सोनू निगम, अभिजित आणि ट्विटरवरचे अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य

आनंदा माझ्या नोकरीची उठाठेव तू नको करूस, आणि मुद्दा पटला नसेल तर शांतपणे प्रतिवाद कर उगाच फालतू सल्ले देऊ नकोस परत दिलेस तर तुला आणि तुझ्या सल्ल्याला फाट्यावर मारण्यात येईल. मला जे वाटते ते मी स्पष्टपणे कुणालाही टार्गेट न करता बोललो आहे बाकी चालू दे तुझे.

याला भारताच्या वाईटावर टपून बसणे म्हणतात : -गा.पै.

२०१९ साली ‘मोदी या कारणांमुळे यावेत’ अशा काहीशा निष्कर्षाप्रत मी आलो आहे.

मोदींचे ब्रॅन्ड अ‍ॅम्बॅसॅडर्स प्रभावी आहेतच तितके. यांचा विरोध मोदी सरकारला आहे की भारत देशालाच आहे असा प्रश्न पडावा यांची अशी वर्तणूक आहे. मोदी सरकारला विरोध असला तर तसा विरोध करायचा अधिकार प्रत्येक भारतीय नागरीकाला आहे. पण मोदी सरकारला विरोध म्हणून संसदेवर हल्ला करण्यासारख्या महाभयानक प्रकारात हात असलेल्याचे समर्थन करायचे आणि असे समर्थन करणार्‍यांची तळी उचलून धरायचे कारण काय? यातूनच होत असे आहे की अभिव्यक्तीस्वातंत्र्याच्या गप्पा मारणारे मोठेमोठे उच्चभ्रू विचारवंत सोडले तर देशावर प्रेम असलेल्या सामान्य भारतीयापुढे असे चित्र उभे राहात आहे की हे विरोधक मोदींना विरोध करायच्या नावावर देशालाच विरोध करत आहेत. यातूनच देशाच्या हिताची केवळ मोदींना पडलेली आहे आणि सगळ्या विरोधकांना देशद्रोह्यांचा कळवळा आहे असे चित्र आपसुकच उभे राहात आहे. मोदी हे बघून मनातल्या मनात किती समाधानी असतील!! म्हणूनच मी असल्या लोकांना मोदींचे ब्रॅन्ड अ‍ॅम्बॅसॅडर्स म्हणत आहे. जसे मणीशंकर अय्यर, केजरीवाल असे मोठेमोठे ब्रॅन्ड अ‍ॅम्बॅसॅडर्स आहेत तसेच फेसबुक, मिसळपाव इत्यादी ठिकाणी छोटेछोटे ब्रॅन्ड अ‍ॅम्बॅसॅडर्सही आहेतच. या चर्चेतही ते आलेच आहेत. एकूणच काय की गेल्या तीन वर्षात मोदी सरकारच्या कामगिरीवर तारतम्याने भाष्य करणे आणि सरकारच्या कमतरता काय आहेत हे व्यवस्थित पध्दतीने लोकांसमोर मांडण्यात विरोधी पक्ष अगदी पूर्ण म्हणजे पूर्ण अपयशी ठरले आहेत. जर मोदी २०१९ मध्ये परत निवडून आले तर ते सरकारची कामगिरी दृष्ट लागण्यासारखी वगैरे आहे म्हणून नक्कीच नाही तर या असल्या विरोधी पक्षांमुळे आणि या ब्रॅन्ड अ‍ॅम्बॅसॅडर्समुळे निवडून येतील.

नका हो असे अवघड विचार मांडू इथे ;) काही लोकांना घाबरायला होतं. बाय द वे, या विधानांचा स्रोत काय?

We will do what we have to do

चा अर्थ काय अपेक्षित आहे?

सरकारच्या विरोधात शस्त्रे उचला सांगणे म्हणजे संवेदनाशीलता? मग त्या स्वतः नक्षली किंवा माओवाद्यांना जॉईन का होत नाहीत?

हे टिपीकल डावे विचार आहेत आणि डावे लोक अडचणीत टाकणारे प्रश्न विचारले की पळून जातात हा सार्वत्रिक अनुभव आहे. त्यामुळे मारवा केवळ अरूंधती काय बोलली आहे तेच कॉपी-पेस्ट करणार आणि विचारलेल्या प्रश्नांना मात्र उत्तरे देणार नाहीत याची खात्री आहे. माझा हा प्रतिसाद इतर मिपाकरांसाठी आहे. बाकीचा फापटपसारा राहू दे. काही प्रश्नः १. Why do we defend the nation using nuclear bombs हा प्रश्न कोण विचारत आहेत तर डावे. खो खो खो खो. डावे विचार मुळापासून फांद्यांपर्यंत पूर्ण गंडलेले असल्यामुळे आणि ते मनुष्य स्वभावाविरूध्द असल्यामुळे बाह्य सक्तीशिवाय ही व्यवस्था टिकणे अशक्य आहे. जगात कुठेही डाव्या राजवटी लष्करी दडपशाही, गुंडगिरी याच्याच जोरावर टिकून राहतात. ती पकड जरा ढिली पडली की या राजवटी पत्त्याच्या बंगल्याप्रमाणे भुईसपाट होतात. हा अनुभव रशियात आला आहे, पूर्व युरोपात आला आहे. तेव्हा अरूंधती रॉयला उलटा प्रश्नः Why do you have to defend leftist polity using brute military force? २. देश म्हणजे 'ग्लोरिफाईड म्युनिसिपालटी' वगैरे बोलणे कधी ठिक आहे? जेव्हा सगळे लोक तसाच विचार करतात तेव्हा. पाकिस्तानची स्थापना आणि अस्तित्व या दोन्ही गोष्टी केवळ हिंदूद्वेष आणि भारतद्वेष या पायावर आधारीत आहेत याकडे डावे लोक शहामृगाप्रमाणे वाळूत मान खुपसून दुर्लक्ष करत असतील. पण माझ्यासारख्या सामान्य भारतीयाला मात्र तसे करता येणे शक्य नाही. अर्थात अरूंधतीचेही बरोबरच आहे म्हणा. तिला कसली आहे पाकिस्तानी दहशतवाद्यांची भिती? तिला तर पाकिस्तानातील विधानसभेत सन्मानाने भारताविरूध्द बोलायला आमंत्रण येते. पाकिस्तानातील बर्‍याच मोठ्या वर्गाला भारताविषयी आणि हिंदूंविषयी द्वेष वाटतो हे सत्य अरूंधतीसारखेच रेमेडोके नजरेआड करू शकतील.जोपर्यंत असे लोक आपल्या शेजारच्या देशात आहेत तोपर्यंत मला भारतीय आणि हिंदू म्हणवून घ्यावेच लागेल. कारण मी लाख स्वतःची ओळख 'माणूस' हिच सांगेन पण ते मला (एक सामान्य भारतीय या अर्थी) भारतीय आणि हिंदू म्हणूनच समजतात आणि त्यामुळे सगळ्या भारतीय आणि हिंदूंप्रमाणे मी पण त्यांच्या 'गळा कापायच्या' लीस्टवर आहेच. बाकी पाकिस्तानविरूध्द माझ्यासारख्या सामान्य भारतीयाला अत्यंत प्रखरपणे वाटते. पण तसे भूतान किंवा म्यानमारविषयी वाटत नाही हे का असले प्रश्न त्या अरूंधती रॉयसारख्यांना पडायचा नाहीच. ३. Why do we defend the nation using nuclear bombs हा प्रश्न अरूंधतीने कधी पाकिस्तान आणि चीनला विचारल्याचे ऐकिवात नाही. की त्यांचे देश हे अस्तित्व तिला मान्य आहे पण भारताचे मात्र नाही? डावे लोक नेमका हाच हलकटपणा कायम करत असतात. ४. देश ही संकल्पना मान्य नसेल तर मग पाकिस्तान या 'देशाचे' पित्ते असलेल्या हुरियतच्या नेत्यांच्या गळ्यात गळे घालताना तिला कसे काही वाटत नाही? ५. काश्मीर आणि उत्तर-पूर्व भारतातील लोकांना भारत या 'देशातून' बाहेर पडायचा अधिकार आहे असे तिचे म्हणणे असेल तर मग तसाच पाकिस्तानातून बाहेर पडायचा अधिकार बलुचिस्तान आणि सिंधमधल्या लोकांनाही आहे याविषयी ती काय बोलली आहे? बलुचिस्तानमध्ये पाकिस्तानी लष्कर काय करत आहे हे जगजाहिर आहे आणि तिथे पाकिस्तानातून बाहेर पडायला चळवळही चालू आहे. त्याविषयी अरूंधती कधी काही बोलल्याचे ऐकिवात नाही. पी.ओ.के मध्येही पाकिस्तानविरोधी निदर्शने होत असतात. मग त्या लोकांना पाकिस्तान या 'देशातून' बाहेर पडायचा अधिकार नाही वाटते? त्याविषयी ती कधी काय बोलली आहे? म्हणे भारत नागालॅन्डमध्ये 'अ‍ॅग्रेसर' आहे. मग पाकिस्तानने बलुचिस्तान अगदी प्रेमाचाच संदेश देत व्यापले होते की नाही? म्हणजे या लोकांचे सगळे तत्वज्ञान केवळ भारत या देशाविरूध्द. भारताविरूध्द चुरूचुरू बोलणार्‍या जीभेला असे काही प्रश्न विचारले की अगदी पक्षाघाताचा लकवा येतो.

पूर्वीचे मिपा राहिले नाही हेच खरं! असे इंग्रजी प्रतिसाद आणि लिंका असलेले प्रतिसाद सटासट उडत बा आमच्या वेळी ;)

विरोध खाल्ल्या ताटात भोक पाडण्याला आहे. इथे राहायचं आणि जेवायचं आणि इथल्याच भूमीशी बेईमानी करायची. बाकी सर्व तात्विक काथ्याकूट (किंवा वैचारिक मैथुन म्हणा) हवे तितके करता येईल. पण ते च्यूईंग गम चघळण्यासारखे होईल. कितीही वेळ चघळा पोटात काहीच जात नाही. काही वेळाने तोंडाला स्वादही राहत नाही

मोदी इंदिरा गांधी यांची बलुचिस्तान बांगलादेश संदर्भातील किंवा तिबेट संदर्भातील भारताची भुमिका आणि अरुंधती रॉय यांची काश्मीर विषयक भुमिका यात वेगळेपण नेमके कशात आहे ? वरचा इतका तत्ववादी प्रतिसाद लिहिणारा "बलुचिस्तान, बांगलादेश, तिबेट" आणि "काश्मीर" यांच्यामधला फरक काय असे विचरतो (पक्षी : त्यांच्यात फरक नाही असे म्हणतो), तेव्हा खरे तर, कितीही फरक दिसत असले तरीही (कोणत्याही गुप्त कारणांनी का होईना पण) आपल्या भूमीकेला सोडायचे नाही, हे त्याने नक्की केलेले असते. :) तरीही, काही गोष्टींकडे लक्ष वेधतो... १.अ. काश्मीर मधला असंतोष खालील सिद्ध झालेल्या गोष्टींनी "बनवलेली" परिस्थिती आहे : * प्रत्यक्ष पाकिस्तानी हस्तक्षेपाने (पक्षी : सीमेपार अतिरेकी पाठवून) होणार्‍या कारवाया. * काश्मीरमध्ये असलेल्या व पाकिस्तानी पैश्याने खरेदी केलेल्या फुटीरतावादी हस्तकांकरवी केल्या जाण्यार्‍या कारवाया. * केवळ काश्मीरबरोबरचीच नव्हे तर अफगाणिस्तान व काही प्रमाणात इराण बरोबरचीही सरहद्द पेटत ठेवून, त्यामुळे निर्माण होणार्‍या अस्थिर परिस्थितीचा बागुलबुवा कायम ठेवून पाश्चिमात्य (विशेषतः अमेरिका) आणि खाडी देशांसाठी महत्वाचे (स्ट्रॅटेजिक) स्थान कायम ठेवून राजकारणी आणि आर्थिक फायदा लुटत राहण्याची पाकिस्तान लष्कराची रणनीति. १.आ. काश्मीरमधल्या बहुसंख्य जनतेने तिचे मत खालील गोष्टींनी वारंवार स्पष्टपणे व्यक्त केले आहे : (अ) अनेक स्थानिक, राज्य व राष्ट्रीय निवडणूकांत, अतिरेक्यांच्या धमक्यांना भीक न घालता, मोठ्या संखेने होणारे मतदान. (आ) अनेकदा झालेल्या पोलिस व सैन्य भरतीच्या वेळेस, अतिरेक्यांच्या धमक्यांना भीक न घालता, हजारोंच्या संखेने असलेली काश्मीरी युवकांची हजेरी. अर्थातच, काश्मीरमधिल (आणि बर्‍याच अंशी अफगाणिस्तानातली) परिस्थिती शेजारी राष्ट्राने (पक्षी : पाकिस्तानने) चालवलेल्या अतिरेकी कारवायांवर आधारीत आहे, त्यात स्थानिक बहुसंख्य लोकांच्या आशा-आकांक्षांचा फारसा सहभाग नाही; किंबहुना, या पाकिस्तान-निर्मित दुष्टचक्रात सर्वसामान्य जनता भरडून काढली जात आहे. २. तिबेट चीनने सरळ सरळ आक्रमण करून ताब्यात घेतलेला भूभाग आहे, हे चीनही अमान्य करणार नाही. या प्रकरणात, दलाई लामांना आश्रय देणे यापलिकडे, भारताचा कोणताही सहभाग नाही. ३. बांगलादेश प्रकरणाबद्दल "अधिक काही विचारण्याची आणि सांगायची" गरज फक्त झोपेचे सोंग घेणार्‍यासाठी आवश्यक ठरेल. तरीही... बांगलादेश युद्धात शरण आलेल्या पाकिस्तानच्या सैनिकांना आपल्या बंदुकांना स्वतःजवळ बाळगण्याची, न भूतो (आणि बहुदा) न भविष्यती, परवानगी कोणत्या कारणासाठी दिली गेली, याच एका अतीप्रसिद्ध गोष्टीची कारणपरंपरा माहित करून घेतल्यास, बांगलादेश प्रकरणाच्या फरकाबद्दलचे सगळे गैरसमज मूळातून दूर होतील. तेव्हा... या वरच्या गोष्टींचा विचार करून काश्मीर समस्येकडे परत प्रामाणिक दृष्टीक्षेप टाकायची इच्छा असलेल्या माणसाचे अधिक अभ्यासाने स्वतःहूनच मतपरिवर्तन होईल असे वाटते... अन्यथा इतरांनी अजून जास्त प्रयत्न करणे म्हणजे, झोपलेल्या माणसाला उठविण्याचा प्रयत्न होईल, व असे करण्याचे फलित काय असते हे तुमच्यासारख्या बुद्धिमान व विचारी माणसाला सांगण्याची गरज नाहीच. :)

येथे गवतास फाटे ( भाले ऐवजी) फुटतात

+१ तसेच सिलेक्टिव्ह, सोयीचे तेवढेच घेऊन आपला विचार किंवा ज्याचे पाईक आहेत त्याचा विचार पुढे रेटत राहणे हा प्रकार पाहिला की अजून जास्त त्यांच्या बद्दल मनात कडवटपणा निर्माण होतो हे वेगळेच.

गॅरी जी डाव्यांचा व त्यांच्या विचारसरणीचा विरोध करण्यासाठी डाव्या विचारसरणीवर मुलगामी अतीसुक्ष्म आघात करणारी अजुन काही उत्तम संदर्भ उपलब्ध आहेत. आपण यांच्याही लिंका अवश्य द्याव्यात. केवळ भावनिक विरोधापेक्षा हा अत्यंत उपयुक्त तार्किक तात्विक असा प्रतिकार उपलब्ध असल्यावर आवडेल वाटेल अश्या आशावादाची गरजच राहणार नाही. हे पटेल इतके प्रत्ययकारी तार्किक आहे. तर व्हॅक्लाव्ह हॅवेल यांचा एक निबंध पॉवर ऑफ पॉवरलेस नावाचा निव्वळ अप्रतिम अतीसुक्ष्म व मार्मिक असा आहे. यात साम्यवादी दडपशाहीचे तसेच या विचारसरणीवर त्यातील भयावह दांभिकतेवर अत्यंत मुलगामी मार्मिक असा प्रहार केलेला आहे. सुदैवाने हा संपुर्ण निबंध जालावर उपलब्ध आहे. ( अल्प माहीतीप्रमाणे याला नोबेल पारीतोषिक मिळाले आहे ) ही याची लिंक http://www.vaclavhavel.cz/showtrans.php?cat=eseje&val=2_aj_eseje.html&t… तर आपण बहुधा वाचले असेलच (नसल्यास आवर्जुन वाचावे ) टंकाळा असल्याने थोडक्यात ( माझ्या जुन्या प्रतिसादांचे कॉपी पेस्ट देत) इतकेच मांडतो याचा वापर तुम्हाला नक्कीच होइल याची खात्री आहे. तर झाले असे होते की एका संस्थळावर फिडेल कॅस्ट्रो चा लोगो लावण्यात आलेला होता. त्याला मी केलेला विरोध केलेला होता तेव्हा इथे माझ्या या प्रतिसादात मी खालील प्रकारे टीका केलेली आहे. ( ती इथे देण्याचा हेतु हा की तुम्हास उपयोगी ठरेल म्हणुन व तुमचे काम अजुन कमी झाले व एकाच ठिकाणी डाव्या विरोधातले मटेरीयल जास्तीत जास्त जमा झाल्यास एकच लिंक पुरे ठरेल. ) इथे माझ्या विरोधातील सभासदाने मला साम्यवादाने निर्माण केलेल्या आदर्शवादा संदर्भात मत व्यक्त केलेले होते त्याला माझा प्रतिसाद असा होता. प्रतिसाद सुरु तुम्ही म्हणता तसा आदर्शवाद नक्कीच साठ सत्तरच्या काळात अस्तित्वात होता. प्रश्न आजचा २०१६ मध्ये तुम्ही व मी आहोत व आपल्याला १- त्या आदर्शवादाची प्रत्यक्षात कशात परीणीती झालेली आहे हे नीट माहीत आहे. आज २०१६ मध्ये आपल्या समोर एका स्वप्नाची अखेर नेमकी कशात झाली त्याचे संदर्भ रशिया व इतर अनेक साम्यवादी राष्ट्रांच्या स्थितीवरुनच पुरेसे स्पष्ट आहे. आपल्या समोर पुर्ण सिनेमा स्क्रिप्ट सहीत उपलब्ध आहे. २- याच्या असंख्य कारणांत त्या विचारसरणीच्या मुळातच असलेल्या अंगभुत दोषांसहीत त्याहुन महत्वाचे त्या विचारसरणीच्या नायकांनी ( ज्यांकडे ६०-७० मध्ये एक मोठा वर्ग सर्व नाही स्वप्नाळु अपेक्षेने बघत होता ) केलेली प्रचंड प्रतारणा केलेली कृष्णकृत्ये केलेली मुस्कटदाबी तुडवलेली मानवी मुल्ये राबवलेले दबावतंत्र आचरलेली निर्दयी हुकुमशाही (इथे कॅस्ट्रो च्या संदर्भात घ्यावे. आपल्या समोर अनेक पुराव्यांनीशी उपलब्ध आहे. ३- तर जी विचारसरणी आपण आदर्श व तिचे नायक उदात्त मानले गेलेत त्या दोहोंचे २०१६ मधील प्रत्यक्ष वास्तवाचे आपण साक्षीदार आहोत. ४- तर आज २०१६ मध्येही हे सर्व जाणुनही आपण जर आज त्या नायकाचे उदात्तीकरण करत असु तर त्याचे कारण आपल्या स्मरणरंजनातुन आपण बाहेर येण्यास तयार नाही हे एक किंवा आपण दांभिक हे दुसरे किंवा अजुनही वास्तव आपल्या पर्यंत कदाचित पोहोचले नसेल हे तिसरे अशी कारणे असु शकता असे म्हणण्यास वाव आहे. किंवा त्या मुळ विचारसरणीने आपल्यावर केलेल्या गारुडातुन अजुन आपण बाहेर आलेलो नाही. (१) टीप-(१) Václav Havel च्या The Power of the Powerless या निबंधात हा मुद्दा मुळ विचारसरणीचे गारुड ज्यावर आधारीत ज्यातुन आलेली राजवट हुकुमशहा कितीही भयंकर वागले पुढे जाऊन तरी कमी होत नाही त्या संदर्भातला हा परीच्छेद फार रोचक आहे. यात पारंपारीक हुकुमशाही व साम्यवादी हुकुमशाहीतला फरकही मोठा मार्मिकतेने दाखवलेला आहे. In the second place, if a feature of classical dictatorships is their lack of historical roots (frequently they appear to be no more than historical freaks, the fortuitous consequence of fortuitous social processes or of human and mob tendencies), the same cannot be said so facilely about our system. For even though our dictatorship has long since alienated itself completely from the social movements that give birth to it, the authenticity of these movements (and I am thinking of the proletarian and socialist movements of the nineteenth century) gives it undeniable historicity. These origins provided a solid foundation of sorts on which it could build until it became the utterly new social and political reality it is today, which has become so inextricably a part of the structure of the modern world. A feature of those historical origins was the "correct" understanding of social conflicts in the period from which those original movements emerged. The fact that at the very core of this "correct" understanding there was a genetic disposition toward the monstrous alienation characteristic of its subsequence development is not essential here. And in any case, this element also grew organically from the climate of that time and therefore can be said to have its origin there as well. One legacy of that original "correct" understanding is a third peculiarity that makes our systems different from other modern dictatorships: it commands an incomparably more precise, logically structured, generally comprehensible and, in essence, extremely flexible ideology that, in its elaborateness and completeness, is almost a secularized religion. It of fears a ready answer to any question whatsoever; it can scarcely be accepted only in part, and accepting it has profound implications for human life. In an era when metaphysical and existential certainties are in a state of crisis, when people are being uprooted and alienated and are losing their sense of what this world means, this ideology inevitably has a certain hypnotic charm. To wandering humankind it offers an immediately available home: all one has to do is accept it, and suddenly everything becomes clear once more, life takes on new meaning, and all mysteries, unanswered questions, anxiety, and loneliness vanish. Of course, one pays dearly for this low-rent home: the price is abdication of one’ s own reason, conscience, and responsibility, for an essential aspect of this ideology is the consignment of reason and conscience to a higher authority. The principle involved here is that the center of power is identical with the center of truth. याच निबंधात एक जबरदस्त उदाहरण येते जे लोगो वर लावलेल्या चित्रासंदर्भात फारच समर्पक आहे. व्हॅक्लाव्ह कम्युनिस्ट दडपशाही असलेल्या देशात ग्रीनग्रॉसर आपल्या स्टोअर समोर एक स्लोगन लावतो. त्या स्लोगन लावण्याचे त्या साध्या प्रतिकात्मक कृतीचे खोलवर उलगडलेले अर्थ संबंध व्हॅक्लाव्ह फार मार्मिकतेने उलगडुन दाखवतात. इथेही आपण एक स्लोगन सारखेच चित्र चिकटवलेले आहे म्हणुन हा संदर्भ मला फार महत्वाचा वाटला. The manager of a fruit-and-vegetable shop places in his window, among the onions and carrots, the slogan: "Workers of the world, unite!" Why does he do it? What is he trying to communicate to the world? Is he genuinely enthusiastic about the idea of unity among the workers of the world? Is his enthusiasm so great that he feels an irrepressible impulse to acquaint the public with his ideals? Obviously the greengrocer is indifferent to the semantic content of the slogan on exhibit; he does not put the slogan in his window from any personal desire to acquaint the public with the ideal it expresses. This, of course, does not mean that his action has no motive or significance at all, or that the slogan communicates nothing to anyone. The slogan is really a sign, and as such it contains a subliminal but very definite message. Verbally, it might be expressed this way: "I, the greengrocer XY, live here and I know what I must do. I behave in ihe manner expected of me. I can be depended upon and am beyond reproach. I am obedient and therefore I have the right to be left in peace." This message, of course, has an addressee: it is directed above, to the greengrocer's superior, and at the same time it is a shield that protects the greengrocer from potential informers. The slogan's. real meaning, therefore, is rooted firmly in the greengrocer's existence. It reflects his vital interests. But what are those vital interests? Let us take note: if the greengrocer had been instructed to display the slogan "I am afraid and therefore unquestioningly obedient;' he would not be nearly as indifferent to its semantics, even though the statement would reflect the truth. The greengrocer would be embarrassed and ashamed to put such an unequivocal statement of his own degradation in the shop window, and quite naturally so, for he is a human being and thus has a sense of his own dignity. To overcome this complication, his expression of loyalty must take the form of a sign which, at least on its textual surface, indicates a level of disinterested conviction. It must allow the greengrocer to say, "What's wrong with the workers of the world uniting?" Thus the sign helps the greengrocer to conceal from himself the low foundations of his obedience, at the same time concealing the low foundations of power. It hides them behind the facade of something high. And that something is ideology. Ideology is a specious way of relating to the world. It offers human beings the illusion of an identity, of dignity, and of morality while making it easier for them to part with them. As the repository of something supra personal and objective, it enables people to deceive their conscience and conceal their true position and their inglorious modus vivendi, both from the world and from themselves. It is a very pragmatic but, at the same time, an apparently dignified way of legitimizing what is above, below, and on either side. It is directed toward people and toward God. It is a veil behind which human beings can hide their own fallen existence, their trivialization, and their adaptation to the status quo. It is an excuse that everyone can use, from the greengrocer, who conceals his fear of losing his job behind an alleged interest in the unification of the workers of the world, to the highest functionary, whose interest in staying iu power can be cloaked in phrases about service to the working class. The primary excusatory function of ideology, therefore, is to provide people, both as victims and pillars of the post-totalitarian system, with the illusion that the system is in harmony with the human order and the order of the universe. या व्यतिरिक्त ज्यांना इंग्रजी लिखाण आवडत नसेल त्यांना तुम्ही श्री प्रभाकर पाध्ये यांचे "मानव आणि मार्क्स " या पुस्तकाची अवश्य शिफारस करा. या पुस्तकात मार्क्सवादाचा सर्वात प्रगल्भ अत्यंत सुक्ष्म असा विरोध प्रतिवाद पाध्ये यांनी केलेला आहे. स्वतः श्री शरत पाटील सारखे दिग्गज ही हे मान्य करतात. मार्क्सची विचारसरणी कम्युनिझम ची विचारसरणी योग्यच होती मात्र तिच्या केवळ अंमलबजावणीत चुका झाल्याने मुळ चांगल्या विचारसरणीचे नुकसान झाले इ. हा जो कम्युनिस्टांचा आवडता दावा होता. यालाच लक्ष्य करत श्री प्रभाकर पाध्ये या महान टीकाग्रंथात मार्क्स ची मुळ विचारसरणीच कशी कुठे चुक होती हे थेट मुळ जर्मन संदर्भाचा हवाला देत अत्यंत उत्कृष्ठ अशा तार्कीकतेने पुराव्याने कम्युनिझम च्या अक्षरशः अंतरंगातील विसंगतीवर चुकावंर मर्यादांवर दोषावंर बोट ठेवतात. त्यातला फोलपणा दांभिकता उलगडुन दाखवतात. तर मराठी वाचकांना आपण मानव आणि मार्क्स हा एकच ग्रंथ डाव्या चळवळी विरोधासाठी अवश्य सुचवावा. वरील २ व्हॅक्लाव्ह हॅवेल चा निबंध आणि प्रभाकर पाध्येंची टीका पुस्तक हे आपणास नक्कीच उपयुक्त ठरतील याची खात्री आहे.

http://www.ndtv.com/india-news/singer-abhijeets-new-twitter-account-sus…