प्रिटी वुमन वाचल्यावर आधी वाचले मर्जिनाने धर्मांतर केले का काय??? नाही निखिलराव, मर्जिनाने धर्मांतर केलेले नाही! आता प्रिटी वुमन पुर्ण झाले नाही ना??? अद्याप नाही पण होईलच लवकर!

असो. प्रत्येक धर्मांतराचे संदर्भ वेगवेगळे आहेत असे वाटते. प्रत्येकाची गरज वेगळी, प्रत्येकाचे इंटरप्रिटेशन वेगळे. इतिहासात बळजबरीने धर्मांतरे घडवून आणण्याची उदाहरणे आहेत. प्रेम-करुणा यांचा संदेश घेऊन धर्मांतरे होतात (या प्रकारच्या धर्मांतरावर प्रचारकी, प्रसंगी कडवेपणाचा आरोपही होतोच. ) कुणी मोठा नेता आपल्या अनुयायाना नव्या धर्माची दिशा दाखवतो. कुणाची कारणे अतिशय वैयक्तिक असतात. अगदी अगदी. तरीही मला नेहमी पडणारा प्रश्न म्हणजे मानवाला धर्मांतर करण्याची प्रबळ ईच्छा का होत असावी? जन्मतः च आपला धर्म कोणता असावा ह्याची निवड आपल्याला करता येत नाही हे मान्य. कोणत्याही धर्माची शिकवण वाईट कधीच नसते (आपण केलेलं इंटरप्रिटेशन वेगवेगळं असू शकतं, किंबहुना ते असतंच). तेव्हा दुसर्‍या धर्माबद्दल निर्माण झालेली आवड, त्या त्या धर्माची शिकवण (व्हॅल्यूज किंवा प्रिन्सीपल्स म्हणूयात) अंगीकारूनही जोपासता येते, त्यासाठी धर्मांतर करण्याची निकड का भासावी? इकडे बर्‍याचदा ख्रिस्ती धर्माची शिकवण देणारे भेटतात. त्यांचा मुळ उद्देश तुमचं धर्मांतर व्हावं असाच असतो. मी त्यांना प्रत्येक वेळी तुम्हाला काय प्रिच करायचं ते करा पण कुणालाही धर्मांतर करण्यबद्दल आग्रह करू नका असेच सांगतो.

प्रस्तावलेखकाने दिलेल्या यादीत आंबेडकरांच्या धर्मांतराचा समावेश नसावा याचे आश्चर्य वाटले आंबेडकरांचा उल्लेख जाणीवपूर्वक टाळला कारण त्यांच्या धर्मांतराची जातकुळी वेगळी होती. ते वैयक्तिक नसून सामुहिक होते. त्याला थोडा राजकीय संदर्भ होता आणि मुख्य म्हणजे, ते धर्मांतर हे "अ" धर्म भावला म्हणून स्वीकारला असे असण्यापेक्षा "ब" धर्म नकोसा वाटला म्हणून सोडला, असे होते. प्रत्येक धर्मांतराचे संदर्भ वेगवेगळे आहेत असे वाटते. प्रत्येकाची गरज वेगळी, प्रत्येकाचे इंटरप्रिटेशन वेगळे. इतिहासात बळजबरीने धर्मांतरे घडवून आणण्याची उदाहरणे आहेत. प्रेम-करुणा यांचा संदेश घेऊन धर्मांतरे होतात (या प्रकारच्या धर्मांतरावर प्रचारकी, प्रसंगी कडवेपणाचा आरोपही होतोच. ) कुणी मोठा नेता आपल्या अनुयायाना नव्या धर्माची दिशा दाखवतो. कुणाची कारणे अतिशय वैयक्तिक असतात. सहमत.

याचा संदर्भ समजावून सांगितला तर आनंद होईल.

सामुदायिक धर्मान्तर हा सर्वस्वी वेगळा विषय आहे,

सहमत्.वर उल्लेखलेली धर्मांतराची प्रकरणे प्रसिद्धीच्या झगमगाटात वावरणार्‍या व्यक्तींमध्ये विशेष करुन आढळून येतात.चित्रपट,कला क्षेत्रात बुद्धीपेक्षा भावनेला जास्त महत्व असते.साहजिकच त्यात वावरणार्‍या व्यक्ती बुद्धीवादापेक्षा भावनेला जास्त महत्व देतात. त्यातून मग स्वतःचे इंग्रजी नावाचे स्पेलिंग बदलणे, एका ठराविक अक्षरापासूनच चालु होणारे चित्रपट काढणे अशा गमती जमती होतात. अशा क्षेत्रातील लोकांनी धर्म बदलणे हे ही सहसा ह्याच प्रकारात मोडते. ---

हिंदु धर्मातून बौद्ध वा मुस्लिम वा ख्रिश्चन झाले म्हणून आमच्या धर्माला कोणतीही ढाळ लागत नाही तद्वतःच दुसर्‍या धर्मातून येऊन आमचा हिंदू धर्म स्वीकारला म्हणून आम्हाला आनंद होण्याचे पण काही कारण असू नये. पूर्ण सहमत. माझी ही प्रतिक्रिया अशीच लिहिणार होतो. :)

मलाही ह्या प्रश्नाचं उत्तर हवयं, मला बर्‍याच लोकांनी त्यांना हिंदू व्हायचय असं म्हटलय आणि त्याची प्रोसिजर नेहमी विचारतात. मी अळम टळ्म उत्तर देते ..

>> असो, मला तर आजकाल सर्व धर्मांमधे कितीक फरक राहिलाय तेच कळत नाही. असं काय वेगळं करतात सगळे? वेगळ्या धर्मात अनेक मोठमोठे फरक आहेत. एक उदाहरणः हिंदू धर्मात अनेक देव आहेत. त्यामुळे अमक्या देवाशिवाय कुणीही देव नाही आणि अमकाच त्याचा प्रतिनिधी आहे असे ते म्हणत नाहीत. काही धर्म एक पुस्तक, एक प्रेषित हेच प्रमाण मानतात तर काही धर्मात तितकी बंधने नसतात. काही धर्मात मूर्तीपूजा हे महापाप मानतात तर काही धर्मात ती सर्रास चालते. व्याज देणे/घेणे, स्त्री पुरुष यांचे समाजातील स्थान, मिळकतीची वाटणी, कर, प्रार्थना किती वेळा कशी करायची, काय खावे व काय खाऊ नये ह्या व्यावहारिक गोष्टी आणि पुनर्जन्म असतो का, पुण्य कुठले? पाप कुठले? तीर्थक्षेत्रे कुठली? ह्या आध्यात्मिक गोष्टी, ह्याबाबत वेगवेगळे धर्म अत्यंत वेगळ्या गोष्टी सांगतात. थोडा अभ्यास केल्यास ह्या गोष्टी सहज कळू शकतील. आणि हे फरक किरकोळ नाहीत. लोक त्याकरता मरण्याची आणि मारण्याची तयारी ठेवतात.

आता ज्युलीयाबाईंना शोभेसे एखादे हिंदू नाव सुचवा "पल्याड"हून जुईली हे नाव सुचवले गेले असल्याच्या बातम्या आहेत! ठीक आहे तेच नाव. परंतु, धर्म बदलला म्हणजे नाव बदलेच पाहिजे का? ख्रिस्ती धर्म स्वीकारूनही नारायण वामन टिळक यांना आपले नाव बदलावेसे वाटले नाही ना त्यांच्या पत्नी लक्ष्मीबाई यांना! बाई हिंदू झाल्या ठीकच पण पुढे नेमक्या कोणत्या उपसमुहात गणल्या जाव्या? भगिनी निवेदिता ह्या कदाचित हिंदू झालेल्या पहिल्या गौरवर्णी. काय जात होती त्यांची हिंदू झाल्यानंतर? बालीतील हिंदूंमध्ये जाती आहेत काय? बहुधा नसाव्यात. प्रत्येक हिंदूला माहीत आहे फक्त हिंदू ओळख पुरेशी नाही जातीव्यवस्था हे हिंदू धर्माचे नव्हे तर, भारतीय समाजाचे लक्षण आहे. मुस्लिमांत जाती आहेत आणि गोव्याच्या किरिस्तावांतदेखिल! बाई हिंदू झाल्या तरी भारतीय नाहीत. त्यांना जातीची गरज नसावी!!

पलिकडे नाव सुचवले आहे. त्यांच्या आडनावावरून त्यांना देशस्थ ही जातही कोणीतरी देऊ केली आहे. जे काही असेल ते. ज्युलियाताई आम्हाला खूप आवडतात. स्लिपिंग विथ द एनेमीमध्ये त्यांनी आपला मराठा लढाऊ बाणा दाखवला आहे. प्रत्यक्ष जीवनातही आपल्या भावाच्या गर्लफ्रेंडची बाजू घेऊन आपण मराठी माणसांप्रमाणे एकमेकांचे पाय ओढण्यास समर्थ अर्रर्र! सत्याची कास सोडत नाही हे दाखवून दिले आहे. जुईलीताई राबटेकर यांचे हिंदू धर्मात स्वागत!

+१

विचारलेल्या प्रश्नाचे उत्तर कुणी देईल?

धर्मांतर म्हणजे राष्ट्रांतर !!!--- स्वातंत्रवीर विनायक दामोदर सावरकर.

म्हणजे??? 'आमची' ( = देऋब्रा) जुइलीताई भारतीय नागरिक झाली की क्कॉय??? सोप्पय आहे बॉ नागरिकीकरण, 'तुमच्या' भारतात. - (अमेरिकन देशी देशस्थ) पंडित गागाभट्ट.

हिंदुस्थानात हे कार्य जोरात चालु आहे...असो चालु द्या.

म्हणजे? आणखी किती जणांना बाटवून हिंदू बनवण्याचा घाट घातलाय? - (हिंदू) पंडित गागाभट्ट.

अवं पावन हिंदुंचे ख्रिस्ती करण चालू आहे !!!

हम्म्म्म्म्... असे ऐकत आलेलो आहे खरे. पण हे खरे आहे असे जरी मानले, तरीही हे राष्ट्रांतर कसे? ख्रिस्ती धर्म स्वीकारल्यावर भारतीय नागरिकत्व आपोआप रद्द होते काय? आणि मग कोठल्या राष्ट्राचे नागरिकत्व आपोआप मिळते? ते सोडा. जुइलीताई हिंदू झाल्या. त्याने त्यांचे अमेरिकन नागरिकत्व (पक्षी: राष्ट्रीयत्व) रद्द झाले, की त्यांना भारतीय नागरिकत्व (पक्षी: राष्ट्रीयत्व) बहाल झाले? सावरकरांनी "धर्मांतर म्हणजे राष्ट्रांतर" असे म्हटले असेलही. ते त्यांनी का आणि कोणत्या परिस्थितीत म्हटले, मला कल्पना नाही. पण त्यांचे विधान आज लागू करताना ती परिस्थिती, त्या विधानामागील राष्ट्राची कल्पना आजही लागू आहे का, याचा विचार करावयास नको का? भारताची घटना मला वाटते आपणास बहुधा मान्य असावी. त्या घटनेने आपल्या राष्ट्रीयत्वाची जी व्याख्या केलेली आहे ती आज लागू आहे. सावरकरांची राष्ट्रीयत्वाची कल्पना काहीही असो, आणि ती कदाचित त्यांच्या जागी, त्यांच्या काळात आणि त्यांच्या परीने योग्य वाटण्यासारखी असेलही. परंतु ती घटनेने केलेल्या आणि आज लागू असलेल्या सर्वमान्य व्याख्येशी विसंगत आहे, सबब आज लागू नाही. आजच्या घटनामान्य व्याख्येने भारतीय मुसलमान अथवा भारतीय ख्रिस्ती हा भारतीय हिंदूचा सहराष्ट्रिक आहे; नेपाळी हिंदू अथवा इतर राष्ट्राचे राष्ट्रीयत्व स्वीकारलेला एके काळचा भारतीय हिंदू नव्हे. त्यामुळे, एखाद्या भारतीय हिंदू व्यक्तीने आपला धर्म बदलल्यास केवळ त्या बाबीतून (म्हणजे अशा व्यक्तीने दुसर्‍या स्वतंत्र कृतीतून इतर राष्ट्राचे राष्ट्रीयत्व स्वीकारल्याखेरीज) ते राष्ट्रांतर होऊ शकत नाही. (उलटपक्षी, दुसर्‍या एखाद्या राष्ट्राचे राष्ट्रीयत्व स्वीकारल्यास त्याबरोबर धर्म न बदलताही ते राष्ट्रांतर होते.) सबब, "धर्मांतर म्हणजे राष्ट्रांतर" हे विधान आजच्या परिस्थितीत आणि राष्ट्रीयत्वाच्या भारतात आज लागू असलेल्या व्याख्येस अनुसरून साफ अमान्य.