मेसाई हि महाराष्ट्रातील पुर्वीच्या काळात लोकाश्रय लाभलेल्या देवतांपैकी एक देवता असावी असे दिसते. संत नामदेवाच्या पत्नी राजाई आपल्या नवर्‍याची संसारविरक्ति पाहून म्हणतात - घरधन्यांनी केला गुरू | बाई मी आतां काय करूं || असून नाही हा संसारू | चमत्कारू कृपेचा || धांव पाव गे मेसाई | कवणाचेंहि न चले काई || सत्यपण तूझिये ठायीं | असून नाहीसें करी हें || मंत्र घेतलासे जैसा | घरी संताचा वोळसा || वोस पडो या हरिदासां | गेले न येती मागुती || काय सांगूं यांच्या रिती | सोसें पायवणी पिती || अवघे भांबरभुतें होती | नाचताती आनंदें || एकमेकांच्या पडती पायां | लौकिकांतुन गेले वाया || म्हणती ये गा पंढरिराया | ब्रह्मानंदें डुल्लती || भोळी सासु गोणाबाई | पांढरा स्फटिक व्याली काई || त्यानें जोडला शेषशायी | म्हणे राजाई काय करूं || -राजाई (संदर्भ) संत एकनाथ आणि संत तुकाराम (दुजोरा हवा) मेसाई देवीच्या भक्तांच्या अंधभक्तीवर टिका करताना दिसतात. देव म्हणती मेसाबाई । पूजा अर्चा करिती पाही ।। नैवेद्य वाहती नारळ । अवघा करिती गोंधळ ।। बळेंची मेंढरें बोकड मारिती । सुकी रोटी तया म्हणती ।। बळेंची आणिताती अंगा । नाचताती शिमगी सोंगा ।। सकळ देवांचा हा देव । विसरती तया अहंभाव ।। एका जनार्दनी ऐसा देव । येथे कैसा अमुचा भाव ।। ~ संत एकनाथ गाथा २५८६; [५] प्रेमे पूजी मेसाबाई सांडोनीया विठाबाई काय देईल ती वोंगळा सदा खाय अमंगळा आपुलिये इच्छेसाठी मारी जीव लक्ष कोटी तैसी नोहे विठाबाई सर्व दिनाची ती आई न सांडिची विठाबाई एका जनार्दन पाही ~ संत एकनाथ गाथा २५८७; [५] सांडोनीया विठाबाई कां रे पूजीता मेसाई विठाबाई माझी माता चरणीं लागो इचे आता संत एकनाथ गाथा २५८८.[५] संत एकनाथ गाथा वेषधाऱ्याच्या भावना क्रमांक २५८६,२५८७ आणि २५८८ दिनांक २२ नोव्हेंबर २०१५ रोजी दुपारी १४वाजून ३० मिनीटांनी http://www.transliteral.org/pages/z100222113342/view संस्थळावर जसे प्राप्त झाले तिजेस पूजी अनामिकांचे देव । काळकाई विणाईसी धरी भाव । म्‍हणे वो मेसाई मले पाव । तुले शूरण आलों कीं ॥१७॥ ~ संत शेख महंमद नव्हे जोखाई । माय राणी मेसाबाई ।।१।। बळिया माझा पंढरीराव । जो या देवांचाही देव ।।ध्रु।। रंडीचंडी शक्ती । मद्यमांस भक्षिती ।।२।। बहिरव खंडेराव । रोटीसुटी साटी देव ।।३।। गणोबा विक्राळ । लाडू मोदकांचा काळ ।।४।। मुंज्या म्हैशासुरे । हे तो कोण लेखी पोरे ।।५।। वेताळे फेताळे । जळो त्यांचे तोंड काळे ।।६।। तुका म्हणे चित्ती । धरा रखुमाईचा पती ।।७।। - संत तुकाराम (अभंग संत तुकारामाच्यां गाथेतून असण्या बद्दल दुजोरा हवा) *** काही माहिती दुवे *** * मराठी विकिपीडिया लेख * युट्यूब भक्ती गिते १ * युट्यूब भक्तिगिते २ * युट्यूब भक्तिगिते ३ * मेसाई देवी यात्रा आरणी.ता,जिल्हा.उसमानासबाद * मेसाई देवी यात्रा धनेगाव.ता,जिल्हा.बीड *** माहिती हवी *** १) महाराष्ट्रात (इतर राज्यात असतीलतर) मेसाई देवीची मंदिरे कुठे कुठे आहेत ? ** आता पर्यंत माहित झालेली मंदिरे आणि जत्रा, कान्हूर मेसाई (ता. शिरूर जिल्हा पुणे) , आरणी - जिल्हा उस्मानाबाद, धनेगाव -जिल्हा बीड, मेसाई पठार (पन्हाळा ते पावन खिंड पदभ्रमण मार्ग - संदर्भ:१ , २ ) जिल्हा कोल्हापूर . २) वेगवेगळ्या संतांनी या देवीवर एक्सारखा रोष धरण्या मागे संतांची भूमिका काय आहे ३) या देवी बद्द्ल आणखी काही माहिती असेल तर हवी आहे. ४) http://www.transliteral.org/pages/z100122195347/view या धाग्यावर केशवस्वामी म्हणून कुणी दिसतात त्यांच्या आणि संत एकनाथांच्या अभंगात खूपच साम्य दिसते हे केशव स्वामी संत एकनाथांच्या आधीचे का नंतरचे (किंवा कोणत्या शतकातले ?) असावेत ५ ) मेसाई जवळगा इथे मेसाई मंदिर असल्यास माहिती हवी आहे ६) युट्यूबवर उपलब्ध भक्तिगिते पहाता मेसाई देवी बद्दल काही लोककथा-आख्यायिका उपलब्ध असण्याची शक्यता दिसते, दुजोर्‍या सहीत आख्यायिका माहिती करुन हव्या आहेत. ७) खांबाळा येथे मेसाई उत्सव युट्यूबर दिसतो आहे, हे खांबाळा पो.मुगट,. ता.मुदखेड, जि.नांदेड. असल्याची खात्री करुन हवी आहे. ८) युट्युबवर मणेराजुरी येथील एक मेसाई देवी जत्रा दिसते आहे हे सांगली जिल्ह्यातील मणेराजुरी असल्याची खात्री करुन हवी आहे. ९) मेस्को माता मंदिर (जुने ) जळगाव बद्दल माहिती हवी आहे. १०) अकोली जिल्हा अकोल येथे मेसाई देवीचे मंदिर असल्यास माहिती हवी आहे. * उत्तरदायित्वास नकार लागू