आजची स्त्रीची प्रतिमा - १

त्तात्या एक करा... नट्नट्यांच्या चित्रांबरोबर पुरुष मॉडेल्सची पण चित्रं टाकायला सुरुवात करा. ती निवडायची जबाब्दारी महिला वर्गावर टाका. ÿएका दगडात अनेक पक्षी मारले जातील. युयुत्सु ------------------------------------- यस्य कस्य तरोर्मूलं येन केनापि मर्दितम् | यस्मै कस्मै प्रदातव्यं यद्वा तद्वा भविष्यति || - कोणत्यातरी झाडाची मुळे घ्यावीत, ती कशाने तरी ठेचावित, कुणालाही द्यावित, काहीतरी नक्की होईल.करात्तात्या एक क युयुत्सु ------------------------------------- यस्य कस्य तरोर्मूलं येन केनापि मर्दितम् | यस्मै कस्मै प्रदातव्यं यद्वा तद्वा भविष्यति || - कोणत्यातरी झाडाची मुळे घ्यावीत, ती कशाने तरी ठेचावित, कुणालाही द्यावित, काहीतरी नक्की होईल.

खादाडी वर दाखवण्यात येणार्‍या स्रिया पैशासाठी त्यांची मादक व अल्पवस्त्रात छायाचित्रे काढुन घेतात व तीच लावण्यात येतात. जर तशी छायाचित्रे त्यानी काढुन घेतली नाहीत तर कोण कशाला त्याची छायाचित्रे इथे वापरेल. पैशासाठी आपले हिणकस प्रदर्शन करणार्‍या स्त्रिया व पुरुष ह्याची तुलना आपल्या जवळच्या लोकांशी करणे चुकीचे आहे.ते करताना आपण नकळत कर्तुत्ववान स्त्रियांचा अपमान करत असतो. टारुभाऊशी सहमत आहे. वेताळ

अदितीची ही लेखमाला चालू करण्यामागील भूमिका अतिशय स्त्युत्य वाटली. सौम्य राखी रंगातील त्यांचे प्रकटन व त्यामागील एक स्त्री म्हणून त्यांना पुरुषप्रधान संस्कृतीची स्त्री कडे पाहण्याच्या दृष्टीबद्दल वाटणारी वेदना ही त्यांच्या या क्षेत्रातील अभ्यासाचे द्योतक आहे असे मी मानतो. कॅलेंडर आणि गुळगुळीत सिने साप्ताहिके, मासिके या वरील आकर्षक नव्हे तर मादक छबी हीच जणू काय भारतीय स्त्रीचे खरेखुरे चित्र वाटावे अशीच मिडीयाने प्रतिमा उभी केली आहे आणि ती आता इतकी रुजली रुळली आहे की जुलाबाच्या गोळ्यांची जाहिरात करतानाही ती गोळी क॓टरिना कैफने दिली असल्याचे दाखविले तरच "जुलाब" साफ होतील असे बजावण्यात येते. यात पुरुष संस्कृतीचा अहंपणा तर दिसून येतोच पण त्यावरील कडी म्हणजे रामायण महाभारत पासून चालत आलेली "स्त्री" ची प्रतिमा ही पुरुषाचे रंजन करण्याचे कार्य करण्यासाठीच आहे हे बेगुमानपणे मानण्यात येते. आज ६ आकडी वेतन घेणारे आय. टी. क्षेत्रातील उच्च विद्याविभूषित युवकदेखील स्त्रियांनी वारसा हक्क वापरू नये अशी अपेक्षा करतात; एवढेच नव्हे तर घसघशीत हुंड्याचीही अपेक्षा करतात ! हे देखील पुरुष प्रधान व्यवस्थेचे पीडादायक लक्षण होय. असो. अदितीने ज्या राणी चेन्नामाचा उल्लेख केला आहे त्या ठिकाणी मी सहलीच्या निमित्ताने खूप फिरलो आहे आणि त्यामुळे राणीचे कार्य जाणून घेतले होते. यापुढील मालिकेत "पंडिता रमाबाईंचे" नाव असेल अशी अपेक्षा करू काय? एका सुंदर धाग्याबद्दल अदितीचे मन:पूर्वक आभार ! ------------------------------------------------------- "चन्द्रकिरणानो, तुम्हा वाजते का कधी थंडी स्वतःची ? मध्यरात्री?"

मिपा मुखपृष्ठावर केवळ कुठल्याही प्रकारच्या बाया आणि पुरुषच पाहिजेत का? मुखपृष्ठे एवढ्याच कल्पनांवर सिमीत असतील तर त्याला कल्पनादारिद्र्य म्हणायला हवे. बाकी, अदितीचा आक्षेप योग्य आहे आणि त्याहीपेक्षा अशा प्रकाराच्या फोटोंना सरसकट विरोध नसून नेहमी नेहमी असेच फोटो बघावे लागणे याला विरोध आहे. हे पटले. अवांतरः मिपावर काही नवी धोरणे येत असतील तर स्वसंपादनाची सोय काढून टाकायला हवी असे वाटते. लोक लेख टाकतात काय? काढतात काय? वाक्ये बदलतात काय? काय चालते काही कळेनासे झाले आहे. असो.

मि.पा. वर इतक्या उच्च दर्जाचे लिखान होत असतांना , अस्सल मराठी साहित्यीक साइट असतांना कुठलाही फोटो लावायची गरजच काय ?

माझे मत - मूलतः फक्त खादाडीची माहिती देण्यासाठी हे सदर सुरु करण्यामागची कल्पना खरोखरंच छान आहे. त्याबद्दल तात्याला पूर्ण मार्क्स! परंतु सध्याच्या ह्या सदराबद्दल बोलायचे तर असे म्हणावे लागेल की सरळ सरळ बोट ठेवता येईल असे काही नसले तरी अतिशय अभिरुचीपूर्ण असेही काही नाही! दरवेळी एखादी उन्मादक स्त्री आणि 'रसाळ आंबे' वगैरे द्व्यर्थी वाटावीत अशी विशेषणे लावून त्यासोबतचा मजकूर हे काही फार आवडावे असे नक्कीच नाही. कधीकधी गमतीने मी तात्याला खरड टाकलीही असेल की 'आजची बायडी' छान आहे पण रोज रोज हा प्रकार टॅब्लॉइड सारखा वाटतो. अनेक प्रकारांनी हे सदर अधिक उत्तम बनवता येऊ शकेल आणि तेवढी गुणवत्ता मिपावर नक्कीच आहे! (स्त्रियांचा अनादर होतो का? तर हे स्त्रीसापेक्ष मत असू शकते. परंतु एक स्त्री म्हणून उपभोग्य वस्तू सारखे प्रदर्शन सतत होणे हे खचितच मोठ्या प्रमाणावर नाराजी निर्माण करणारे आहे. अदितीने हा धागा उघडून त्या विचारांना वाट करुन दिली त्याबद्दल तिथे अभिनंदन. संस्थळ प्रसिद्ध होताना अशा गोष्टीत योग्य ते बदल घडत गेले तर ते प्रसिद्ध बरोबरच प्रगल्भही होते!) चतुरंग

एखादी स्त्री पैशासाठी अंगप्रदर्शन करत असेल वा नसेल तो मुद्दा वेगळा. इथल्या स्त्री सदस्यांना (मालकांच्या भाषेत मिसळपावच्या लेकी-सुना) जर अशी छायाचित्रे अप्रस्तुत वाटत असतील तर त्यावर काही विचार करणार आहात की नाही? @टारझन २. मुखपृष्ठावर जी चित्र लावली जातात , ती लावणार्‍यांनी त्या स्त्री ला धमकावुन फोटो काढुन इथे लावली आहेत काय ? तिने तरी तुम्हाला धमकावून फोटो इथे लावण्याबद्दल सक्ती केली काय? अन्न ही आहे आणि शेण ही. काय खायचे हे जसे आपण ठरवतो. तसेच काय दाखवायचे हे सुद्धा आपणच ठरवायला हवे नाही का?

चांगला मुद्दा मांडला आहे आदिती ताईंनी. व्हरायटी असावी मुखपृष्ठात. आता झालं ते झालं , ते उगाळण्यात अर्थ नाही. पुढे बदल आणू यात. लेट्स लुक फॉरवर्ड. ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ Music and poetry only reach the ears of those in anguish.

राणी चन्नमाची ओळख आवडली....! मिपाच्या मुखपृष्ठावर इतकी का चर्चा होत आहे ? काही आक्षेपार्ह फोटो असतील, आवडत नसतील, हे मान्य. वर काही प्रतिसादात उल्लेख आले आहेत. त्याप्रमाणे 'नवे लेखनावर' क्लीक करावे. चर्चेत त्याला 'फ्रंट न्युज' बनवण्याचे कारण मला अजूनही समजत नाही. याचा अर्थ तसे चित्र टाकण्याचे, टाकणार्‍यांचे मी समर्थन करतोय असे मुळीच समजू नका. आता या क्षणी माझ्या हातात 'गृहशोभिका' चा अंक आहे. [पुरुषांनी तो कशाला वाचायचा असे कृपया कोणी म्हणू नका. या अंकासोबत कथासंग्रह मोफत होता म्हणून तो अंक घेतला. खुलासा संपला :) ] याची सुरुवात 'कटरीना' च्या कमळावर बसलेल्या खास अदेपासून होत आहे. त्याचबरोबर पृ.क्र. ६७, ६८, वर झगमग 'लावण्य' असलेल्या स्त्रियांच्या अदा आहेत. मग इथेच अशी का ओरड होत आहे, पाहावे आणि सोडून द्यावे असे वाटले....! लेखमालिकेतील भागांमुळे स्त्रीयांकडे पाहण्याची दृष्टी बदलेल, विसंगती लक्षात येतील असे मला वाटत नाही. मात्र इतिहासातील थोर, कर्तबगार स्त्रियांची ओळख या निमित्ताने होणार असेल तर ती मला वाचायला आवडेल. लेखिकेस पुढील भाग लिहिण्यासाठी मन:पूर्वक शुभेच्छा...! -दिलीप बिरुटे

अदिती, सर्वप्रथम तू अगदी माझ्या मनातील भावना मांडल्याबद्दल धन्यवाद.. मलाही हे खादाडी प्रकरण खूप आधीपासून खटकत होते, पण बोलले नव्हते इतकेच.. इथे सगळ्यांनी आपापली मते मांडली आहेतच...तरीही.. @ बिका, अशा प्रकाराच्या फोटोंना सरसकट विरोध नसून नेहमी नेहमी असेच फोटो बघावे लागणे याला विरोध आहे ---- अगदी सहमत!! @ टारझन... इनोबाने म्हटले आहेच की त्या स्त्रिया तुमच्याकडे आल्या नाहीत आमचे फोटो लावा म्हणून... तसेच, इथेच बहुधा मटावरच्या गॅलरीबद्दल लेख आला होता..इथले फोटो अगदीच तसले नसले तरी त्याच कॅटेगरीतले असतात... नि जरी आमची अस्मिता एवढ्याशा कारणांनी न दुखावण्याचा समंजसपणा आम्ही दाखवला... तशी तुम्हा लोकांनीही आपल्या विचारांची प्रगल्भता दाखवली तर हरकत नसावी, नाही का? (हा माझा प्रश्न एकट्या टारझनला नाही) शेवटी हे एका चांगल्या साईटचे मुखपृष्ठ आहे.. पिक्चरमध्ये दाखवली जाणारी बॅचलर रूम नाही.. असो!!! मस्त कलंदर.. नीट आवरलेलं घर ही घरचा संगणक बंद पडल्याची खूण आहे!!!!

राणी चेन्नम्माची कथा छान व प्रेरणादायी! अशीच समाजात स्त्रीची अनेक प्रेरक, स्फूर्ती देणारी रूपे दिसत असतात. कधी ती पोराला उन्हाच्या तावापासून वाचवण्यासाठी पदराआड करणारी आई असते, कधी ती यशस्वी व्यावसायिक/ क्रीडापटू/ राजकारणी/ वैज्ञानिक असते, कधी भावा-बहिणीला सांभाळणारी बहीण असते, कधी लढवय्यी - वीरांगना असते.... कधी ती मूकपणे प्रियतमाच्या आठवणीने अश्रू गाळणारी प्रेयसी असते, कधी अकाली संसाराची जबाबदारी अंगावर कोसळल्यावर हिंमतीने सारा डोलारा सांभाळणारी स्त्री असते..... कधी लेखिका, साहित्यिक, कवयित्री असते, कधी उत्कृष्ट चित्रकार/ नर्तकी/ गायिका असते. कधी कुशल तंत्रज्ञ असते तर कधी सार्‍या समाजाला आपलेसे करणारी समाजसेविका असते. स्त्रीच्या अशा अनेक रूपांची या साईटच्या मुखपृष्ठावर दखल घेतली गेलेली बघायला मला नक्की आवडेल व त्या त्या स्त्रीरूपाविषयी वाचायलाही. [जमेल तसे मी देखील लिहीन!] आदिती, स्तुत्य उपक्रम :-)!!! अरुंधती http://iravatik.blogspot.com/

विसोबा खेचर: मिपाच्या खादाडी सदरात रोजच्या खाद्यपदार्थासोबत आपल्या भाषेत सांगायचे तर 'फिगर दाखवणार्‍या' एखाद्या बाईचेच चित्र असेल असे तूर्तास तरी धोरण आहे.. याला काय म्हणायचे? उद्दामपणा, फाट्यावर मारण्याची वृत्ती? ठरवा तुमचे तुम्हीच. यशोधरा: मिपाच्या मुखपृष्ठावरचे हे प्रकार मला सुरुवातीपासूनच खटकले आहेत, पण सांगून उपयोग होईल असे वाटले नव्हते, सबब, काही बोलले नव्हते. संस्थळचालकांची पत ही अशी आहे. या मताशी सहमत व्हावे लागू नये असे वाटणे हा केवळ आदर्शाचा भाग झाला. वास्तव सहमतीकडंच नेणारे आहे. आजचा नित्यानंदस्वामीविषयक धागा अशा सहमतीला मस्त पुष्टी देतो. विसोबा खेचर: मी व्यक्तिश: मुंबैच्या रेडलाईट विभागात अशी सर्व प्रकारची माणसं खूप जवळून पाहिली आहेत, तेथील स्रियाही पाहिल्या आहेत.. आणि त्यांच्या शरीरापलिकडच्या त्यांच्या आयुष्यात जवळून डोकावायचा प्रयत्न केला आहे.. हे जर खरे असेल, तर तुमच्या त्या जाणिवा व्यक्त होणाऱ्या गोष्टी इथं तुमच्या वर्तनातून दिसल्या असत्या. दुर्दैवाने (कृपा करून मी दैव वगैरे मानतो का याकडे कोणी जाऊ नये) तसं होत नाही. हे तुमचं विसंगत वर्तन आहे. त्यावरून कोणी तुमच्या या खादाडीविषयक भूमिकेवर शंका घेतली तर त्यांना दोष देऊ नका. ती तुमचीच जबाबदारी आहे. अर्थातच, फाट्यावर मारण्याची चॉईस तुम्हाला आहे आणि तुम्ही तसेच वागता म्हणून आम्हालाही असेलच. टारझन: स्त्रीची प्रतिमा केवळ खादाडी कॉलम पाहुन ठरते ? असं थोडंच आहे. आणि एखाद्यानं खादाडी हा प्रतिमेसाठीचा एक मापदंड ठरवला असेल तर त्या मताची नोंद घेता येते. इतकं तरी आपण करू शकतोच. मग ते मत 'बालवाडी'तलं असलं तरी, त्यासाठी ते निकालात काढण्याची गरज नाहीच. नितीन थत्ते: अनेकदा 'त्या' ललनांचा स्वतंत्र म्हणून उदोउदो केला जातो. स्त्रीमुक्तीक्षेत्रात काम करणार्‍यांच्या दृष्टीने मात्र त्यांना मिळालेलं 'भोगवस्तू बनण्याचं स्वातंत्र्य' त्यांनी वापरलेलं असतं. ते स्वातंत्र्य तिला पूर्वीही होतंच. आणि ते काही माणूस म्हणून राहण्याचं स्वातंत्र्य नव्हे. नेमकं. सहमत. पुढे बोलण्याची गरज नाहीच. वाहिदा: एक समजत नाही असे फालतू फोटो लावायची मिपा व्यवस्थापनाला गरज च काय ? हाहाहाहा... अशा गोष्टींमुळंच साईट हॅपनिंग राहते असा गैरसमज असावा. त्याला इलाज नसतो. ज्याची-त्याची कुवत, बुद्धी वगैरे... मेघना भुस्कुटे: 'स्त्री' असण्यासोबत कोणकोणत्या गोष्टी आयुष्यात न मागता येतात - यांत सकारात्मक आणि नकारात्मक दोन्ही गोष्टींचा समावेश आहे, त्याकडे आपण कसं पाहतो, त्यावर मात कशी करतो / त्यांच्याशी जमवून कसं घेतो या आणि अशा गोष्टींवरही लिहिलं जावं, असं वाटतं. +१. लिहाच. असे धागे अधिकाधिक निघाले तरी आपली रेष मोठ्ठी होईल. आणि ती प्रगल्भता आली तर मग स्वामी, महाराज, साधू वगैरेचे मुखवटे धारण करण्याची भिक्कार वेळही येणार नाही इथल्या अभाग्यांवर. प्रकाश घाटपांडे: ज्या उत्त्तान स्त्रियांचे फोटो मुखपृष्ठावर असतात त्यांना स्वतःला या विषयी काय वाटत? हे जाणुन घ्यायला अधिक आवडेल एवढेच म्हणतो. त्यांना काय वाटतं यावर आपली अभिरुची, मूल्ये अवलंबून आहेत? नक्कीच नाहीत हे तुमच्या परिचयावरून सांगू शकतो. तरीही असं लिहिलंत कारण या विषयाकडं तुम्ही त्या गंभीरतेने पहात नाही. त्यांना काय वाटतं हे जाणून घेणं हे चक्क बायदवे प्रकारातलं असू शकेल. म्हणूनच ती तुमची मुख्य प्रतिक्रिया असू नये. ती तशी वाटते हे लगेचच खाली आलेल्या प्रतिक्रियेवरून दिसतं. धनंजय बोरगावकर: च्यामारी खायच्या डीश कडेबघा की!!! काय सांगता मित्रवर्य? खायची डिशच महत्त्वाची नक्की? तसं असेल तर ती छायाचित्रं टाकण्याची, त्याला जोडून द्वयर्थी टिपण्या करण्याची गरज रहातच नाही. मुक्तसुनीत: खाद्यपदार्थ नि नटी यांच्यातल्या उपभोग्यतेचे असोसिएशन बालिश किंवा बुरसटलेले वाटते. त्याची मांडणीमधे कलात्मक सौंदर्य वाटत नाही. विनोद म्हणून हा प्रकार मौजेचा वाटू शकतो. पण मिपा केवळ विनोदी साईट नाही आणि तोच तो विनोद कंटाळवाणा होतो. बालीशपणा आहेच. पण मिपा केवळ विनोदी साईट नाही हे भान कधी येणार इतकाच प्रश्न आहे. वैयक्तिक नाही, पण तुम्ही, चतुरंग, बिका, चित्रा, विकास यांच्यासारख्या मंडळींकडून हीच अपेक्षा आहे. करण्याजोग्या अगणीत गोष्टींची यादी तुम्हीच मांडली आहे. त्यात ही एक भर मी टाकतोय - या असल्या गोष्टींना चाप लावणं हे संपादकांचंच काम आहे. मालक काहीही सांगेल. इंद्रराज पवार: रामायण महाभारत पासून चालत आलेली "स्त्री" ची प्रतिमा ही पुरुषाचे रंजन करण्याचे कार्य करण्यासाठीच आहे हे बेगुमानपणे मानण्यात येते. हो. तेच तोडण्यासाठी जोर लावला पाहिजे. प्रियाली: मिपा मुखपृष्ठावर केवळ कुठल्याही प्रकारच्या बाया आणि पुरुषच पाहिजेत का? मुखपृष्ठे एवढ्याच कल्पनांवर सिमीत असतील तर त्याला कल्पनादारिद्र्य म्हणायला हवे. प्रश्नाचे उत्तर नाही हेच आहे. कल्पनादारिद्र्याविषयी शंभर टक्के सहमत. युयुत्सु: मानवी देहातील सौंदर्याचा शोध हा कालातीत आहे. ज्यांच्या सौंदर्यविषयक जाणिवा विकसित झालेल्या नाहीत त्यांना अशी चित्रे म्हणजे विटंबना वाटणे स्वाभाविक आहे. हाहाहाहा... इथं जे काही चालतं ते या उदात्त हेतूतूंनच चालतंय असं म्हणायचं आहे की काय तुम्हाला? सौंदर्याचा शोध? अनावृत्त किंवा अर्धअनावृत्त स्त्रीदेह म्हणजेच सौंदर्य ही कल्पना त्यामागे दिसते आणि त्याला तुम्ही विकसीत जाणीवा वगैरे म्हणत असाल तर बोलती बंद. तुमच्याकडून या स्तराची अपेक्षा खचितच नाही. चतुरंग: संस्थळ प्रसिद्ध होताना अशा गोष्टीत योग्य ते बदल घडत गेले तर ते प्रसिद्ध बरोबरच प्रगल्भही होते! ही बदलाची सुरवात करायला काय हरकत आहे? इनोबा म्हणे: इथल्या स्त्री सदस्यांना (मालकांच्या भाषेत मिसळपावच्या लेकी-सुना) जर अशी छायाचित्रे अप्रस्तुत वाटत असतील तर त्यावर काही विचार करणार आहात की नाही? या प्रश्नाचे उत्तर मलाही अपेक्षीत आहेच. पण फाट्यावर मारणं ही भूमिकाही असू शकते. लेकीसुना ही उक्ती आहे. कृती मात्र तशी दिसत नाही. आणि त्याचे स्वतःविषयीचे कौतुकही दिसते. प्रा. डॉ. दिलीप बिरुटे: मिपाच्या मुखपृष्ठावर इतकी का चर्चा होत आहे? मुखपृष्ठाचा हेतू तोच तर आहे ना? तो सफल झाला याचं समाधान मानता येईल की. 'गृहशोभिका'शी तुलना मिपाची? कैच्याकैच... मालक चाळणीत पाणी घालून जीव देतील राव. मस्त कलंदर: मलाही हे खादाडी प्रकरण खूप आधीपासून खटकत होते, पण बोलले नव्हते इतकेच.. तेच, संस्थळचालकांची पत ही अशी. अरुंधती: स्त्रीच्या अशा अनेक रूपांची या साईटच्या मुखपृष्ठावर दखल घेतली गेलेली बघायला मला नक्की आवडेल व त्या त्या स्त्रीरूपाविषयी वाचायलाही. युयुत्सु, तुमच्या सौंदर्यशोधाच्या मुद्यावर हे एक उत्तर आहे.

हा उपक्रम आवडला. राणी चन्नमेची कहाणी 'गोष्ट' स्वरूपात बर्‍याच वर्षांपूर्वी ऐकली होती त्याची आठवण झाली. आता मुखपृष्ठाबद्दल बोलायचे झाल्यास्........मला ते फोटो आवडत नाहीत, कुठल्या नट्यांनी त्यांचे अंग किती दाखवावे हा त्यांचा प्रश्न आहे पण आपण काय नी किती बघावे किंवा बघायला लावावे हा आपला प्रश्न आहे. कर्त्रूत्ववान स्रियांचे फोटो (जुन्या वा नव्या काळातल्या) लावायला काय हरकत आहे? रेवती