पुजेची माहिती आपण फारच त्रोटक दिली आहे. तुम्ही अनुभवी दिसता म्हणुन तुम्ही सविस्तर लिहावे अशी विनंती करतो.
मला वाटतं सुरुवात म्हणुन काही प्रश्न विचारतो म्हणजे तुम्हालाही विस्तारायला कल्पना सुचतील .
पुजेतील क्रम सांगा, पुजा करताना कुठल्या आसनात असावे असु नये ते ही सांगा. घरातील कुठली खोली पुजेस योग्य? (इथेही पुर्वाभुमुखी फायद्याची का दक्षिणमुखी 'उत्तर'काळाकरता लाभदायी?) वगैरे.
बाकी,
विचार न करता आपल्या प्रिय देवदेवता डोळ्यासमोर आणाव्यात
हे जरा रिस्की हो! नाही म्हणजे ज्या देवतेची पुजा करतोय तीच रुसुन बसायची, म्हणजे तेल अन तुप अन काय म्हणतात ते सगळंच जायचं. मग बसा हात चोळीत. ;)
(यांनी संजोप रावांची काँमेट लैच शिरीयसली घेतलेली दिसतेय!)
इतर धर्मांतील जे चांगले आहे ते घ्यावे या व्यापक दृष्टीकोनातून मी असे म्हणेन की ख्रिश्चन धर्मगुरूंचे देवपूजेसाठी असे एक विशिष्ट आसन असते. त्याला मिशनरी आसन असे म्हणतात. ते उत्तम.
व हेही सांगावेसे वाटते की घरी पूजा करण्याची सोय नसेल तर जरूर कुठल्या प्रार्थना मंदिरात जावे.
बाकी बाबी जसजश्या सुचतील तसतशा सांगत जाईन.
प्रार्थना मंदीरात घरचे देव घेवुन जावे कि तिकडीलच देव वापरावे? तसेच काही अनुभवी पुजारी प्रार्थना मंदीरात न जाता आपदधर्म म्हणुन शेजारील घरी पुजेस जातात...
श्री नाइल यांनी श्री राव यांच्या प्रतिसादाचा उल्लेख करून पहिल्याच प्रतिसादात चर्चा योग्य मार्गास लावली आहे. प्रस्तुत चर्चाप्रस्तावकाने नुकत्याच केलेल्या गार्हाण्यात मिपाकरांच्या या क्षमतेबाबत कुतूहलमिश्रीत आश्चर्य व्यक्त करण्यात आले आहे. श्री रश्दी (जे अभिव्यक्तिस्वातंत्र्याचे पाइक आहेत व ज्यांना समाजाच्या सुसंस्कृतपणाविषयी थोडीफार जाण आहे) पोर्नोग्राफीविषयी* काय म्हणतात हे जाणून घेणे येथे अनेक गोष्टींमुळे (श्री युयुत्सु यांनी नुकतीच सुरू केलेली चर्चा, श्री राव यांचा प्रतिसाद आणि प्रस्तुत (आम्ही या शब्दाच्या फेटीशने पछाडलो आहोत) संकेतस्थळावर याविषयी असलेले उदार वातावरण) योग्य ठरावे.
श्री रश्दी यांचे विधानः स्वतंत्र व सुसंस्कृत समाज हे त्या समाजाची पोर्नोग्राफी स्विकारण्याची कितपत इच्छाशक्ती आहे त्यावर ठरवले जावे.
*पोर्नोग्राफीस योग्य मराठी शब्द सूचवावा. शक्य असल्यास त्या अनुषंगाने पोर्नोग्राफीने आपल्या जाणीवेत काय बदल घडले आहेत हेही नोंदवावे, ही विनंती. चर्चाचालकांनी या विनंतीचे पहिले पालकत्व स्विकारावे अशीही आग्रही विनंती करतो.
आम्ही पूजेअर्चेविषयी बोलत असताना असले पातकी शब्द? अब्रह्मण्यम्! अब्रह्मण्यम्! श्री. अक्षय यांनी फेटीश व पोर्नोग्राफी असले त्याज्य शब्द वापरून ही मंगल चर्चा विटाळली आहे.
श्री. अक्षय हेच ते, ज्यांनी आमच्या आधीच्या अशाच आत्मिक चर्चेत आमच्यावर गैरहजर पालक असल्याचा आरोप केला होता. हा मुद्दा पुन्हा उकरून काढण्याचा त्यांचा कावा दिसतोय. तेव्हा चालकत्वाची सर्व जबाबदारी पत्करून आम्ही त्यांचा धिक्कार करतो.
पूजाविधींबद्दल त्यांची काही मते, अनुभव असतील तर आम्ही ते स्वीकारायला मोकळ्या मनाने तयार आहोत. असल्या गलिच्छ विषयांवर बोलायचे असल्यास त्यांनी एकट्याचा मार्ग चोखाळावा, ही विनंती.
राजेश
असल्या गलिच्छ विषयांवर बोलायचे असल्यास त्यांनी एकट्याचा मार्ग चोखाळावा, ही विनंती.
सर्वप्रथम गलिच्छ* (पडलेले, साचलेले आणि मग सडलेले) या शब्दाविषयी तीव्र आक्षेप नोंदवणे आवश्यक आहे. गलिच्छ्तेतून (उदा. चिखल, ज्यातून कमळ उगवावे तसे लोकमान्य चिखली या गावी जन्मले) पवित्र गोष्टींचा जन्म होतो. वरील चर्चाप्रस्ताव जन्मासंदर्भात आहे. तेव्हा या विषयावर चर्चा होणे अत्यावश्यक आहे. तसेच प्रतिसादात एकही आक्षेपार्ह शब्द आढळल्यास आम्ही आमचा प्रतिसाद मागे घेवू.
पत्नी नसताना एकट्यानेच पूजा करू नये.
ही पूजा निसर्गच (कुठल्यातरी दोषासाठी) घडवत असल्याने आम्ही एकटे पूजा करत नाही तेव्हा 'एकला चलो रे' हा विद्यालयीन मार्ग आम्हास सूचवू नये, ही विनंती.
*गलिच्छ हा पोर्नोग्राफीसाठी सूचवलेला मराठी शब्द असल्यास आम्ही आमचा आक्षेप मागे घेवू.
राजेश-जी,
"मिशनरी आसन" हे ख्रिस्ती धर्मगुरूंचे आसन असले तरी तो दादा कोंडकेंच्या तावडीतून सुटलेला द्व्यर्थी शब्दही आहे.
त्यामुळे चर्चा योग्य दिशेने चालली आहे!
------------------------
सुधीर काळे (कृपया वाचा: http://tinyurl.com/ybwvk7j)
ह्या चांगल्या चाललेल्या चर्चेत हा "रश्दी " कोण ? ह्या " रश्दी " नामक प्राण्याच्या विधानाचा ह्या चर्चेशी काय संबंध आहे हे मला समजले नाही.
चर्चा पुजाविधी विषयी चालु असताना मला या चर्चेत ह्या "रश्दी " नामक प्राण्याला आपण मध्येच का घुसडावे ? त्याचा हा निकष हा त्याच्याजवळच ठेवणे योग्य असे मला वाटते.
ह्याच्या माजी पत्नीला पद्मलक्ष्मीला एक कन्यारत्न झाले आहे.तिचा बाप मी म्हणुन दोन अमेरिकन नागरिक उठुन बसले आहेत. त्यातला एक डेल कम्युटरच्या मालकाचा धाकटा भाऊ पण आहे.पुर्वी सामाजिक प्रतिष्ठेपायी पितृत्व नाकारणे चालायचे. आजकाल प्रतिष्टा मिळावी म्हणुन पितृत्व स्विकारण्याची स्पर्धा लागली आहे.काळ खुपच बदलला आहे.
विषयांतराबद्दल क्षमस्व.
वेताळ
श्री हरकाम्या, पोर्नोग्राफीच्या पापी उद्योगामुळे लोक एकेकटेच पूजा करू लागतात. भटजींशिवाय व पत्नीशिवाय पूजा करण्याच्या स्वार्थीपणाचे पातक पूजा करणार्याच्या माथी मारले जाते. हा रश्दी नावाचा चांडाळ माणूस पोर्नोग्राफीस उत्तेजन देणारी भाषा करतो. अशा चांडाळांमुळे पूजा भरकटत जाऊन फलप्राप्ती कशी होत नाही हेच दाखवण्याचा उद्देश होता. तुम्ही त्याचे नाव तीन वेळा ठळक करून त्या चांडाळाला का महत्त्व देता आहात?
आचमन (मंत्र म्हटल्यानंतर (पार पाडल्यानंतर) पाणी (किंवा कुठला एक द्रवपदार्थ) तोंडातून (कसल्या ते मंत्र कोणी पार पाडला त्यावर अवलंबुन आहे ) घोळवून बाहेर टाकण्याची क्रिया) पूजाविधीचा आनंद संपवतो असे वाटते. पवित्र आचमने लांबवण्यासाठी काही उपाय आहेत का यावर प्रकाश टाकावा.
तात्या, हा पुर्णपात्रे तर आहेच पण धागालेखक पण राजेशही आहेच की चालू.
डायबेटीस विरुद्ध लढा
महाराष्ट्र भाषा असे मराठी | घालीतसे लाथ नडणार्यांच्या कटी||
महाराष्ट्र संतकवी पाषाणभेद
शके १५६३
तुम्ही आवर्तनांविषयी बोलत आहात असे वाटते. तुम्ही म्हणता ते आचमन हे त्या आवर्तनांच्या अंती येते. ही मंत्रावर्तने कशी लांबवावीत हा तुमचा खरा प्रश्न आहे. मंत्रोच्चारणाचा ताल, त्याची गती योग्य रीतीने पाळणं हे अत्यावश्यक आहे. त्याचे शब्द मुखाच्या आत बाहेर होत असताना अवरोध होऊ नये यासाठी मुख ओले ठेवणे फायद्याचे ठरते. त्याने ताल वाढवत नेता येतो. व अकस्मात आचमनाचा धोका कमी होतो.
राजेश
आवर्तण या शब्दातच ताल व गती अध्यारूत असावे असे वाटते. देवतेची अतिआराधना केल्यास हा (अकस्मात आचमनाचा) प्रसंग उद्भवत असावा असे वाटते. आता ताल व गती यांना सचेतनपणे सांभाळल्यास त्या ताल व गती राहत नाही व त्यांच्या आहारी गेल्यास आकस्मिक आचमन उद्भवते. तेव्हा समोरच्या (किंवा जवळच्या) देवतेची आराधना केल्यासच देवतेच्या प्रसन्नतेनूसार (व पूजेवरील श्रद्धेनूसार) गती व ताल ठरतात. एनकेणप्रकारे बाह्य तालासच मान्य करायचे आहे तर समोरची देवताच 'प्रिय देवते'पेक्षा अधिक योग्य नाही का? प्रिय देवता कितीही प्रिय असली तरी ताल स्वतःच्या (देवीविषयक व देवीपासून समोरच्या आकृतीच्या भिन्नतेविषयक) प्रियतेनूसार ठरते. पूजेमध्ये कल्पकतेचा अभाव असल्यास योग्य समतोल सांभाळता येईल असे वाटते, जे क्र. दोनच्या पथ्यविरोशी (प्रिय व पूजा करतांना सर्वात जवळ असलेली व्यक्ति भिन्न असल्यास) आहे असे सकृद्दर्शनी (प्रायमा फेसी) वाटते.
मंत्रावर्तने लांबवण्यासाठी थोडीफार अनुष्ठाने एकट्याने आधी करावीत.
त्यामुळे साधना पक्की होते.. दिर्घकाल चालणार्या पुजेसाठी आवश्यक असलेली आसन स्थिरता पुजेआधी केलेल्या अनुष्ठानाने मिळवता येते..
काही प्रसन्न आणि अनुकूल देवता हे अनुष्ठान आधी करवून घेतात.
"- पत्नी नसताना एकट्यानेच पूजा करू नये.."
या नियमाला अपवाद असावेत..कधी कधी आपल्या स्व्हस्ताने त्या जगन्नाथाची आळवणी जरूर करावी..
पूजेची चर्चा फार लांबत आहे. आता चर्चा बंद करून (आपापल्या घरीच) पूजेची कृती करावी.
पूजेची तयारी जास्त वेळ लांबल्यास पूजेच्या निश्चयातला 'दृढपणा' कमी होतो आणि तो पुन्हा येण्यास वेळ जातो असे जाणकार आणि अनुभवी लोक म्हणतात. :)
नितिन थत्ते
पूजेसाठी तयारीची आचमने मी सांगत होतो. ही आचमने बाहेर न टाकता, सहचारिणीबरोबर पूजेपूर्वी प्राशन करायची असतात. असे केल्याने पूजेची शक्यता वाढते असे तज्ञांचे मत आहे.
तिच्यासाठीचे जल अतिपवित्र (आंग्ल भाषेत याला डिस्टिल्ड) असे म्हणतात. त्यासाठी रूस भागातले उदक - (व्होड - उदक) वापरता येते. (रूस प्रांतात कधीकधी शब्दांना का-प्रत्यय लाडाने, प्रेमाने लावतात हे ध्यानात ठेवावे. )
किंवा विलायत - आंग्ल देशाच्या आसपासच्या प्रांतात असेच अतिपवित्र जल मिळते. ते सुवर्णरंगी असते. ते काही खास दऱ्याखोऱ्यांत प्राप्त होत असल्याने त्यास तिथल्या भाषेतील ग्लेन या शब्दाने सुरू होणाऱ्या वेगवेगळ्या नावाखाली ते मिळते.
ग्लेनचा (हस्तांतरज्ज्ञांमध्ये (हे कोण? हा चिरंतन प्रश्न आहे पण सखोलतेविषयी एकमत आहे रुंदीविषयी नाही) आकाराविषयी एकमत नाही) अर्थ सांगितल्याबद्दल धन्यवाद. आचमने बाहेर (म्हणजे स्वत:च्या शरीराबाहेर) टाकावीत हाच अर्थ आम्हालाही अभिप्रेत होता.
त्यासाठी रूस भागातले उदक - (व्होड - उदक) वापरता येते.
हे जे उदक आहे, त्याच्या रंगविषयी अभ्यासकांत मतभेद आढळतात. तेव्हा ते सुवर्णीरंगी आहे हे आपण कुठल्या पुराव्याधारे ठरवले आहे?
आश्चर्यकारकरीत्या उदकाच्या मात्रेचे नियम सरकारने राबवलेल्या काही कार्यक्रमाची घोषणा म्हणून प्रसिद्ध आहेत. ते कार्यक्रम खरे तर अगदी पूजेअर्चेच्या विरुद्ध नसले तरी त्यात काही नवे विधी व उपकरणे सुचवतात. त्यामुळे पूजेच्या आनंदाला 'अव' रोध होतो असं काहींचं म्हणणं आहे. संततीप्राप्तीच्या मात्र ते साफ विरुद्ध आहेत.
ती घोषणा अशी "एक या दो बस"
राजेश
आचमणॅ आधीक झाल्यास, पुजाविधीचा ताल व लय बिघडते, तसेच ताल व लय यामुळे जी भावोत्कट अवस्था प्राप्त होने अपेक्षीत आहे ती आचमनानेच प्राप्त होवुन मन्त्रोच्चारीत ध्यान आधीकाधीक वेळ अनुभवण्याचे सुख मीळत नाही. ज्यांस चिन्मय अवस्थेत पोहचण्यास काही अवरोध असेल त्यांस आचमनाचा मार्ग सांगीतला आहे, पण खरा योगी "ताल व लय" हेच चिन्मयानंदाचे खरे सोपान असे समजतो.
तसेच ज्यांस "ताल व लय" नियंत्रित करणे जमत नाही त्यांच्यासाठी खास अभिमंत्रित स्निग्धावरोधक वापरात आहेत.
मूळ कथेत देवता आणि यजमान यांच्या खेरीज तेथे असलेली पुजार्याची उपस्थिती अपेक्षित परिणाम साधण्यात बाधा ठरली असू शकते.
म्हणजे पुजार्याकडून आधी पूजाविधी नीट समजून मग पुजार्याच्या अनुपस्थितीतच पूजा करावी.
नितिन थत्ते
तुमचा अंदाज ठीक वाटतो. पण आमच्या अभ्यासाप्रमाणे काही संस्कृतींमध्ये पुजाऱ्याची अगर पुजारणीची उपस्थिती पूजेला नव्या पातळीवर नेते असेही जाणते सांगतात. त्या जाणत्याचे नाव मनोज अ. तिवारी का असलेच कायसे असल्याचे आठवते...
राजेश
श्री थत्ते, तुमच्या चुकीच्या समजुती हे तुमच्या नास्तीकतेचे द्योतक आहे.
अहो ज्यांना पुजा कशी करावी याचे ज्ञान नाही त्यांना मार्गदर्शना करता पुजारी तेथे असतो. चुकीचा मार्ग अवलंबला तर फलप्राप्ती अशक्य हे सुवचन तुम्हाला माहित नाही असे दिसते.
*सध्या व्हर्चुअल पुजारी अशा पुजांकरता फार सोयीचे असतात असे कुठेसे वाचले, चर्चाप्रस्तावकास याबद्दल अनुभव आहे का? ते स्वत: (त्यांना अनुभव आणि तांत्रिक ज्ञान दोन्हीही असल्याने) गरजवंतांना व्हर्चुअली मार्गदर्शन करतात का? करण्यास उत्सुक आहे का?
अहो आप्पा साहेब, चर्चा-विषयात आम्ही निपुण असतो तर चर्चाप्रस्तावकास सविस्तर लिहा अशी आर्जवे का बरे केली असती? (थोडक्यात, मला इथे भिक्षुक म्हणता येइल, पण व्यवसायाने नाही! )
पुजेचा मोल्सवर्थ च्या शब्दकोशातला (अनेकांपैकी एक)अर्थ पुढीलप्रमाणे: adoration of the gods, थोडक्यात आवडत्या देव-देवतांवरचे प्रेम व्यक्त करण्याचा सोहळा. आता जर ईप्सित फलप्राप्तीकरीता एकाद्या देवतेच्या प्रेम-व्यक्तीकरण-सोहळ्याने *मदत होत असेल तर सोहळ्याला ना का?
*मदत ही प्रत्यक्ष का अप्रत्यक्ष होते हे पटवुन देण्याची जबाबदारी चर्चाप्रस्तावकाची आहे, आम्हाला यात फारसे ज्ञान नाही असे आम्ही वरतीच नमुद केले आहे याची कृपया नोंद घ्यावी.
जाता जाता: तुम्हाला पुजेशिवायच फलप्राप्तीचे लाभ झालेले दिसतात, त्यावरही उजेड पाडल्यास आनंदच आहे.
व्हर्चुअल पेक्षा मी रीअलच पसंद करीन. मात्र पुरुषांना मार्गदर्शन करण्याकडे माझा कल नाही. मी स्त्रियांना मार्ग दाखवायला केव्हाही तयार आहे. पुण्यकर्मच ते शेवटी....
मार्ग हा चल वस्तुंना दाखवावा लागतो, म्हणजे, कमंडलु आणि पळी यात पळीला मार्ग दाखवणे श्रेयस्कर, असे अनुभवी पुजारी मानतात. आता काही पळ्यांमधे पुरेसे प्राण धारण करण्याची शक्ती नसल्याणे त्यावर कमंडलू ऊलटा घालावा लागतो.
पूजा करुन मनाला समाधान लाभत असेल तर निराळी गोष्ट आहे. परंतु अमुक पद्धतीने पूजा केली तर संतती होईल आणि तमुक पद्धतीने केली तर संतती होणार नाही या विधानांना काही तार्किक आधार असतो काय ?
- पूजा ठरवताना पैशाच्या गणितात कोतेपणा असू नये
महर्षी तसे म्हणणारच. त्यांचा फायदा आहे त्यात.
अमुक प्रकारे संतती होणार नाही अशा म्हणण्याला तार्किक आधार काय? असेच म्हणतो.
आमच्या पूजाप्रपंचाने संतती होणार नाही असे लोक कितीका सांगोत - आम्ही उभयतः (म्हणजे आमचा हा आणि मी) आमच्याच पद्धतीने पूजा करण्यात काही खंड येऊ देत नाही आहोत. प्रयत्नांती परमेश्वर!
**ठ्ठोऽऽ**
साला काय पण लोक आहेत सगळेच्या सगळे. एका चालू ने एक महान घागा काढला अन बाकी सगळेच्या सगळे एकदम चालू झालेत.
आधी चालूपणाचा मजा घेतो अन नंतर चालू होतो.
डायबेटीस विरुद्ध लढा
महाराष्ट्र भाषा असे मराठी | घालीतसे लाथ नडणार्यांच्या कटी||
महाराष्ट्र संतकवी पाषाणभेद
शके १५६३
आमच्या पूजाप्रपंचाने संतती होणार नाही असे लोक कितीका सांगोत - आम्ही उभयतः (म्हणजे आमचा हा आणि मी) आमच्याच पद्धतीने पूजा करण्यात काही खंड येऊ देत नाही आहोत.
सॅन फ्रान्सिस्को परिसरात का? तेथील पूजापद्धतींविषयी माहिती या चर्चेत नव्हती. ती त्रुटी भरून काढल्याबद्दल धन्यवाद.
राजेश
>>पूजा ठरवताना पैशाच्या गणितात कोतेपणा असू नये
म्हणजे एकेका आचमनाची दक्षिणा द्यावी एकदम 'कलशभर' आचमने सवलतीच्या दरात आणू नयेत असे महर्षींना म्हणायचे असावे.
नितिन थत्ते
पाचवी-सहावीत असताना आम्हांला गोपाळ गणेश आगरकर यांचा 'आमचे अजून ग्रहण सुटले नाही' अशा नावाचा एक धडा होता. त्यामध्ये वेडगळ धार्मिक समजुती, ज्यॉतिष वगैरे गोस्टींवर सडकून टीका केली होती.
गोपाळराव गेले त्याला शंभर्पेषा जास्त वर्षे झाली असतील तरीही आजदेखील 'आमचे अजून (बुद्धीला लागलेले) ग्रहण सुटले नाही' असे खेदाने म्हणावेसे वाटते.
प्रतिक्रिया
पुजेची
आसन
प्रार्थना
तिरपे चला
अब्रह्मण्यम्!
आक्षेप
दादा कोंडकेंच्या तावडीतून सुटलेला द्व्यर्थी शब्दही आहे
पूजा
रश्दी नावा वरुन आठवले
संबंध
वा घासकडवी
प्रकाश टाकावा
साला हा
:)
प्रामाणिकतेचा विपर्यास
तात्या, हा
आचमन नव्हे आवर्तने...
आवर्तणे आणि आचमने (आवर्तणप्रिय प्रीती)
मंत्रावर्तने कशी लांबवावीत?
म्हण
चर्चा - कृती
ही आचमने वेगळी...
आकार व रंग
कोणत्या
सरकारी नियम
आचमणॅ आधीक
आचमणॅ आधीक
मूळ कथेत
मनोज अ. तिवारी
चुकीची समजुत.
नाईल
गल्लत.
जाता जाता
अर्थात..
भेद का?
मार्ग हा
पूजा करुन
असेच म्हणतो
साष्टांग
साला काय
कोठे राहाता...
मला पुजा करायला फार आवडते.
>>पूजा
पाचवी-सहाव
अरे अप्पा,
गोंधळ!
ग्रहण ?
हो,
पोर्णिमा
आम्ही