part 1 
part 2 
part 3 
part 4 
part 5 
part ६

चार

सकाळी जाग आली तेव्हा पाऊस थांबला होता. खिडकीतून उन्हाचा फिका कवडसा पलंगावर आला होता. मुकुलनं हात लांब केला, पण शेजारची जागा रिकामी होती.

तो पटकन उठला. बैठकीच्या खोलीत ईशिता खिडकीजवळ उभी होती. अंगावर त्याचाच जुना शर्ट, हातात चहाचा कप. तिच्या दुसऱ्या हातातला मोबाइल थरथरत होता.

‘काय झालं?’

तिनं काही न बोलता फोन त्याच्या हातात दिला. स्क्रीनवर एका अनोळखी नंबरवरून आलेला मेसेज होता.

‘पर्स परत कर. नाहीतर पुढची गोळी योगेशसाठी नसेल, तुझ्यासाठी असेल. आणि मुकुलला विचार, तो खरंच तुझा वकील आहे का?’

मुकुलचा चेहरा कडक झाला. ‘हा नंबर कुणाचा आहे?’

‘मला माहीत नाही.’

‘आणि काल तुम्ही आर्याला जो नंबर दिलात, तो कुणाचा?’

तिची नजर जमिनीकडे गेली. ‘तो माझ्या नवऱ्याचा आहे. विक्रांत राणे.’

मुकुल जागच्या जागी थबकला. विक्रांत राणे हे नाव शहरात कुणाला माहीत नव्हतं? बांधकामातला मोठा ठेकेदार. मोठमोठ्या पक्षांना देणग्या देणारा. त्याच्या घरच्या पार्ट्यांना मंत्रीसुद्धा येतात, असं लोक सांगत.

‘माझं नाव नंदिनी आहे,’ ती म्हणाली. ‘नंदिनी राणे.’

तिनं कप टेबलावर ठेवला आणि खुर्चीत बसली. बराच वेळ ती काही बोलली नाही. मग हळू आवाजात तिनं सांगायला सुरुवात केली.

नंदिनी वाईजवळच्या एका लहान गावातली. वडील शाळेत मास्तर होते, आई शिवणकाम करायची. बी.कॉम.च्या शेवटच्या वर्षाला असतानाच एका नातेवाइकानं स्थळ आणलं. विक्रांत राणे. मुंबईतला मोठा ठेकेदार, वयानं तेरा वर्षांनी मोठा. हुंडा नको, खर्च मी करीन, असं सांगून त्यानं दोन महिन्यांत लग्न उरकलं. गावाला वाटलं, पोरीचं नशीब उघडलं. नंदिनीलाही सुरुवातीला तसंच वाटलं.

लग्नानंतरचे पहिले सहा महिने तिला काही कळलंच नाही. मोठा बंगला होता, तीन नोकर, ड्रायव्हर, कपाटभर साड्या. फक्त नवरा घरी नसायचा, आणि आला की फोनवर असायचा. जेवताना फोन, झोपताना फोन. तिच्याशी बोलणं म्हणजे तिला काय हवंय ते विचारून नोकराला हुकूम सोडणं, एवढंच. मग ती घरभर फिरू लागली. एकदा चुकून अभ्यासिकेचं दार उघडं दिसलं. आत टेबलावर काही कागद पडले होते, आणि तिनं कुतूहलानं ते उचलले.

तिथूनच सगळं सुरू झालं.

‘एका रात्री,’ ती म्हणाली, ‘दोन वर्षांपूर्वी, वांद्र्याच्या एका वस्तीला आग लागली. माझ्या नवऱ्याला ती जमीन हवी होती, हे मला तेव्हा माहीत नव्हतं. त्या वस्तीत आमच्याकडे स्वयंपाकाला येणाऱ्या कमलाबाईंची मुलगी राहायची. सात वर्षांची. तिचा उजवा हात भाजला. मी तिला हॉस्पिटलमध्ये भेटायला गेले. ती माझ्याकडे बघून म्हणाली, “ताई, तुमच्या घरच्या माणसांनी आमचं घर जाळलं.”’

नंदिनीनं कपाला धरलेल्या आपल्या बोटांकडे पाहिलं. ती थोडी थरथरत होती.

‘त्या रात्री मी ठरवलं. मी एवढंच करू शकत होते, की त्याच्या कागदपत्रांच्या कॉपी काढायच्या. बंगल्यात बसून, कुणाला कळू न देता. गेली दोन वर्षं मी तेच करत होते. जमीन कुणाकडून घेतली, कोणत्या अधिकाऱ्याला किती दिले, कुणाचा हात कुठे ओला केला, सगळं एका पेन ड्राइव्हमध्ये आहे. योगेश चव्हाणांनी निवडणुकीत भ्रष्टाचाराविरुद्ध रान उठवलंय. ती यादी मला त्यांच्यापर्यंत पोचवायची होती.’

‘पोचवलीत?’

‘देणार होते. जेवण झाल्यावर. आणि तेवढ्यात तो बंदूकवाला आत घुसला.’

मुकुल खिडकीजवळ गेला. खाली रस्त्यावर पावसानं धुतलेली माणसं घाईघाईनं कामाला निघाली होती. त्याच्या डोक्यात सगळे तुकडे आपोआप जुळू लागले होते. लूट हा फक्त बहाणा होता. कुणाला तरी शोधायचं होतं, किंवा काहीतरी शोधायचं होतं. आणि शोधता शोधता जे सापडेल, ते कुणाच्या तरी माथी मारायचं होतं.

‘मलाही तसंच वाटलं,’ नंदिनी म्हणाली. ‘म्हणून मी तुमच्याकडे आले.’

ती उठून त्याच्या शेजारी येऊन उभी राहिली. त्याचा शर्ट तिच्या अंगावर सैल लटकत होता. ओल्या केसांची एक बट अजून मानेवर रेंगाळत होती. रात्री झोपताना त्यानं स्वतःला जे वचन दिलं होतं, की यापुढे असं होऊ द्यायचं नाही, ते आता त्याला आठवतही नव्हतं.

‘मी विवाहित आहे, मुकुल,’ ती त्याच्याकडे न बघता म्हणाली. ‘हे मला कधीच विसरता येणार नाही. तरीही काल रात्री...’ ती थांबली. ‘लग्नाला दोन वर्षं झाली, पण मला एकदाही इतकं सुरक्षित वाटलं नव्हतं, जितकं काल रात्री तुमच्या जवळ वाटलं.’

मुकुलनं तिच्या हनुवटीला बोट लावून तिचा चेहरा आपल्याकडे वळवला. तिचे डोळे भरून आले होते. पण त्यात अपराधी वाटण्याबरोबरच एक वेगळीच जिद्दही होती.

‘मी वकील आहे,’ तो म्हणाला. त्याचा आवाज खोल होता. ‘मला कायदा माहीत आहे. तुमची केस मी घेणार आहे, आणि ती घेताना मी तुमच्यापासून अंतर ठेवायला हवं. पण मी खोटं बोलणार नाही, नंदिनी. मला अंतर ठेवायचं नाही.’

तिनं काही उत्तर दिलं नाही. तिनं त्याच्या शर्टाची कॉलर धरली आणि त्याला स्वतःकडे ओढलं. या वेळी त्या चुंबनात घाई होती. त्यात भीती होती, एकटेपणा होता, आणि दोघांनाही माहीत असलेली, पण कुणीच मोठ्यानं न बोललेली धोक्याची ओढ होती. तिचे हात त्याच्या छातीवर घट्ट बसले. त्यानं तिला उचलून घेतलं. तिच्या अर्धवट दाबलेल्या हसण्याचा आवाज खोलीत भरून राहिला. सकाळच्या उन्हाचा कवडसा त्यांच्या अंगावरून हळूहळू सरकत गेला.

ते थांबले तेव्हा दुपार होत आली होती. तिचं डोकं त्याच्या छातीवर होतं, मोकळे केस त्याच्या दंडावर पसरलेले. बराच वेळ दोघं काहीच बोलले नाहीत.

‘मुकुल,’ ती शेवटी म्हणाली, ‘तो मेसेज माझ्या नवऱ्यानं पाठवलाय. त्याला कळलंय की पर्स माझ्याकडे नाही. आणि ती कुणाकडे आहे, हेही.’

‘मग त्याला आपण काहीतरी देऊ,’ मुकुल म्हणाला. ‘पण आधी त्याच्याबद्दल मला जास्तीत जास्त माहिती हवी.’

तेवढ्यात फ्लॅटच्या दारावर कुणीतरी जोरात थाप मारली. आर्या होती, धापा टाकत.

‘सर! हॉस्पिटलमधून फोन आला होता. दरोडेखोराला रात्री शुद्ध आलीय. तो बोलायला तयार आहे, पण फक्त तुमच्याशी. त्याच्या आईनं तुम्हाला वकील म्हणून नेमलंय. आणि सर,’ तिनं घसा साफ केला, ‘हॉटेलचा मॅनेजर भोसले आत्ताच तिथे पोचलाय. आणि तो एकटा नाही.’

मुकुलनं नंदिनीकडे पाहिलं. तिचा चेहरा पांढरा पडला होता. तो काहीच बोलला नाही. त्यानं शर्ट अंगावर चढवला आणि बाहेर पडला.