मागील दुवा : https://www.misalpav.com/node/44198

ते ऐकल्यावर सगळ्यानाच एकाच वेळेस बांध फुटावा तसे हसू फुटले . वर्गात हसण्याचा लोळ उसळला. संदीपसकट प्रत्येकजण बराच वेळ हसत राहीला. स्वतःचे हसणे संपले की शेजारच्या च्या हातावर टाळी देऊन पुन्हा पुन्हा हसत होता. या सगळ्या गदारोळात बाहेर गेलेला मंदार वर्गात पुन्हा कधी येवून बसला ते समजलेच नाही. हसून हसून डोळ्यात येणारे पाणी पुसत होतो. शाळेचा शिपाई हातात एक कसलासा कागद घेवून वर्गाच्या दारात उभा होता. सरांनी तो कागद वाचला.

- डॉ. सुधीर रा. देवरे (‘मी गोष्टीत मावत नाही’ - पद्मगंधा प्रकाशनातर्फे नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या कादंबरीचा विशिष्ट संपादित अंश.) करमणूक: आपली करमणूक करून घेण्यासाठी काय काय करता येईल माणसाला? कोणत्याही दोन देशांतील युद्धाचे टी.व्ही. ने थेट प्रक्षेपण केले तर किती भव्य करमणूक होईल शांतताप्रेमी देशातील माणसांची! अशा कार्यक्रमावर प्रायोजकांच्या नुसत्या उड्या पडतील. मग जाहिरातींचा भाव पाच सेकंदांसाठी पाच कोटी रुपये. अणुबाँम्ब टाकण्याच्या दृश्याआधीच्या जाहिरातीसाठी एका सेकंदाला पंचवीस कोटी रुपये पडतील. बोला. एक वार. दोन वार. तीन वार.

सहा एक महिन्यापूर्वीची गोष्ट आहे. मी सकाळी साधारण १० वाजण्याच्या सुमारास दवाखान्यातून जवळच्याच बँकेत चाललो होतो. आमच्या इमारतीला लागून असलेल्या शेजारच्या इमारतीच्या भिंतीच्या लोखंडी जाळीच्या समोर एक गरिबांचे गोंडस मूल बसलं होतं. त्याच्या कडे पाहिलं तर ते मतिमंद( मंगोल) आहे हे जाणवलं. साधारण दोन वर्षाच्या आसपास वय असेल त्याचे. त्याच्याकडे पाहत असताना ते मूल उठलं आणि समोर चालायला लागलं तर त्याच्या कमरेला एक नायलॉनची दोरी बांधलेली होती. त्या दोरीमुळे त्या मुलाला ४ फुटाच्या पलीकडे कुठेही जात येत नव्हतं. एखाद्या बकरीला बांधावं तसं बांधलेलं होतं.

दगड ---------------------------------------------------------------------------------- उजाडलं होतं, माणसांची वर्दळ सुरू झाली होती. ती भिकारीण पडल्या जागेवर उठून बसली . तिने आजूबाजूला नजर फिरवली.तिच्याही पोटात आग पडली होती. रात्रीपासून खायला काहीच मिळालं नव्हतं ते एक गाव होतं. लोक शेतावर निघाले होते. गुराखी गुरं घेऊन चरायला निघाले होते. कोणी दुधाचे कॅन मोटर सायकलला अडकवून डेअरीवर निघाले होते. म्हातारी माणसं पारावर बसून तंबाखू चोळत गावच्या राजकरणावर चर्चा करत होती. भाविक देवळाकडे निघाले होते. पोरं-सोरं दप्तरं अडकवून टिवल्या-बावल्या करत शाळेला निघाली होती.