गणेशोत्सव बंद केला पाहिजे. उगा डोक्याला ताप.

आमच्या इथे एका घरा मध्ये दर वर्षी साडेसहा फुट उंचीची मूर्ती बसवली जाते. कोणी किती फुटांची मूर्ती बसवायची हा ज्याचा त्याचा वैयक्तिक प्रश्न आहे. आपण जर मागच्या वर्षीचा पेपर पाहिलेत तर लक्षात येईल कि नागरिकांचा हौदात विसर्जन करण्याकडे कल वाढतो आहे.

पण गणपती आले की हमखास एक प्रश माझ्यामनामध्ये येतॊ. तो म्हणजे गणपती उत्सव का इव्हेंट???

गणपती हा उत्सवच आहे बाकी तो इव्हेंट आहे कि कि नाही हे ज्याच्या त्याच्या मानण्यावर आहे. अजून एक प्रदूषण, मिरवणुकीबाबत पडणारे प्रश्न तुम्हाला गणपतीमध्येच पडतात, बाकीच्या धर्मात सण साजरे होत नाहीत का ??? कि तेव्हा तुम्हाला प्रश्नच पडत नाहीत. मुद्देसुद उत्तराची अपेक्षा.

धाग्याचे शिर्षक वाचले तेंव्हाच ही चर्चा आता हिंदु धर्म विरूद्ध ईतर अशी जाणार हेच वाटल होत. अपेक्षेप्रमाणे पहील्या काही प्रतीसादच ते सापडल चालु द्या

लीखाणा वरुन मोकलाया .... ची आठवण झाली

सार्वजनिक गणेश उत्सवाचा त्रास जेवढा होतो ,, तेवढा बाकी जयंत्या मिरवणुका यांचा होत नाही. हे माहित असून उगाच वेड पांघरायला आवडतं लोकांना..

त्रास प्रत्येक सार्वजनिक इव्हेंटचा होतो. पण बंद कोण करणार? सुरवात कोण करणार? सार्वजनिक मंडळी नक्की नाही, राजकीय नेते नाही, प्रशासनाची हिम्मत नाही, सामान्य नागरिकांना इच्छा शक्ती नाही.

मंदार भालेराव यांच्या म्हणण्या प्रमाणे आताच हा विषय का???... कारण एकच दर वर्षी प्रमाणे ह्या वर्षी चा गणपती काही तरी वेगळ्या प्रकारे साजरा व्हावा म्हणूंन. बाकी कोण काय करतंय ह्या पेक्षा आपण काय करतो आहोत हे माझ्या साठी महत्वाचं आहे. दहा दिवस चालणारा, करडो लोक एकाच वेळी सहभागी होणारा दुसऱ्या कोणताही सण माझ्या तरी परिचयाचा नाही. जरी असेल तरी त्या बद्दल मला विचार करायची गरज नाही. कारण गणेश उत्सव हा आपला सण आहे. माझा सण आहे. प्रचेतसच्या म्हणण्या प्रेमाणे गणेशोत्सव बंद केला पाहिजे. ह्याला मी पुर्ण विरोध करतॊ. ग्लोबलीझशनच्या जगामध्ये आपण पश्चात लोकांचे सण आणि रीती अंगिकारू लागलो आहोत. तिथे आपला म्हणुन एक तरी सण हा हवाच. माझा गणपती उत्सवाला कधीच विरोध नव्हता आणि नसणार आहे. माझा विरोध आहे गणपती उत्सवाच इव्हेंट मध्ये होत चाललेल्या बदलला. गणामास्तर पाठींबा दिल्या बद्दल आभारी आहे. संदीप डांगे यांच्या दुसरी बाजूही आहे ना ह्याला, शी मी पुर्ण सहमत. पण अशी मंडळ फक्त हाताच्या बोटावर मोजण्या एव्हढीच आहेत. सार्वजनिक मंडळीनी डी. जे. आणि मिरवणुकीवर होणारा खर्च सामाजिक कार्या साठी वापरावा एव्हढच माझं म्हणन आहे. ज्योति अलवनिच्या म्हणण्या प्रेमाणे त्रास प्रत्येक सार्वजनिक इव्हेंटचा होतो. पण बंद कोण करणार???... त्यावर मी एव्हढाच म्हणेल, "दुसऱ्यावर विसंबला त्याचा कार्य भाग बुडाला. " चांगली कामे नेहमी आपल्या पासुन सुरु करावी. जे बरोबर येतील त्यांना घेऊन पुढचा प्रवास करावा. पुन्हा एकदा माझ्यामुळे कोणाच्या भावना दुखावल्या असतील तर क्षमस्व

हेच म्हणायचे होते सर्व धर्माचे सर्व उत्सव ज्याने त्याने आपापल्या परीने परंतु खाजगी जागेत साजरे करावेत. त्या साठी सर्व समाज वेठीला धरण्यात काय अर्थ आहे.

व्हडत या शब्द आवडल्या गेला आहे .

ही परंपरा काळानुसार बदलायला हवी अहो ती (परंपरा) बदलली आहे म्हणूनच आज ही लेख वगैरे लिहून समाज प्रबोधन करण्याची वेळ आली आहे. ६० च्या दशकात घरोघर वर्गणी मागून साधा गणपती मंदिरात बसविला जायचा. रोजच्या आरत्या, प्रसाद आणि शेवटच्या दिवशी नदीत विसर्जन. आख्ख्या गावात एकच सार्वजनिक गणपती होता. पुढे पुढे ह्यात पैसा आला. प्रायोजक शोधून त्यांच्या कडून मोठ्या रकमा वसूल केल्या जाऊ लागल्या. त्या साठी त्यांच्या दुकानाची प्रसिद्धी केली जायची. (बॅनर्स द्वारे). हे प्रमाण व्यावसायिक स्पर्द्धेमुळे तर कधी मंडळांच्या दहशतीमुळे प्रमाणाबाहेर वाढत गेले. मंडळांकडे गरजेपेक्षा जास्त पैसा येऊ लागला. गंगाजळी वाढू लागली. पैशाला पाय फुटले आणि आयोजकांची चंगळ होऊ लागली. ह्या चंगळीत ज्यांना समाधानकारक वाटा मिळाला नाही त्यांनी त्यांनी आपापली चुल वेगळी मांडली. मंडळे फुटू लागली, वाढू लागली, स्पर्धा वाढू लागली आणि भक्ती संपून इव्हेंट सुरु झाला. लोकांना आकर्षीत करण्यासाठी, आपल्या मंडळाची प्रसिद्धी करण्यासाठी (कारण त्या प्रमाणात पैसा वाढत जातो) जास्त रोषणाई, गणपतीच्या मुर्तींची उंची वाढविणं हे उद्योग सुरु झाले. सर्वसामान्यांना भव्य-दिव्यतेचे आकर्षण असतेच. एरवी कधी गणपतीलाच काय पण कुठल्याही देवाला नमस्कार न करणारी तरूणाई सार्वजनिक गणेशाच्या भव्य मुर्ती, देखावे आणि जमणारा 'खास' भक्तांचा सागर न्याहाळण्यासाठी रात्र रात्र फिरू लागली. पण अजून उन्माद सुरु झाला नव्हता. मग त्यात ढोल, ताशे, लेझीम, महिलांची पथकं वगैरे वगैरे मसाला वाढविण्यात आला. ढोल-ताशे वाजू लागले की अंगात वारे सळसळू लागतात. म्हणूनच लढाईच्या आधी ढोल ताशे वाजविले जायचे. सैन्या मध्ये अनन्वित शक्तीसंचार होतो. मागचा पुढचा विचार न करता तो शत्रू सैन्यावर तुटून पडतो. इथे तोच प्रकार होतो अंगात संचारलेल्या वार्‍याला आवरता येत नाही म्हणून मग नाचण्याची जोड दिली गेली. ह्यावर्षी तर सैराट आहेच धम्म्माल करायला. ही युवा शक्ती पाहून स्थानिक राजकिय नेते मागे राहिले असते तर त्यांना राजकारण म्हणजे काय हेच कळले नाही असा अर्थ झाला असता. राजकिय नेत्यांचे पाठबळ मिळाले की झुंडशाही, कायद्याचे उल्लंघन, दमदाटीने पैसा वसूली आदी मार्ग मोकळे झाले. ह्यात मिडियावाले कसे मागे राहतील त्यांनाही त्यांची रोटी भाजून घ्यायची असतेच. एखाद दुसरा 'हिंदू सणांमधील अनिष्ट प्रथा' सारख्या विषयावर चर्चासत्र घ्यायचे बाकी ह्या इव्हेंटचे 'कव्हरेज' घेऊन ही 'मजा' घरोघर पोहोचवायची आणि ह्या 'इव्हेंटला' जास्तीत जास्त समर्थक मिळवून द्यायचे हाच सुप्त हेतू दिसून येतो. ह्या बेभान गर्दीत खरा भक्त हरवून गेला. इव्हेंटच, उत्सवाचं अक्राळविक्राळ स्वरूप पाहून त्याची छाती दडपून गेली आणि तो घरात बसला. सूज्ञ भक्त घरात बसल्याने स्वार्थी आयोजकांना रान मोकळे मिळाले. आता गोष्टी हाताबाहेर गेल्या आहेत. आपल्याच धर्माला का नांवे ठेवायची? इतर धर्मियांवर कधी नाही कोणी बोलत. ह्यावर मला वाटतं सुधारणा ही नेहमी आपल्या घरापासून सुरु करावी. आधी आपण आपले घर स्वच्छ करून नंतर इतरांना स्वच्छतेचे महत्व पटवून दिले तर लवकर पटेल. सर्व धर्मातील ह्या विचाराच्या लोकांनी आपापले घर (अनिष्ट धार्मिक प्रथा) स्वच्छ केल्यास सर्व समाज आणि देश स्वच्छ होईल.

ते सगळेच सार्वजनिक रूपातले बंद करायला हवेत. फक्त १५ ऑगस्ट आणि २६ जानेवारी हे दोनच सार्वजनिक स्वरूपाचे सण असावेत. बाकी सगळे खाजगी. आपापल्या घरात काय ते करा. रस्त्यावर अजिबात येऊ नका.

दोन तीन वर्षांपूर्वी ऐन गणपतीच्या दिवसात पुण्यात रहाण्याची वेळ आली. भयंकर होता अनुभव. अमुक रस्त्यावर मिरवणूक असणार म्हणून कामावरुन येताना कुठलातरी दुसराच रस्ता घ्या. त्यात प्रचंड पाऊस. मोठ्ठी कोंडी. रस्त्यात पाणी काही विचारू नका! डोकेदुखी होती. दर दोनचार दिवसांनी असे काहीतरी होत होते. अनंत चतुर्दशीला कुठल्यातरी स्थानिक उत्सवांचे बाप्पा मिरवत विसर्जनाला चालले होते. तेव्हा त्या भयंकर आवाजाने डोके फिरून गेले. प्रचंड स्पीकर्सच्या भिंती गाडीवर लादून त्या कर्णकटू आवाजात काहीतरी किंचाळत होत्या. शिवाय ढोल ताशे आणि अन्य आरडाओरडा होताच. त्यात संगीत, सूर, ताल वगैरे काहीही नव्हते. प्रचंड, कानठळ्या बसवणारा, डोके दुखवणारा अर्थशून्य आणि कधी संपणारच नाही असे वाटणारा आवाज. एकंदरीत सहभागी होणारे लोक सामान्य लोकांवर सूड उगवायचा अशा थाटात तो बीभत्स गोंगाट करत होते. माझ्यासारख्या धडधाकट लोकांचे असे होते आहे तर आजारी लोक, अर्भके ह्यांचे काय होत असेल ह्याचा विचार करुनही शहारा येतो. मुख्य हमरस्त्याजवळ रहाणार्‍या लोकांचे हाल भयानक आहेत. ह्याला उत्सव सोहळा म्हणणे हेच पाप आहे. काहीतरी क्रांतिकारी चळवळ करुन हे प्रकार थांबवले पाहिजेत. टिळकांनी सुरु केला असो नाहीतर गांधींनी. आज त्याचे जे रूप आहे ते एक माफिया वा दाऊदच्या टोळीला शोभेल असे गुन्हेगारी कृत्य ह्या विकृतीचे रुप आहे. असला गणपती मला तरी नकोच नको. आवडत नसेल तर सहभागी होऊ नका हे आजच्या गणेश उत्सवात शक्य वाटत नाही. आसमंत दणाणून सोडणारा गोंगाट दुर्लक्षित करणे अशक्य आहे. सार्वजानिक शांतता हा सामान्य नागरिकाचा हक्क आहे. हे श्रीमंती चोचले नाहीत. असा गोंगाट थांबवणे अशक्य असल्यास सरकारने कान बंद करण्याची उपकरणे वाटप करावीत. त्याचा खर्च गणेशमंडळाकडून घ्यावा (अर्थात तो नागरिकच भरणार!). विमानतळ, जनरेटर, भट्टी अशा मोठ्या आवाज करणार्‍या भागात काम करणार्‍या कर्मचार्‍यांना अशी उपकरणे कानावर लावावी लागतात. तीच इथेही वापरायला पाहिजेत नाहीतर सामान्य लोकांचे आरोग्य धोक्यात येईल. गणेशोत्सवाचे खूळ हाताबाहेर गेले आहे. ते पूर्ण बंद करावे.

लोकमान्य टिळकांना सार्वजनिक गणेशोत्सवाच्या माधमातून लोकांना ब्रिटीश सत्तेविरुद्ध एकत्र आणायचे होते तो हेतू सफल झाला आहे, ब्रिटीश आपल्या गावाला १९४७ सालीच परत गेले आहेत ,आता गणपतीचे पूजन फक्त घरात करायला हरकत नाही.

गणपतीवरून थेट मोहरम आणि आंबेडकरजयंती??? वाऽऽऽह क्या बात!!!! मोहरम किती मोठ्या प्रमाणात होतो??? >> अतिशय अल्प आंबेडकरजयंती?? >> अलिकडे स्तोम माजले आहे हे मान्य,पण याला कारण शिवजयंती आहे. बाकी चालू द्या.

"हा दुजाभाव अजून किती शतके चालणार देव जाणे...!!" कृपया असे वाचावे