जेपीसाहेबानी कुणाचेही नाव न घेता जे लिहिलं त्याबद्दल आपण त्यांच्याक्डून आपण माफीची आपेक्षा ठेवता.

>> हे हे! कोणाचेही नाव न घेता?? वाटच पाहत होतो ह्या वाक्याची. ह्या धाग्यावर इन्डायरेक्ट मार्केंटीगबद्दल लिहिणारा मीच आहे, दुसरं कोणी बोललं का माझ्या आधी?? हास्यास्पद बचाव आहे हा, आणि फार बालीश. गो, फाइन्ड समथिंग बेटर!!

पण आपण तर थेट नाव घेउन तोच आरोप केला आहे पटाईत साहेबांवर. तेव्हा आपण तो कसा सिद्ध करणार याचा मला प्रश्न पडला आहे.

>> कसला आरोप?? जे लिहलंय ते त्यांच्याच आतापर्यंतच्या धाग्यांचा/प्रतिसादांचा आधार घेऊन लिहिलंय. आतापर्यंतच्या अनेक प्रतिसादांत्/धाग्यांमधे त्यांचे पतंजलीकडे 'अ‍ॅब्नॉर्मल इन्क्लिनेशन' आढळले आहे. वरील लेखात पटाइतसाहेब पतंजलीची जाहिरात करत आहेत. जाहिरातकलेच्या भाषेत त्याला 'प्रॉडक्ट प्लेसमेंट थ्रू इन्डायरेक्ट मार्केटींग' म्हणतात. काही सर्वसामान्य माहितीतली अशी उदाहरणे देतो: बिसलेरीच्या येण्याआधी पेपरमिडियामधे 'रोज ८ ग्लास पाणी पिण्याचे महत्त्व' छापून यायचे. बिसलेरीचा धंदा वेगात होण्यामागे ह्या आर्टिकल्सचा हात जास्त आहे. चहा आरोग्यास हानीकारक असे समजले जायचे, पण दहा-बारा वर्षांपासून चहा आरोग्यास मदत करतो असे संशोधन झाल्याचे लोकल पेपरांतून छापून येत असते. तेच चॉकलेटचा डिप्रेशनवर, वाइनचा हार्टअटॅकवर कसा भारी उपयोग होतो हेही छापून येत असते, अनेक विद्यापिठांची काहीबाही संशोधनगाथा छापून येत असते. एखाद्या इन्डस्ट्रीला चालना देणार्‍या, धंदा वाढवण्यास मदत करणार्‍या अशा अनेक पेड बातम्या असतात, कथानकं, अनुभव असतात. दे आर पर्पजली क्राफ्टेड. बीन देअर डन दॅट! Indirect marketing reminds the consumers about a product of which they are already aware. It is generic in nature, and no segmentation and targeting is required. The retention of customers is achieved through presenting them with symbolic representation without discriminating within the customers, and the immediate response of the customers cannot be recorded. Indirect marketers attempt to generate sales through online channels, such as blogging, videos and e-books. Manufacturers use indirect marketing when selling through wholesalers and other channels. According to an article in the Houston Chronicle, examples of indirect marketing include: coupon mailings, trade shows, public relations, blogging, participating in workshops, free e-books and posting on social media. Product placement, brand integration or embedded marketing, is an advertising technique used by companies to subtly promote their products through a non-traditional advertising technique, usually through appearances in film, television, or other media. Product placement stands out as a marketing strategy because it is the most direct attempt to derive commercial benefit from "the context and environment within which the product is displayed or used". इथे अनेक सदस्य स्वतः वापरलेल्या प्रॉडक्टस्/सेवा/दुकाने/हॉटेले/पर्यटनाची ठिकाणे ह्यांबद्दल सतत लिहित असतात (काही लोक्स सतत बुलेट्स, ओल्डमंकचा जप करत असतात ते वेगळे) त्यात आणि इन्डायरेक्ट मार्केंटीगच्या कन्टेन्टमधे फरक सहज ओळखू शकतो इतका माझा व्यावसायिक अनुभव व अभ्यास आहे. असा छुपा मार्केंटींगचा प्रयत्न करणारे अनेक धागे-प्रतिसाद इथे मिपावर येतात व असंख्य मिपाकर त्याला पकडतात असाही अनुभव आहे. त्यामुळे मी बोलतोय ते काही मिसळपाववर नविन नाही. आता मी माझ्या व्यवसायाची जाहिरात करतो का? हा प्रश्न का तर "आपण सांगे लोकाला शेंबुड आपल्या नाकाला" असं माझ्याबाबतीत होतंय असं जेपीसाहेबांना म्हणायचं आहे हे त्यांच्या प्रतिसादातून दिसतंय. म्हणून मी विचारले की मी कधी-कोणती-कशी मार्केंटींग केली ते सिद्ध करावे. आपल्या व्यवसायकौशल्याबद्दल बोलणे आणि ग्राहक मिळवण्यासाठी बोलणे ह्यात फरक असतो. व्यवसायकौशल्याबद्दल सांगावेच लागते कारण एखाद्या विषयावर व्यवसायानिमित्त संबंध आला असल्यास प्रतिसाद देणार्‍याच्या माहितीवर विश्वास ठेवता येतो. इथले डॉक्टर हे त्यांच्या व्यवसायाची माहिती देतात म्हणून अजयाताइंनी दातावर, म्हात्रे-खरेंनी सोनोग्राफीवर-इतर आजारांवर, बाबा पाटलांनी आयुर्वेदावर, आदूबाळांनी अकाउंटन्सीवर काही प्रतिसाद दिले तर ते विश्वासू समजले जातात. त्या व्यवसायासंबंधी इथे सांगणे हे तेवढ्यापुरते असते. त्याचबरोबर त्या प्रतिसादाची खातरजमा करायला दुसरे समव्यवसायिकही मिपावर असतातच. ग्राहक मिळवण्यासाठी बोलणे: मी गेले दोन वर्ष मिपावर आहे, माझी सर्वप्रकारची माहिती मिपावर आहे, मी मिसळपाव हे ग्राहक मिळवण्याचे साधन समजतच नाही. कारण तशी गरज असणारे इथे नसतात. ज्यांना गरज असते त्यांना माझ्यापर्यंत पोचायला मिसळपावचा पूल वापरायची गरज नसते. गेल्या दोन वर्षात एकही मिपाकर माझा ग्राहक झालेला नाही. मुळात सोशल मिडियातून आम्हा लोकांना काम मिळवण्याची गरज पडत नाही. आमच्याकडे ग्राहक येण्याचा मार्ग वेगळा आहे, तो सोशल मिडियावर आम्हाला शोधत नसतो. मुळात आमचा ग्राहकवर्ग सोशलमिडियावर नसतोच. माझ्या अनेक समव्यवसायिकांमधे कोणालाही अशी सोशलमिडियावरुन कामे मिळाल्याची आठवण नाही. जालावरुन इतर काही वेबसाईट्सवरुन मिळतात, ज्या फक्त कामे मिळवण्यासाठी बनवलेल्या असतात. तिथे पोर्टफोलियो (आधीची कामे) बघून पुढची कामे मिळतात, तुम्ही कुठे किती बडबड केली आहे ते बघून नाही. मी इथे माझ्या व्यवसायाची माहिती देतो ते मी जे बोलतो त्याला विश्वासार्हता मिळावी म्हणून. त्याला कोणी इन्डायरेक्ट मार्केटींग म्हणत असेल तर त्या व्यक्तिच्या अज्ञानाची किव येईल, बाकी काही नाही. माझे ना पतंजलीशी काही वाकडे आहे, ना रामदेवबाबाशी ना पटाईतसाहेबांशी. खर्‍याखुर्‍या मेहनतीतून, तळागाळातून येऊन यशस्वी झालेले उद्योजक म्हणून रामदेवबाबा आणि बालकृष्ण यांच्याबद्दल नितांत आदर आहे. मार्केटींगसंदर्भात भविष्यत कधी पुस्तक लिहिले तर ह्या दोघांचा आणि पतंजलीचा आदरपूर्वक समावेश करणारच. पण मिपावर जाहिराती करु नयेत असा एक संकेत आहे असे आम्हाला ठावूक होते. मिसळपाववर अशा तर्‍हेचे कन्टेन्ट आले आहे हे व्यावसायिक अनुभवातून मला जाणवले ते मी सांगितले. मला जे दिसले ते स्पष्ट बोललो. ते चुकले असल्यासतेही कोणीही निश्चित व स्पष्ट सांगावे. टोमणे मारुन प्रश्न सुटत नाहीत, पण आपल्या विधानांची जबाबदारी घ्यायची नसते म्हणून टोमणे मारले जातात. मिसळपावचे ह्या विषयासंबंधी अधिकृत धोरण जाहिररित्या काय आहे हे संपादक/मालकांनी स्पष्ट केल्यास खूप बरे होईल. धन्यवाद!