पण ति सार्वत्रीक नाहि. आणि ति अजुन पुरेशी ( किंवा अजीबातच ) डिफाइन झाली नाहि. या सामावशतेमागे स्विकाराची निकोप प्रेरणा नाहि. विवीध संस्थांच्या आपापल्या जबाबदार्‍या पार पाडण्याच्या क्षमता, दुर्दैवी परिस्थीतीतुन सुदैवाने सतत पुढचं बघायची लागलेली गरज व पुढे तिच सवय, अशा काहि स्तंभांवर हि समावेशता स्थिरावली आहे. आज तरि तिला आव्हान नाहि. पण डोलारा जितका मोठा त्याच्या भव्यतेच्या मानाने पाया मजबूत नाहि हे नक्की.

सर्वसमावेशकता नेहमीच सापेक्ष असते... १. जर्सीच्या वरील भागात १२-१५% भारतीय वंशाचे लोक (मतदार असू शकणारे :) ) आहेत. २. अमेरिकेच्या दक्षिण-पश्चिम राज्यांत काही शाळांत (अ) मुलींनी कपाळावर गंध/बिंदी लावू नये असे नियम आहेत, (आ) योग ही एक हिंदू प्रणाली असल्याने शाळेत त्याचे वर्ग घेण्यास बंदी असावी असे खटले कोर्टापर्यंत गेलेले आहेत. ३. ब्रिटनच्या गेल्या सार्वत्रिक निवडणुकीत (अ) कॅमरन दांपत्त्याने कपाळावर लाल टिळा लावून आणि व्दीपप्रज्वलन करून सभा घेतल्या होत्या व (आ) बॉलीवूडची गाणी वापरून बनवलेल्या जाहिराती वापरल्या होत्या... आणि या सगळ्याचा निवडणूकीच्या निकालावर टोरी पक्षासाठी सकारात्मक प्रभाव पडला होता. ४. गेली काही दशके या दोन देशांत, हळू हळू, भारतीय वंशाचे लोक राजकारणात आणि लोकमानसात ठसा उमटवू लागले आहेत... (अ) कीथ वाझ (१९८७ पासून सलग आमदार, २००६ पासून प्रिव्हि काऊंसिल सभासद, २००७ पासून होम अफेअर्स कमिटी चेअरमन, इ) आणि बॉबी जिंदाल (लुसिनिया राज्यपाल, कॉग्रेसमन, पुढच्या अमेरिकन राष्ट्रपती निवडणूकीतले संभाव्य उमेदवार, इ) ही दोन राजकारणातली महत्वाची उदाहरणे आहेत. (आ) मोठ्या उद्योगधंद्यातले धुरीण; डॉक्टर; वकील; अकाऊंटंटस आणि छोट्या व मध्यम उद्योगांतली उदाहरणे तर असंख्य आहेत. वरच्या आणि इतरही बर्‍याच गोष्टी अमेरिकेत आणि युकेमध्ये भारतीय वंशाच्या लोकांच्या वाढत्या मृदुप्रभावाची (सॉफ्ट पॉवर) लक्षणे आहेत... अनाक्रमक, मैत्रीपूर्ण आणि मुख्य म्हणजे स्थानिक अर्थ आणि/किंवा राजकीय व्यवस्थेला फायदेशीर प्रभावाला कोठेच फारसा विरोध होत नाही... अर्थातच, काही खास "सन्माननिय अपवाद" असलेले देश वगळूनच. ====== तसा भारतही फार कमी सर्वसमावेशक नाही असे नाही... १. मुंबईत व्यापारात काम करणारा मराठीचा अभिमान असणारा मराठी माणूस गुजराती भाषेचा मुक्त वापर करतो... यात त्याला आणि इतर मराठी माणसांनाही काही जगावेगळे आहे असे वाटत नाही. २. परदेशी वंशाची व्यक्ती सद्या सर्वात जुन्या भारतीय राजकीय पक्षाच्या सर्वोच्च पदी विराजमान आहे. ======== अवांतर : विलगतावादाचे पुरस्कर्ते असलेल्या तथाकथित नेत्यांना आमंत्रण देऊन पाकिस्तानी वकिलातीला आपण दिल्लीत भारताच्या संविधानाविरोधी मते मांडू देतोच की नाही ? यापेक्षा अधिक सर्वसमावेशक देश या पृथ्वीतलावर कोणता आहे ! :) ;) :(

पद्धती वेगळ्या असतात आणि त्याचे महत्व वेगळे वाटलेले असू शकते. नेपाळवर भारताइतके पारतंत्र्य कधी नव्हते आणि भारताला अनुभवायला आलेले शेकडो वर्षांचे पारतंत्र्य (पक्षी: बाह्य आक्रमणे) देखील अनुभवावे लागले नसावे. कम्युनिस्ट वाढे पर्यंत नेपाळला राजा होता अगदी ब्रिटीशांशी लढावे लागलेल्या काहीशाच काळामधे देखील. त्यामुळेच एकंदरीतच नेपाळमधे त्यांचा स्वातंत्र्योत्सव कसा पाळला जातो हे माहीत नाही. अजून एक गोष्ट - नेपाळ्यांची भारतातील संख्या कितीही असली तरी ती बहुतांशी मर्यादीत गोष्टींच्या संदर्भातच अधिक आहे... एक म्हणजे गुरखा (राखणदार - घराची आणि देशाची देखील) आणि दुसरी दुर्दैवी मुली/स्त्रीयांची ज्यांना पळवून आणले जाते त्यांची.. त्यातही अजून एक भाग म्हणजे नेपाळ आणि भारत हे वेगळे देश असले तरी ते एकमेकांना अलग समजत नाहीत. भारत ही त्यांची पुण्यभू आहेच. म्हणूनच त्यांचे बोधवाक्य हे "जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी" हे आहे. (जरूई त्यात जननी म्हणजे भारतमाताअसा अर्थ नसला/नसावा तरी) वसुंधरा राजे (माधवराव शिंद्यांची आई) या नेपाळी होत्या. मनिषा कोईराला माहीत आहेतच. अजूनही असे असतील पण मर्यादीत. परीणामी त्यांचा स्वातंत्र्यदिन साजरा होत नसेल, पण त्यांना भिती वाटत असेल असे वाटत नाही. तुम्हाला असे का वाटले की त्यांना भिती वाटत असेल? कधी काही ऐकले/पाहीले आहे का? या संदर्भात, पुर्वांचल प्रदेशातील - विशेष करून अरूणाचल प्रदेशींना जेंव्हा उर्वरीत भारतातील लोकं नेपाळी समजतात तेंव्हा त्यांना राग येतो. (अपमानास्पद/ऑफेन्सिव्ह वाटते).

सर्वसमावेशकता, मादाम, सर्वसमावेशकता !!! =))

:)

अजून जरा गुगलल्यावर या विषयीदेखील सापडलं... Racing Extinction नावाच्या डॉक्युमेंटरीचं प्रमोशन म्हणून एक प्रोजेक्शन प्रोजेक्ट केला होता त्यांनी. सगळ्या लुप्त होत असलेल्या प्रजातींची चित्रे इमारतीवर प्रोजेक्ट करण्यात आली होती. आणि आपण हे वेळीच थांबवले नाही तर आधी शांत असलेली निसर्गदेवता उग्र रूप धारण करेल ज्याचे परीणाम आपल्याला भोगावे लागतील असा काहीसा संदेश होता यात. प्रोजेक्शन चा व्हिडीओ...