातली जाते..! असो.. नाना ** वरील प्रतिसादाची प्रेरणा आमचे परम मित्र विसोबा खेचर यांच्या प्रतिक्रियेवर आधारीत आहे. सदर प्रतिक्रियेत उजव्या सोंडेच्या गणपतीच्या ठिकाणी डाव्या शेपटीचा मारुती लिहुन योग्य ते बदल केले आहेत हे जाणकारांना समजले असेलच. याच धर्तीवर उजव्या सोंडेच्या गणपतीच्या ठिकाणी वेगवेगळी पूज्य मानले गेलेली देवदेवता किंवा व्यक्ती टाकुन तसेच तदानुषंगिक बदल करुन प्रतिसाद लिहिता येईल आणि तो त्या त्या वेळेस उपयोगी पडेल जसे.. राम, कृष्ण, ज्ञानेश्वर, तुकाराम. विवेकानंद झालंच तर काकाजी फेम पुल, बाबुजी, लता मंगेशकर, भीमसेन जोशी झालंच तर वैज्ञानिक, शास्त्रज्ञ, विचारवंत इत्यादी. त्या त्या देवतांच्या किंवा व्यक्तींच्या चाहत्यांना राग येण्याचे काही कारण नसावे अशी माफक अपेक्षा आहे... :) नाना

In reply to by अवलिया

काय झालं काय नान्या तुला अचानक ?? चक्क निरलस भक्ती काय, भावाचा भुकेला काय, एक तत्व नाम काय... दोन पेग व्हीस्की, मासळीचं जेवण आणि तंबाखु पान जमवुन दोन *** आजुबाजुला घेउन कुठल्याश्या ***** रमणारा नान्या अच्यानक दोन वाट्या ताक, साबुदाणा खिचडी खाउन, कपाळी बुक्का लाउन हरि हरि करत पंढरीच्या वाटेला जाताना दिसला... अंमळ डोळे पाणावले. वासुनानांना पाठवतोय तुम्हाला परत बोलवायला... अहो काकाजींनी रानडुकराची जबरी शिकार केलीय... जंगी बेत आहे रात्री देवास्करांच्या वाड्यावर. (न पचणार्‍या पोळ्या खाणार्‍या) इन्या पावस्कार -रेडि टु 'पिंक'* *मराठीतली ;)

In reply to by इनोबा म्हणे

हा हा हा अरे हो वरच्या प्रतिसादात एक महत्वाचा उल्लेख राहिलाच की "लालबागचा राजा !" अनेक लोक रात्रंदिवस त्याचेच नाव घेत असतात, नवसाला पावतो वगैरे बोलतात, गणपतीच्या दिवसांत रांगा लावतात आणि अभिमानाने सांगतात. वरती लालबागचा राजा हे शब्द टाकुन सुद्धा प्रतिसाद लिहिता येईल. :)

In reply to by अवलिया

याच धर्तीवर उजव्या सोंडेच्या गणपतीच्या ठिकाणी वेगवेगळी पूज्य मानले गेलेली देवदेवता किंवा व्यक्ती टाकुन तसेच तदानुषंगिक बदल करुन प्रतिसाद लिहिता येईल आणि तो त्या त्या वेळेस उपयोगी पडेल जसे.. राम, कृष्ण, ज्ञानेश्वर, तुकाराम. विवेकानंद झालंच तर काकाजी फेम पुल, बाबुजी, लता मंगेशकर, भीमसेन जोशी झालंच तर वैज्ञानिक, शास्त्रज्ञ, विचारवंत इत्यादी. त्या त्या देवतांच्या किंवा व्यक्तींच्या चाहत्यांना राग येण्याचे काही कारण नसावे अशी माफक अपेक्षा आहे... +१ नान्या.. (टॉमीभक्त) टॉमसेन जोशी, टॉ मु चित्रे, टॉमुण खोपटकर, टॉम्याराव भावरकर अशी विडंबनेही करता येतील. बाकी चुम्माचाटी करता करता घ्यायला विठोबाचे नाम फार चांगले असते.

In reply to by llपुण्याचे पेशवेll

>>>>बाकी चुम्माचाटी करता करता घ्यायला विठोबाचे नाम फार चांगले असते. सहमत आहे. उठी उठी गोपाळा लावलं होतं काल होंडा सिटीत... वा ! काय आवाज घुमत होता !!

In reply to by llपुण्याचे पेशवेll

(टॉमीभक्त) टॉमसेन जोशी, टॉ मु चित्रे, टॉमुण खोपटकर, टॉम्याराव भावरकर या दिग्गजांची नावे ऐकूनच ड्वाळे पाणावले. बाकी चुम्माचाटी करता करता घ्यायला विठोबाचे नाम फार चांगले असते. हा विठोबा 'कानडाऊ' की 'मराठीचिये नगरी'तला? बाकी, लालबागचा राजा नवसाला पावतो असे मी ही ऐकले आहे. आमच्या परिचयातील काही जणांना तर 'लालबागचा राजा'शिवाय इतर गणपती माहित नाहीत.

चित्र फार प्राचीन दिसतेय...... शिवाय .. मारुतीच्या मागे मंडपाचे स्तंभ दिसताहेत...... त्याबाबतीत सुद्धा प्रकाश टाकावा ........ एकत्र टोळी बनवून लचके तोडणार्‍या कुत्र्यांपेक्षा.......एकटी मांजर नेहमीच श्रेष्ठ

In reply to by स्वानन्द

स्वानंद बरोबर ती मूर्ती प्राचीन आहे. मला "अँटीक स्पिरीचुअल गोष्टी" जमविण्याचा नाद आहे मला ही एका अँटीक दुकानात सापडली. दुर्मीळ आहे कारण कागदाची आहे.

In reply to by परिकथेतील राजकुमार

तुला पण ना अँटीक दुकानातच ठेवायला पाहीजे अन खाली पाटी लावायला पाहीजे.. ती पण अगदी पुणेरी "माकडा माकडा हुप, तुझ्या शेंडीला पावशेर तुप !" ;-) (येथे मारुतीचे विडंबन करण्याचा उद्येश नाही फक्त पराचेच विडंबन करायचे आहे )

In reply to by परिकथेतील राजकुमार

ही एका अँटीक दुकानात सापडली. दुर्मीळ आहे कारण कागदाची आहे.
आम्हा गरीब पामरांच्या भाषेत त्या अँटिक दुकानाला रद्दीचे दुकान असे म्हणतात का हो?

शेपटीचं आणि सोवळ्याचं माहित नाही, पण फोटूतला मारुती 'कडक' आहे. :)

सुनील खवचट यांचे 'माझ्याविषयी' अलिकडेच वाचलं त्यात त्यांनी त्यांच्या घरातल्या अनेक गंमती लिहील्या आहेत. सुनील व अलकनंदा खवचट दांपत्य नास्तिक, त्यामुळे त्यांच्या मुलींना देव-धर्माची ओळख नव्हती. माहितीत कमतरता राहू नये म्हणून दोघांनी मुलींसाठी देव आणायचे ठरवले, हौस मुलींचीच. मग स्नेह्यांकडून देव कुठे मिळतात याची माहिती काढून तुळशीबागेत खरेदीला गेले. मोठ्या मुलीने मारुतीचे चित्र पसंत केली आणि ते निघाले डाव्या शेपटीच्या मारुतीचे! दुकानदाराला एकूणच खवचट कुटुंबियांच्या 'वकूबा'ची कल्पना आल्यामुळे त्याने ऊजव्या शेपटीचा मारुती घ्यायला लावला. शेवटी सुनील खवचटांनी त्यातही घासाघीस करायचा प्रयत्न केल्यावर दुकानदाराने "देवाची किंमत अशी घासाघीस करून ठरवायची नसते" वगैरे ऐकवलं आणि वाटेला लावलं. काही दिवसांनी या देवपूजा खेळातून मन भरल्यावर मारुती (आणि धाकटीचा शंकर, दोघेही) इतर खेळण्यांच्या बादलीत जाऊन बसले. सुनील खवचटांच्याच शब्दांत "नशीब तो दुकानदार आमच्या घरी कधी आला नाही!" स्वानन्द

In reply to by स्वानन्द

मस्त :) छान प्रसंग सांगीतलास. इथे फिट्ट बसतोय. त्या दुकानदाराने डाव्या शेपटीचे चित्र घेण्यापासून परावृत्त केले तर :(

In reply to by स्वानन्द

माझ्या नावाचं विडंबन न टाकल्याबद्दल स्वानंद यांचा जहाल आणि पाशवी निषेध! :-) बाकी धागा आणि प्रतिसाद म्हणजे कहर आहे.

परा तुझे बाबा काय म्हणतात ते ऐक ना! पूजा करायची की नाही? एकतर मारूती देवता त्यातुन ते वरच्या गुर्जींची आगळी पूजापथ्ये. अवघड आहे हो तुझे परा! सांभाळून. कोण्या काकांच्या शोकेसमधे मारुतीची मूर्ती आहे का विचार!

कंपुबाजी, कंपुबाजी म्हणतात ती हिच का....

विडंबन आवडले हे वेगळे सांगायलाच नको.
डाव्या शेपटीच्या मारूतीचे विसर्जन करता येत नाही. (त्यामुळे तो जन्मभर आपल्याकडेच ठेवावा लागतो.) तसेच त्याची कडक सोवळ्यात रोज पूजा केली नाही तर तो कोपतो आणि ज्या घरांत तो आहे त्यांना त्याची वाईट फळे भोगावी लागतात
माझी कडक सोवळ्यात पूजा करा नाहीतर माझ्या कोपाला सामोरे जा असे म्हणणारा आणि मला खंडणी द्या नाहीतर माझ्या बंदुकीतून निघालेल्या गोळ्यांना सामोरे जा असे म्हणत खंडणी उकळणारा गुंड याच्यात फरक तो काय? छे हो आमचा देव असा स्वत:च्या इगोसाठी शिक्षा करायला बसलेला नाही. दगडाच्या मूर्तीची सोवळ्याने पूजा करा किंवा करू नका किंवा श्रीराम लागूंप्रमाणे "मी एका दगडापुढे उभा होतो त्या दगडाला लोक पांडुरंग म्हणतात" असे म्हणा देव आपल्याला केवळ ’त्याच्या दगडाच्या मूर्तीची पूजा केली नाही’ म्हणून शिक्षा करेल यावर कसा काय विश्वास बसतो हेच समजत नाही.
माझ्या मते या सांगीव गोष्टींवर विश्वास ठेवू नये आणि प्रामाणिकपणे व निस्वार्थी वृत्तीने वागत रहावे. कॉन्शस क्लिअर असेल तर कळीकाळाची सुध्दा भीति वाटणार नाही
अगदी असेच. (देवावर विश्वास ठेवणारा पण दगडाच्या मूर्तीत देव नाही असे मानणारा) विल्यम जेफरसन क्लिंटन

In reply to by क्लिंटन

विल्यम जेफरसन क्लिंटन यांच्या पूजाअर्चेतील स्वारस्याबद्दल बरेच ऐकले आहे. पूजेवर भाव असला तरी निर्जीव मूर्ती त्याना साधनेला चालत नसे.

पाब्लो नेरुदच्या आठवणी वाचत होतो त्यांनी 'रेलणारे देव' या प्रकरणात देवांच्या काही गमती जमती सांगितल्या आहेत. पाब्लो नेरुद तसा धार्मिक वाटत नाही. पण दगडी देवांचे तो अतिशय सुंदर वर्णन करतो. ''मोठे दगडी गुडघे, दगडी हाताचं दुमडणं, अंतरावर हरवलेली नजर आणि तरीही देखील मूर्तीचं जवळपास असणं, अगदी पूर्णतः अमानवी आणि काही बाबतीत मानवी देखील, कोणत्या तरी आकृतीबंधात किंवा परस्परविरोधातील पुतळा, म्हटला तर देव आणि म्हटला तर देव नाही, दगड किंवा दगड नाही, काळ्या रंगाच्या पक्षांचे कर्कश स्वर, भोवताली तांबड्या पक्षांच्या नि जंगली पक्ष्यांचा फडफडाट अशा प्रसंगी आम्हाला मारुतीची* आठवण करुन दिली जाते. काही दिवसांनी या देवपूजेच्या खेळातून पाब्लो नेरुदचे मन भरल्यावर त्याला मारुतीकडे जाण्याचा कोणताच मार्ग उरला नाही. पाब्लो नेरुदच्याच शब्दात '' येथे दगडांनी शांततेचा आसरा घेतला आहे'' *स्पॅनीश येशूची -दिलीप बिरुटे

डाव्या शेपटीचा मारूती आवडलाच. अलाहाबादला "सोये हुए हनुमानजी" म्हणून मारूतीची चक्क झोपलेली मूर्ती आहे. त्याच्या सोवळ्याविषयीची कल्पना आहे का? त्याचे सोवळेपण कडक असते का?याविषयी काही माहिती आहे का?

In reply to by क्लिंटन

बघतो. ही माहीती रोचक आहे. धन्यवाद.

_/\_ परासेठ! विडंबन शेपूटघालू नसून, अगदी telltale आहे ;) Only Spiritual Tales/Tails Have Dual Endings

मारूतरायाच्या मुर्तीचे छायाचित्र छान आहे. पण दाढी पांढरी आणि केस काळे असे का? (उजव्या गालावर थोडी पांढरी दाढी दिसत आहे.) . जाणकारांनी प्रकाश टाकावा. अवांतरः तसेच आमच्या कोल्हापुरच्या तोडकर महाराजांवर हनुमानभक्त असूनही महिलेची छेडछाड करण्याचा आरोप का व्हावा ..यावरही जाणकारांनी प्रकाश टाकावा.

नीट पहाता वरील मारुतीची शेपुट डावीकडे वळलेली असली तरी तीचे मुख उजवीकडे वळलेले वाटते... (मी बघण्यात चुकत असेन तर खुलासा करावा) बाकी डाव्या शेपटाचा मारुती हा तांत्रिक मार्गाने उपासना करण्यार्यांचा म्हणुन ओळखला जातो असे मागे कुठेतरी वाचले आहे. -क्रशु

In reply to by Nile

नेहमीप्रमाणेच 'अँटीक कंपुगीरी-म्युचुअल धागा'. खूप छान. ©º°¨¨°º© खरा ©º°¨¨°º© छान छान. फारच आवडले. विषेशकरुन ©º°¨¨°º© खरा ©º°¨¨°º©

तुम्हाला इथे कुणी सांगितले की डाव्या शेपटीचा मारुती लय डेंजर असतो. त्याची कडक उपासना करावी लागते. तसं केलं नाही तर मुलाबाळांच्या जिवावर उठेल. पैसाअडका कमी होईल. आजार येतील तर तुम्ही पाळणार का आचार आणि कर्मकांडे करणार का?

परा..शेपटा चे काय घेवुन बसला? गदा पण उजव्या वा डाव्या हातात असेल तरी उपासना पद्धति निर निराळ्या असतात.. त्यातही बरेच प्रकार आहेत.. शेपूट उजवीकडे ...गदा उजव्या हातात शेपूट डावीकडे ...गदा डाव्या हातात शेपूट उजवीकडे ...गदा डाव्या हातात शेपूट डावीकडे ....गदा उजव्या हातात

ताई मारूति कुठलाही आसोदे | तेच्या समोर दोन मिनीटे | डोळे मिटुन हात जोडुन बसून रहा | जि मुर्ती तुमच्या डोळ्यासमोर | (येथे आपल्या काकांची मुर्ती देखिल } येईल | तीला मनापासुन नस्कार करा | बघा! आत्म शांती जरुर मिळेल | बाकि सब झुट हे..... हे हे हे. | | | एक फावरान फगड ( शेंदुर असलेला ) हाडाचा कसलेला बातकरी........

In reply to by बबलु

परा झाला रे बाबा कोप झाला . असा कसा परा चा परी झाला ? आता कुठुन आणु ग बाई ? आता कोण असे धागे काढेल ग बाय? माझा परा परी परीच्या कळा काढुन शेवटी परी झाला हो बाय

डाव्या शेपटीच्या मारूतीला नॉन-वेज चालत नाही. परा... आपण बहुतेक संकष्टीला "खिम्याच्या १०१ लाडवांचा नैवेद्याचा घाट घातलेला दिसतोय.. :)

आपल्याच पुज्य देवी - देवतांचे विडंबन करुन गर्दी खेचुन घेण्याचा हा प्रकार ओंगळवाणा वाटला. संपादकांनी विशेष लक्ष घालुन हे टाळावे अशी अपेक्षा आहे.

पूजा, उदबत्त्यांची ओवाळणी, प्रसाद वगैरेंबदल तुंबाडच्या खोताच्या बजापा-गोवेकरीण प्रकरणात काही चांगली माहिती मिळते.. (शिरुभाऊप्रेमी) तात्या.