देवाचं नांव कुणी ठेवलं ? => माणसाने या एका प्रष्णासरशी देवाच्या सार्‍या संकल्पनेचा डोलारा कोसळतो. => तो कसा काय? सुर्याचे नावही माणसानेच ठेवले आहे. पण नसते ठेवले तर तरीही तो तिथेच अस्थित्वात असता, आणि त्याच तेजाने तळपला असता. तो माणसांच्या आधीही होता, व नंतरही असेल.

गल्ली चुकली … जरा ऊत्तरेकडे जन्मला असतात तर चिनी कम्युनिस्ट डोक्यावर घेऊन नाचले असते :)

रूढी परंपरा यांचा आपल्या जीवनावर इतका पगडा असतो, कि आपण त्या चाकोरीतून कधी बाहेर पडत नाही... पडायला लागलो कि घरचे.. मित्र.. इतर आपल्याला हे तुझं कसे चूक हे समजावतात.. ह्या रूढी परंपरांचे पण एक शास्त्र असतं, असं त्यांनाच वाटत.. त्या शास्त्राचा इतर कसल्याही अनुमानाशी संबंध नसतो... रूढी परंपरा जपल्या कि आपली माणसे मात्र खूष होतात.. आणि हेच पुढे चालत राहते... कोणत्या खोल ज्ञानाशिवाय आपण सर्व सत्य मानतो.. कारण ही माणसेच त्या गोष्टीचा आरसा होतात.. आणि आपण काय पाहायचे हे तो आरसा ठरवतो... हे चूक कि बरोबर माहीत नाही.. वाईट कदाचीत काही नाही.

कालीला नांवापलिकडे काहीही अर्थ नाही, ते नांवही माणसानंच दिलंय आणि ती प्रतिमाही माणसाचीच कल्पना आहे ---------> पुन्हा तेच तेच लिहिताय. नावापलीकडे अस्तित्व नाही हा तुमचा गैरसमज आहे आणि ते फक्त तुमच्यापुरते खरे आहे बाकीच्यांसाठी नाही. तुमचे स्वतःचेच उदाहरण देऊन उलगडून सांगितले तरीही तुम्हाला समजत नसेल तर माझा नाईलाज आहे. " हे तुम्ही स्वतःच्याच प्रतिसादात म्हटल्याचं तुम्हाला स्मरत नाही. वाचा : तरी एका वाक्यात देतो. डॉक्टर्स, हॉस्पिटल्स आणि मेडीकल संशोधन झालंय ते तुमच्या आमच्या सारख्या सामान्य माणसाला बरे करण्यासाठी" >>>>>> सामान्य माणूस हा एक प्रचलित शब्द आहे. स्वतःला सामान्य माणूस म्हणणे याला नम्रता म्हणतात न्यूनगंड नाही. आता हेही सांगावे लागत आहे म्हणजे कमाल झाली गैरसमजूत करून घेण्याची. तो तुमचा घोर गैरसमजच आहे.>>>> मिपा वरून तब्बल तीन वर्षे काढून टाकण्यात आलेला आयडी स्वतःला साधा, सरळ माणूस म्हणून मीच कसा बरोबर याचे अजूनही स्पष्टीकरण देत बसतो म्हणजे मिपा मॉडेरेटरचा अपमानच म्हणायचा. कारण आतापर्यंत सहा वेळा तुम्हाला सांगून झालंय, तरी तुम्हाला कळत नसेल तर माझा नाईलाज आहे. >>>>>>>>>> जी व्यक्ती "आयडी ब्लॉक झाला नसता तर सदस्यांना जिएसटीमुळे देशाचं किती अपरिमीत नुकसान होतंय ते कळलं असतं आणि सत्तांतर होण्याची शक्यता होती" यावरही मीच कसा बरोबर याचे स्पष्टीकरण देत बसते त्यावरून गैरसमजात कोण आहे हे सांगावे लागणार नाही. सत्तांतर होण्याच्या शक्यतेवर मात्र अजून एक

देवाचे नाव कोणी ठेवले हा प्रश्न लिटरल नाही असं दिसतंय. एकूण तर्काधारीत प्रश्न विचारावेत असा लेखकाचा सल्ला प्रशंसनीय आहे. पण काही सोप्पे प्रश्न मोठ्या उलथापालथी घडवून आणू शकतात ते खरं. American History X नावाच्या सिनेमात एक कृष्णवंशीय प्राध्यापक तुरुंगातील white supremacist ला एक साधा प्रश्न विचारतात- Has anything you have ever done made your life better ?

हा काय प्रश्न झाला? देवाच्या आई पपानी ठेवलं ;)

हा धागा म्हणजे नवीन बाटलीत जुनी दारू असा आहे. कधीही न संपणारा हा वाद आहे. चालुद्या.. सेंचुरी साठी ऍडव्हान्स मध्ये हार्दिक शुभेच्छा. !!!

देव ही संकल्पना आहे. ते शक्तीचे,ऊर्जेचे प्रतीक आहे. त्या मुळे तुम्ही देवाचे अस्तित्व नाकारू शकत नाही. ह्या विश्वाचे कार्य ज्या ऊर्जेवर ,शक्तीवर नियंत्रित केले जाते ती ऊर्जा म्हणजे देव,निर्माता. मग त्या शक्तीला कोणी भगवान शंकर म्हणेल,गणेशजी म्हणेल,अल्ला म्हणेल किंवा येशू म्हणेल तो विषय वेगळा आहे. तुम्ही समाजाला विज्ञान निष्ट व्हा असा सल्ला देता तुम्ही स्वतः विज्ञान निश्ट आहात का. रोजच्या जीवनात तुम्ही विज्ञानाला किती महत्त्व देता. नैसर्गिक पिकलेला अंबा आणि कृत्रिम रित्या पिकावलेला आंबा तुम्ही ओळखलं का. अशा रोज वापरल्या जाणाऱ्या वस्तू च्या पाठच्या विज्ञान तुम्ही स्वतः तपासले आहे का. पृथ्वी सपाट च आहे गोल नाही हे मत तपासून पाहण्यासाठी मध्ये एका व्यक्ती नी हवेच्या फुग्यतून अवकाशात गेला. त्या मध्ये त्याचा जीव गेला पण त्या व्यक्ती सारखे स्वतः सर्व गोष्टी तपासून पाहणाऱ्या व्यक्तीला ला विज्ञान nisht म्हणतात. संशोधक जे सांगतात ते निमूट मान्य करणारे अंध श्रद्धा लू च्या यादीत च असतात. नक्की तुम्ही कुठे आहात.

संजय क्षीरसागर,

काली हे फक्त नांव आहे आणि माणसाच्या मेंदूपलिकडे तीला कुठेही अस्तित्व नाही.

स्वतःच्या बापाच्या अस्तित्वाबद्दल हेच म्हणता येतं, नाहीका ! स्त्रीसंग करतांना दिसलाच नाही म्हणून तो आपला बापच नव्हे ....? हे काहीतरी उलटंसुलटं झालं ना? अशा वेळेस 'आई सांगेल तो माझा बाप', असा व्यवहारी मार्ग सगळ्यांना चोखाळावा लागतो. प्रस्तुत परिस्थितीत शब्दप्रामाण्य हा एकमेव मार्ग आहे, दुसरा मार्ग नाही. पण तुम्ही तर शब्दास ( म्हणजे नामसाधनेस) भ्रम मानायला सांगताय. कसं जमावं? आ.न., -गा.पै.

देव म्हणजे "pure energy/ pure consciousness/ pure truth" हे आर्ग्युमेन्ट नेहमी थोड्याफार फरकाने असेच असतात. सॅम हॅरिस वि दीपक चोप्रा

ह्या विश्वात (आपण फक्त पृथ्वी पुरतेच विश्व मर्यादित असा अर्थ)सर्व सजीव निर्जीव एक साचेबद्ध वागत असतो. आणि ही वागणूक ठरवून दिलेल्या प्रमाणेच असते. स्व ला आपण कसे वागावे हे ठरण्याचा अधिकार नाही. लोखंड घेतले तर ते कडक असते त्याचे स्वतःचे असे विशिष्ट गुणधर्म असतात . प्रतेक वस्तू ,जीव ह्यांचे विशिष्ट गुणधर्म असतात आणि ते गुणधर्म त्या व्यक्तीला ,वस्तू ला ठरवण्याचा अधिकार नाही. ते पहिलेच ठरलेले असतात त्या मध्ये बदल करण्याची सुधा क्षमता जीव, किंवा वस्तू मध्ये नसते. सिंह हा मांसाहार च करणार,तो शिकार करण्यात उपजतच निषांत असतो. हरणाची पिल्ले जन्म झाली की धावू लागतात. पण माणसाची जन्म झाली की धावत नाहीत. आणि स्वतः प्रयत्न करून सुधा जन्म झाल्या बरोबर धावणारी माणसाची मुल पैदा करता येत नाहीत. थोडक्यात सांगायचं उध्येश हाच आहे इथे सर्व काही जे घडत आहे ते नियम नुसार घडत आहे. त्या मध्ये बदल करण्याची क्षमता आपल्यात नाही. हे जे सृष्टी चे नियम आहेत ती जी शक्ती ठरवते तो निर्माता. प्रतेक प्राण्याची ठराविक दिशेने विचार करण्याची एक विशिष्ट प्रवृत्ती असते ती त्या त्या वर्गातील प्राण्यात एकसारखीच असते. त्या ला माणूस अपवाद नाही. मूळ भावना राग,लोभ,स्वार्थ ,आनंद सर्व मानवात एकसारख्याच असतात. माणूस जेव्हा म्हणतो त्याने प्रगती केली तर हे वाक्य काही सत्य नाही तशी भावना त्याच्यात निर्माण करून ते काम माणसं कडून करून घेतले जात असावे असे म्हणणे खोडून कसे काढणार. जाणिवेचा उगम च मेंदूत होतो. आणि मेंदूत कोणती जाणीव निर्माण व्हावी हे आपण स्वतः ठरवू शकत नाही. ह्या विश्वाचा निर्माता आहे ही जाणीव माणसात सामान आहे. तो माणसाचा गुणधर्म च आहे नैसर्गिक. जगाच्या कोपऱ्यात असा एक पण भू भाग नाही जिथे देव ही संकल्पना नाही. ती सर्व ठिकाणी आहे ती नैसर्गिक भावना आहे. जे नास्तिक आहेत ते नैसर्गिक भावनेच्या विरूद्ध कृत्रिम पने वागत आहेत पण त्यांच्या मनातील गोंधळ ते लपवू शकत नाहीत. कोणत्या ना कोणत्या रूपात ते अज्ञा त शक्ती वर श्रद्धा ठेवताच असतात . आपण इथे नवीन काही ही शोधलेले नाही आपण ज्याला नवीन शोध म्हणतो ते आपल्या साठी नवीन असते पण विश्वाच्या निर्मिती पासून ते अस्तित्वात असते . वीज आपण शोधलेली नाही ती उत्पत्ती पासूनच अस्तित्वात आहे. प्रतेक वस्तू आपले गुणधर्म सोडत नाही म्हणून हे जग स्थिर आहे तसे घडले नाही तर विश्व नष्ट होईल. त्या मुळेच नैसर्गिक गुणधर्म बदलण्याची क्षमता निसर्गाने कोणालाच दिलेली नाही. अगदी माणसाला सुद्धा नाही. जेवढी बुध्दी जास्त तेवढं विचारांचे वादळ मोठे. ह्या विचारांच्या वादळाचे अनियंत्रित चक्री वादळाचा रूपांतर होवू नये म्हणून त्या वर नियंत्रण मिळवण्यासाठी अध्यात्म,देव,तत्व ज्ञान ह्याची गरज असते ते आवशक्य च आहे. देव नाकारणे हा विषय होवूच शकत नाही जी शक्ती प्रत्येकाला विशिष्ट गुणधर्म प्रधान करते ती शक्ती म्हणजेच देव आहे. तो तुम्ही नाकरूच शकत नाही. जन्म झाल्या झाल्या माणूस धावू शकत नाही . आणि ते आपल्या मर्जी वर नाही. तसेच देव असणे किंवा नसणे हे आपल्या मर्जी वर नाही.

रोचक चर्चा. माझे व्यक्तिगत मत- देव वगैरे भ्रामक संकल्पना आहेत. पण काही लोकांची देववरील श्रद्धा ही त्यांची व्यक्तिगत असू शकते किंवा त्यांचा जगण्याचा आधारही असू शकते. ज्याला जे वाटते ते त्याने करावं. दुसऱ्याला न दुखवता एखादा आपली श्रद्धा पाळत असल्यास हरकत काय? त्याचप्रमाणे नास्तिक मनुष्यासही देव नाही ह्या धारणाही बाळगता याव्यात. पण म्हणून त्याने इतरांच्या श्रद्धांवर हल्ला करण्यात काय हशील आहे. सर्वेपि सुखिन संतु|

संक्षी साहेब आपल्या मते वैज्ञानिक दृष्टिकोन म्हणजे नक्की काय? हे जरा स्पष्ट करून सांगावे ही विनंती..

देवळात जावून लोकांना मानसिक समाधान मिळत असेल तर त्या मध्ये आक्षेप घेण्यासारखे काय आहे. रस्त्यात सार्वजनिक गणेश उत्सव साजरा करण्यास आक्षेप घेणे समजू शकतो पण स्वतःच्या घरात गणेश उत्सव साजरा करण्याला आक्षेप का असावा. ग्रंथाचे वाचन करून जर एकाध्या व्यक्तीचे नैराश्य नष्ट होत असेल आणि सकारात्मक दृष्टिकोन तयार होत असेल तर त्या वर आक्षेप का असावा. अंत विधी च्या आडून योग्य रित्या मृत शरीराची विल्हेवाट लावली जात असेल तर आक्षेप का असावा. विविध अंत विधी च्या नावाखाली सर्व नातेवाईकंकडून मृत व्यक्तीच्या जवळच्या लोकांचे सांत्वन केले जात असेल काही दिवस अन्न पुरवले जात असेल तर त्या मध्ये आक्षेप का असावा. विविध सण च्या निमित्ताने लोक एकत्र येत असतील ,एकमेकात मिसळून जात असतील तर आक्षेप का असावा(नवरात्री उत्सव) कोणाचा द्वेष करू नका, हत्या करू नका,कोणाला त्रास देवू नका,कोणाला फसवू नका नाही तर पाप लागेल देव शिक्षा देईल ह्या मध्ये आक्षेप घेण्यासारखे काय आहे