रोकडरहित व्यवहारांसाठी यूपिआय अ‍ॅप कसे वापरावे याची मराठीत माहिती.

मी जिओ कार्ड घेतलं तेव्हा विक्रेत्याने फक्त फिन्गर प्रिन्ट स्कॅन आणि आधारकार्ड वरुन क्यु आर कोड स्कॅन केला होता. कोणतेही कागदपत्र, फोटो, झेरॉक्स न मागता पाच मिनिटात काम झाले. बोटाचे ठसे हाच सर्व व्यवहारांचा (पैशाच्याच नव्हे तर सर्व प्रकारच्या शासकिय-खाजगी व्यवहारांचा जिथे ओळख सिद्ध करावी लागते) कणा व्हावा अशी फार पूर्वीपासून म्हणजे आधार आल्यापासूनची इच्छा आहे. १. पेमेंट करतांना बायोमेट्रीक स्कॅन सारखं एकाच प्रकारचे उपकरण सर्व विक्रेत्यांकडे कम्पलसरी असावे. ज्यात बिल झाले की ठसा देऊन ग्राहकानेच रक्कम टाकायची, परत ठसा देऊन कन्फर्म करुन पे करायची इतकी सिम्पल टू-स्टेप टेक्नॉलॉजी असेल तर सर्व तंत्रसाक्षर-निरक्षरांना सोयीचे जाईल. कार्ड्स, चेक, इत्यादी वापरायची, पासवर्ड-पिन लक्षात ठेवायची गरज पडणार नाही. २. घरी बसून केल्या जाणार्‍या ऑनलाईन खरेदीसाठी असे बायोमॅट्रीक स्कॅनर स्वस्तात किंवा फुकटात उपलब्ध झाले पाहिजे. माझ्या फोन (किंमत १० हजार) मधे फिन्गरप्रिन्ट स्कॅनर आहे व त्यात माझ्या बोटांचे ठसे ओळखण्याची सोय आहे. त्या द्वारे मी ऑनलाईन खरेदी करु शकलो तर खूपच सोयीचे होऊ शकते. त्यामुळे खरेदीसाठी कराव्या लागणार्‍या द्रविडी प्राणायमाची गरज पडणार नाही. पासवर्ड-पिन-ओटीपी लक्षात ठेवायची गरज पडणार नाही, ओटीपी जनरेट होईपर्यंतचा वेळ जाणार नाही. बॅन्किण्ग तंत्रज्ञानाने आता फार वेगाने प्रचंड पुढच्या जनरेशनच्या झेपा घेणे अतिआवश्यक आहे. तसेच हे तंत्रज्ञान सुटसुटीत (सिम्प्लिस्टीक) व वेगाने प्रचार होऊ शकणारे असे असले पाहिजे.

कार्डातला नंबर RFID असला पाहिजे. एटिमकार्डात असतो तसा.

तुमचं म्हणणं बरोबर आहे. पाच पासवर्ड्स चा एक कायम्स्वरुपी सेट ठेवावा असे मत मी आधीच कुठेतरी दिले आहे. काही लोकांची समस्या अशी असते की वरचेवर वापरात नसल्याने (सरावाचा अभाव) एखादा पासवर्ड विसरायला होतो. अमुक अकाउंटला नेमका कोणता पासवर्ड आहे हे लक्षात राहत नाही. तो कुठे लिहूनही ठेवलेला नसतो, त्यामुळे नवीन पासवर्ड जनरेट करावा लागतो. जनरेट करण्याची पद्धत किचकट असेल, वेळखाऊ असेल तर त्रासदायक ठरते, बहुतेक खरेसाहेबांचा हाच मुद्दा असावा. पटकन पासवर्ड जनरेट करण्याची सोय बॅन्कांनी उपलब्ध करुन दिली पाहिजे. मला माझ्या बॅन्केतर्फे अशी सुविधा आहे, अवघा पाच मिनिटात नवा पासवर्ड तयार होऊन अ‍ॅक्सेस मिळतं. छोट्या बॅन्कांना इतकं पुढारलेलं तंत्रज्ञान परवडत नसावं. त्यापेक्षा कोणत्याही एटीएम केंद्रावर विसरलेला पासवर्ड बदलण्याची सुविधा बायोमेट्रीक स्कॅनरद्वारे होऊ शकते. ज्यात बोटाचे ठसे आधारकार्डाशी जुळवून अकाउंट पासवर्ड बदलता येतील.

https://www.phonepe.com/en/about_us.html इथे बघा. मालक फ्लिपकार्टचेच लोक आहेत. येस बँकेने त्याना सर्व्हिस पुरवली आहे. तशीच फ्री चार्ज वाल्याना पण दिली आहे.

खरे म्हणजे घाबरायचे कारण नाही कारण आता प्रत्येक ट्रॅन्झॅक्शनला ओटीपी असतोच. त्यामुळे सहजासहजी पासवर्ड चोरणे वगैरे प्रकार शक्य नाहीत. पण काही कारणे आहेत. १) पेटीएम मुख्यतः चिनी मालकीचे आहे. आणि त्यातून जमा होणारे उत्पन्न शेवट चीनमधे जाणार आहे २) आपल्या बँक खात्याची माहिती थर्ड पार्टीकडे जाणे मला सुरक्षित वाटत नाही. काही दिवसांपूर्वी आयसीआयसीआय, स्टेट बँक वगैरेंचा मोठा डेटा चोरीला गेला होता. ३) आपल्या बँकेचे अधिकृत अ‍ॅप पुरेसे असताना इतर खाजगी प्रोव्हायडर्सकडे जाऊ नये असे वाटते. याला अर्थातच मी एक बँकर असणेही कारण आहे. या अ‍ॅपमधले टॉप अप केलेले फंड्स पेटीएमकडे वापर होईपर्यंत विनाकारण आणि विनाव्याज पडून राहतील. बँकेचे अधिकृत अ‍ॅप वापरले तर ही शक्यता रहाणार नाही. आताच फोन पे चे अ‍ॅप पाहिले. ते युपीआय आधारित आहे आणि त्यात टॉप अप फंड्स ठेवावे लागत नाहीत. असे एखादे अ‍ॅप असेल तर एक वेळ चालू शकेल. मात्र ते जर मी अ‍ॅक्टिव्हेट केले तर त्याला जोडलेल्या बँक खात्यात ४/५ हजारावर बॅलन्स रहाणार नाही याची मी काळजी घेईन.