मी गेले अनेक दिवस मुक्तस्रोत संगणक प्रणालींचा अभ्यास करत आहे. अनेक चांगले प्रयत्न लोकांनी केले आहेत. जुमला, वगैरे अनेक प्रणाल्या फुकट उपलब्ध असतात. त्यातील अनेक प्रणालींचे भाषांतर हिंदी (मी तपासलेल्या जवळजवळ सगळ्या प्रणाल्या), तामीळ, कन्नड, सिंधी, गुजराती भाषेत झालेले आहे. मराठी भाषांतर झालेल्या प्रणाल्या अगदीच नगण्य आहेत.

काल जिनोमवर चाललेले संशोधन आणि त्याचा वैज्ञानिकांनी जोडलेला आरोग्याशी संबंध ह्या बद्दल एक डॉक्युमेंटरी पाहिली. त्यात सांगितल्याप्रमाणे मानवाला भविष्यात त्याला होऊ शकणारे गंभीर विकार जिनोमच्या तक्त्यावरुन सहज समजु शकतील. सध्या जेव्ह्ढी माहिती जिनोम बद्दल आहे, त्यावरुन असे निश्चित्पणे सांगता येते की, ती व्यक्ति कशी असेल, तसेच शरीरयष्टी, दिसणे, आनुवांशिकतेतुन येणारा प्रगतपणा, बुद्धी (स्मरणशक्ती), ई. ही स्पष्टपणे (ओळखता) सांगता येते. मला वाटते की, हे संशोधन आणखी पुढे गेल्यावर असे समजेल की, मानवात ३६ गुण असतात जे मोजले की, त्याचा जिनोम बाहेरुनच पाहता येतो.

कामानिमित्त बेंगालुरु (आधीचे बेंगलोर) मधे काही दिवस राहण्याचा योग आला होता. तिथे पोचल्यावर असे वाटले कि दुसर्‍या देशात आलो आहोत आणी ते सुद्धा व्हिसा आणी पासपोर्ट शिवाय. तेलगू, तमिळ आणी कन्नड आणी काही अंशी इंग्रजी वापरात असलेल्या या चार भाषा. पहिला दिवस गेस्ट हाऊस वर दुरदर्शन संचावर काही कार्यक्रम बघण्यात गेला. दुसर्‍या दिवशी ऑफिसात गेलो आणी गेट वरच्या रखवालदारापासुन ऑफिसातल्या सर्व लोकांशी इंग्रजी भाषेत संवाद साधावा लागला. एकटं वाटु लागल्यानं थोडासा निराश असा मी कँटीन मधे गेलो आणी कोपर्‍यातल्या एका टेबल वर बसलो. इतक्यात चार मराठी शब्द कानावर पडले आणी मी थोडा खुष झालो.