आधुनिक मराठी रंगभूमीला साधारणपणे गेल्या दीडशे-पावणेदोनशे वर्षांचा अत्यंत समृद्ध असा इतिहास आहे. या कालखंडात महाराष्ट्रातील -आणि भारतातील - सामाजिक राजकीय वास्तवात जेवढे मूलभूत बदल झाले तेवढे त्याआधीच्या काही हजार वर्षांत झाले नव्हते. मराठी रंगभूमी या बदलांची साक्षी होती आणि आपल्या परीने त्यांचे अर्थ लावत- कधी जाणीवपूर्वक तर कधी अजाणता- तिने काही सक्रीय भूमिकाही निभावली. 'मराठी रंगभूमीच्या तीस रात्री' हा अशा रंगभूमीचा विलक्षण इतिहास तर आहेच, पण त्याहीपुढे जाऊन, एका प्रकारे तो या कालखंडातील सामाजिक वास्तवाचाच मांडलेला एक लेखाजोगा आहे. या ग्रंथात एक प्रयत्न जाणीवपूर्वक करण्यात आला आहे.

या नोंदी लिहायच्या की नाही, असा प्रश्न माझा मलाच पडला. या विषयावर याआधी दोन-तीनदा लेखन झालं आहेच. त्यातली मूळची तथ्यं नवी नाहीत. मग का लिहायचं? प्रश्नाचं स्वाभाविक उत्तर 'नको' असंच होतं. पण एक चाळा म्हणून या दोन दिवसांच्या अनुभवांकडे पाहिलं. थोडं तटस्थपणे. तेव्हा असं लक्षात आलं की, काही गोष्टी आपल्याच संचितात नव्यानं जमा झालेल्या आहेत. त्यांची कुठं तरी नोंद झाली पाहिजे. मग हेही लक्षात आलं की, काही वाचकांना तरी खचितच काही गोष्टी नव्यानं कळतील. लिहायचं, हे ठरलं. हे मनोगत नाही, किंवा स्पष्टीकरणही नाही.

एखादं धरण बांधून अडवितात नदीला... तेव्हा कसं वाटत असेल तिला ? अंतिम मिलनाची प्रचंड आस घेऊन लहरत जाता जाता अचानक आडवं आलेले धरण ... आणि त्याच्या उभ्या आडव्या विस्तारापुढे आपल्या सारया भावना, जाणिवा, आशा आकांक्षा अश्या थिजून राहिलेल्या एका जागी... उत्कट असोशीची सळसळती शलाका एका ठिकाणी येऊन अशी अबोल झालेली ... वाहणे हा जगण्याचा आदिम स्वभाव विसरून धरणाच्या दगडी छातीवर धडका देणारी ... मनात निराश.. हतबल झालेली ??? खरेच का ??? हतबल??? तसाच "ती" चा प्रवास... "मनस्वी ... " नुकत्याच उघडलेल्या डोळ्यांनी जग पाहताना...

उत्तम मिसळ मिळणारी ५1 ठिकाणे १) अण्णा बेडेकर, पुणे २) मनशक्ती के॑द्र, लोणावळ ३) मामलेदार, ठाणे ४) मूनमून मिसळ, डो॑बिवली ५) संजिवनी- माडिवालेकॉलनी, टिळक रोड ६) रामनाथ-साहित्य परिषदे जवळ ,टिळक रोड ७) श्री- शनिपारा जवळ ८) नेवाळे- चिंचवड ९) जयश्री- बजाज ऑटो समोर अकुर्डी. १०) दत्त स्नॅकस , पळस्पे फाटा. ११) कुंजविहारी, ठाणे स्टेशन १२) जुन्नर बस स्थानक. १३) फडतरे, कलानगरी. १४) अनंताश्रम, जेल रोड, इंदौर १५) गोखले उपहार गृह, ठाणे १६) भगवानदास, नाशिक १७) फडतरे मिसळ कोल्हापुर १८) गरवारे कॉलेज समोर काटाकिर्र, पुणे १९) प्रकाश, दादर २०) दत्तात्रय, दादर २१) वृंदावन, दादर २२) आस्वाद, दादर

अलविदा, मिसळपाव! या शेवटच्या लेखासह मी तात्पुरता 'मिपा'वरून एक "सहभागी लेखक" म्हणून नाहींसा होत आहे. या संस्थळावर मी आलो तो तात्यांच्या आग्रहावरून. आल्यापासूनच मला कधीच comfortable (याला मराठी प्रतिशब्द सुचत नाहींय्) वाटले नाहीं. कदाचित् हा माझ्या वयाचा परिणाम असेल. कदाचित् श्री सामंत याच कारणाने बाहेर पडले असतील. पण मला आता इथे बरे वाटत नाहीं म्हणून मी रजा घेत आहे. मला इथे अनेक नवीन "पुतणे-पुतण्या" मिळाल्या. कांहींची तर खूपच गट्टी झाली. एक सभासद तर (खराखुरा) भाचा निघाला. या सर्वांची आठवण येऊन कांहींसे औदासिन्य वाटेलच.

समस्त मिपाकरांना सस्नेह जय महाराष्ट्र! तुंम्हास एक आवाहन करण्यासाठी हा पत्र प्रपंच्.ठाण्यातील शिवाईनगर भागात राहणारा आमच्या शाळेतील २००६-०७ ला दहावी पास झालेला, एक अत्यंत हुशार मुलगा समीर पितळे (जो विज्ञान विषयात होमीबाबापर्यंत जाउन आला होता) यास दि.५/१०/२०११ रोजी रेमंड, समतानगर येथे बाइकवरुन जात असताना मागुन वाहनाने धडक दिल्याने मोठा अपघात झाला, ज्यात बाजुने जाणारा ट्रक त्याच्या हातावरुन गेल्याने हात जबर जखमी झाला आहे (कदाचित हात गमवण्याची शक्यता आहे) ज्युपिटरमधे ऑपरेशनसाठी मोठा खर्च येत आहे. त्याची २लाखाची मेडीक्लेम पोलिसी आहे, परंतु आता पर्यंत रु.४.५० लाख इतका खर्च झाला असुन साधारण १०-१२ लाख रुपयांची अजुन आवश्यकता आहे...त्याच्या वर्गातील मुलांनी रु.२०,५०० जमवले आहेत, सध्या तो शिकत असलेल्या केळकर महाविद्यालयात देखील मदत निधी गोळा केला जात आहे..... माजी विद्यार्थ्यातर्फे समाजसेवी संस्था तसेच निरनिराळ्या पक्षांच्या सर्व नगरसेवक, आमदार, खासदारांकडुन मदत मिळवण्याचे प्रयत्न सुरु आहेत, सिद्धीविनायक ट्रस्ट दादर आणि साईबाबा संस्थान वर्तकनगर येथुन सुद्धा मदतीचे प्रयत्न माजी विदयार्थी करत आहेत. सदर मुलास आपल्याकडून काहि आर्थिक मदत होऊ शकेल का?.मुलगा अत्यंत हुशार व अभ्यासू आहे आणि आईवडिलांच एकुलते एक अपत्य आहे......सध्या जुपिटर मधे उपचार सुरु आहेत पण वेळीच उपाय न झाल्यास हात गमावण्याचा धोका संभवतो..निधी अभावी त्याच्या उपचारात खंड पडल्यास त्याच्या भावी आयुष्यावर त्याचा विपरित परिणाम होऊ शकतो.......आपण सगळेच मिपा सदस्य कायम सकारात्मक उद्देश बाळगून येथे लिखाण करत असतोच्...समाजाप्रती असलेली आपल्या सगळ्यांची बांधिलकी वेळोवेळी लिखाणातून अधोरेखित होत असतेच्....सदरहू गरजू मुलास आर्थिक मदत मिळवून देण्यात आपले सर्व मिपासदस्य नक्कीच मदत करतीत या भावनेतून इथे लिहिण्याचे धाडस केले आहे....आपणा सर्वांस विनंती करण्याच्या हेतूने हे लिहिते आहे...शक्य झाल्यास नक्की मदत करावीत हि कळकळीची विनंती..... आपणास सदर व्यक्तीबद्दल खातरजमा करावयाची असल्यास जुपिटर हॉस्पिटल ठाणे येथे करु शकता.. आपल्याकडून सकारात्मक प्रतिसादाची अपेक्षा आहे... जय हिंद जय महाराष्ट्र मदत निधीसाठी संपर्क क्रमांक सचिन ९८९२२५४४६६ (१९९५-९६) अमोल ९७६६६३००९० (२०००-०१) प्रतिक ९८७०९०३५६६ (२००६-०७) आदित्य ९००४०२७१११ (२००६-०७) आशिष ८६५२५०८५१५ (२००६-०७) आपणास येउन पैसे दयायला, वेळ नसल्यास पैसे आपल्या घरुन देखिल गोळा करता येतील