मॅगी नूडल्सः कसं असेल कमबॅक..? डोकं लढवा

मस्त हो मुनिवर.. परदेशी हात पाहिजेच डोक्यावर कारण बहुसंख्य ग्राहक भारतीय सरकारी संस्था व अधिकार्‍यांवर विश्वास नाही असं म्हणतात. अशी अ‍ॅड इथे 'मॅगी तर आधीपासूनच हेल्दी आहे आणि आता हे जगानेही मान्य केलंय' हे सिंगल लाइन नॅरेटीव घेण्याची शक्यता आहे. कारण 'मॅगी इज सेफ' असं सरळ सरळ नाही म्हणून शकत म्हणून त्याच्याऐवजी असं. जाहिरात जगतात एकेका शब्दाला लाखो रुपयांचं मोल असतं. 'आधीपासून' आणि 'आता' या दोन शब्दात फार मोठा परिणाम करण्याची ताकत आहे. त्याच बरोबर 'आधीपासून' हा शब्द वापरला तर 'सरकारने उगाच खोटा आळ घेतला' असाही अर्थ निघू शकतो म्हणून हा शब्द टाळतील.

हे छानच आहे. धन्यवाद! :-)

ब्रँडच्या प्रतिमेचा प्रश्न आहे. पेडन्यूज म्हणजे मागल्या दाराने चोरीछुपे प्रवेश असं मानल्या जातं. व त्याला सर्वत्र पोचण्याला मर्यादाही आहेत. त्याचबरोबर पेडन्यूज वापरूनच लोकांच्या प्रतिक्रिया दाखवता येतील मला पेडन्यूज प्लान करायची असेल तर मी देशात असंख्य (अर्थातच फेक:खोटे) फॅन क्लब तयार करेल आणि त्यांनी मॅगीच्या परत येण्याचे कसे जल्लोषात स्वागत केले याच्या बातम्या पसरवेल. अगदी अ‍ॅपलच्या धरतीवर लोक (परत विक्रीस येणार्‍या) मॅगीच्या पहिल्या पाकिटासाठी रांगा लावून उभे आहेत असं दाखवेल मग तिथे मोठे मोठे मॅगीचे ट्रक येतील अनलोड व्हायला. ते ट्रक बघितल्यावर लोक जोशपूर्ण आरडाओरडा करतील. ह्यातून प्रत्येक शहरात आपसूक बातमी होइल व इलेक्ट्रॉनिक तर्फे ही पसरेल. हे ट्रक आपलेच, लोकही आपलीच, न्यूजही आपल्याच. त्यात अनेक खरे फॅनही असतील जे घरी जाऊन बंदीनंतर खात असलेलं पहिलं पाकिट बनवून प्लेटसह सेल्फी काढून फोटो शेअर करतील. माझ्या मते जसं अभ्या... नी म्हटलंय तेच मॅगीचं धोरण असलं पाहिजे. लोकांनी उस्फूर्तपणे मॅगीला स्विकारलंय असंच जनतेत पसरलं पाहिजे. तरी या अँगलसोबतच आपली मलिन झालेली प्रतिमा नीट करण्यासाठी ब्रँडने स्वतःहून काय विशेष केलं हेही लोकांसमोर यायला हवं अन्यथा 'काच चिकटवली पण तडा कायम' हा भाव उत्पन्न होइल. केवळ उपभोक्त्यांनी उत्पादन वाचवलं असं होणं योग्य नाही. तुर्तास मॅगीसाठी तात्काळ एक चांगलं पीआर कॅम्पेन (जनसंपर्क मोहिम) राबवणं गरजेचं आहे. ते कसं हे पुढ्च्या प्रतिसादांमधे लिहिन. (बोर्ड-रुम मीटींग चालू असल्याचा फील येतोय.)

श्रीरंगजी, ही पोकळी भरून काढायला इतर असमर्थ ठरले असं म्हणू शकत नाही. एफएमसीजी मधे एवढ्या वेगाने मार्केट काबीज करणे कितीही मोठी कंपनी असली तरी तिला शक्य होणार नाही. एवढ्या अल्पकाळात ८ ते १० टक्के हे माझ्यामते तरी सकारात्मक आहे. जर 'मॅगी नाहीच' अशी परिस्थिती कायमस्वरूपी झाली तरच लोक हळूहळू इतर नूडल्स कडे वळतीलच. इतरांना हे 'मॅगीविरहीत' मार्केट काबीज करायला किमान तीन ते चार वर्षे लागतील. (उत्पादनवाढीसाठी कारखान्यांची निर्मीती, वितरण व्यवस्था, डीलर-नेटवर्क, नोकर-भरती, वित्तव्यवस्था, सर्वेक्षण, इत्यादी बाबी ध्यानात घ्याव्या). इथे तर फक्त काही महिन्यांचा प्रश्न होता. तसेच भारतात मॅगी हे नूडल्सचं समानार्थी समजलं जातं. त्यामुळे मॅगी नाही म्हणजे नूडल्सवरच बंदी आली असंही जनतेला वाटलेलं असू शकतं.

ओ हो देओल काय? आधी काय कनेक्शनच लागलं नाय बोवा, सनी काय बॉबी काय कूपनलिका काय. मग ड्वोक्यात ढाई किलोचा हाथ पडला.

हा हा हा. धमाल... मस्तच! मा. पं., प्रतिस्पर्धी चाल 'येस. बीकॉज यु फ्लश द सिस्टीम विथ कॅश.'

रातराणीताई, प्रयत्न चांगला आहे. तुम्हाला क्रीयेटीव रायटींगमधे काम करायचंय तर हे ही करता येईल. (मागे तुमच्या धाग्यावर चांगला मोठा प्रतिसाद दिला होता, पण पोस्ट करतांना मिपा गंडलं आणि मग सगळंच बारगळलं, जमलं तर परत लिहिन.) थोडं तांत्रिक बाजूबद्दलः नवीन पॅकींग सादर करणे हे पुर्वीच्या पॅकिंग व उत्पादनात समस्या होती असे मान्य करण्यासारखे आहे. या प्रसंगात 'योग्य कलर, पाकिट/शिक्का' वालं वाक्य आहे ते साधारण आपल्या उत्पादनाचं चोरून निर्मिती करत असेल तर (ड्युप्लिकेट प्रॉडक्ट्स) आवश्यक ठरेल. 'नया मॅगी पास्ड ऑल टेस्ट' हेही गोंधळ निर्माण करणारं वाक्य आहे. म्हणजे जुनं मॅगी हानीकारक होतं असा त्याचा अर्थ निघतो व नवीन तरी सुरक्षित आहे की नाही असा संभ्रम होऊन विक्रीवर परिणाम होऊ शकतो. परत 'कॅम्पेन ब्रीफ'चा विचार करून बघा आणि आणखी एक नवीन कमर्शीयल लिहा. वाचकांना वाटत असेल की 'का इतका काथ्याकूट करताय एका एका शब्दावर, आम्हाला तर हे कधीच जाणवत नाही. जाहिरात जाहिरात असते, सगळे छान छान सांगत असतात उत्पादनाबद्दल.' तर असं नाहीये. ग्राहकाच्या मानसशास्त्रानुसार फार सूक्ष्म विचार करून शब्द, प्रतिमा वापराव्या लागतात. कारण हे होणारे परिणाम अंतर्मनामधे संग्रहीत होतात व ग्राहकाच्या वागणुकीवर प्रभाव टाकतात. सूक्ष्म प्रवाहांचे ग्राहक-मानसिकतेवर परिणामाचे अ‍ॅपल उत्पादने हे सर्वोत्तम उदाहरण आहे. अ‍ॅपल कीतीही प्रसिद्ध आणि लोकप्रिय उत्पादन असले तरी पर्यावरणविरोधी, मानवाधिकारविरोधी वा तत्सम कृती अ‍ॅपलकडून घडतेय असं लक्षात आलं तर विक्रीवर परिणाम होतो. मोठ्या कंपन्यांच्या एक, दोन टक्के घसरणीनेही मोठा फरक पडतो, त्यामुळे त्या या बाबतीत फार जागरूक असतात.

समीरजी, आधीच्या कल्पनेपेक्षा ही उत्तम बरं का! 'बरसोंसे' हा शब्द फार महत्त्वाचा. इमोशनल टचही झकास. मागे पारले-जी ने असं कॅम्पेन केलं होतं पण ते जरा अतीच झालं होतं. पारले-जीची जुनी प्रतिमा नव्या जाहिरातींतून काही भलतीच मांडली गेली. त्या जाहिरातींनी पारले-जीला अप्पर सर्किटमधे उचलण्याचा प्रयत्न केला, पण प्रॉडकट लोअर-मिडलक्लास टार्गेटेड दर्जाचं असल्याने फायदा झाला नाही. तुमच्या कल्पनेत राहीताईंनी मांडलेला मुद्दा चांगला आला आहे. लोक वाट पाहत आहेत, वर्षानुवर्षे खात आहेत. अनेक आठवणी आहेत. हे सगळं छान मांडलंय. पार्श्वनिवेदकाच्या ओळी साधारण अशा असाव्यात, 'मॅगी लम्हे, हमेशा से आपके है, हमेशा रहेंगे'

what if this could have been so easy...काश इतना आसान होता... खरंच हे इतकं सोपं असतं...

चित्रे साहेब, प्रतिसादाबद्दल धन्यवाद! आपल्याला धाग्याचा उद्देश लक्षात आला नाही असं आपल्या प्रतिसादावर जाणवतंय. हा धागा एक कल्पनारंजन आहे. मिसळपाव ही एक मोठ्ठी अ‍ॅडएजंसी आहे असे कल्पून नेस्ले त्यांचे मॅगी हे उत्पादन व ती समस्या घेऊन आपल्याकडे आले तर आपण त्यांना काय कल्पना, उपाय देऊ असा टैमपासा धागा आहे. इथे फार गंभीर आणि तत्त्वज्ञानीय विचारांची आवश्यकता नाहीये. मॅगी चांगलं का वाईट, कंपन्या कशा फसवणूक करतात हे विचार एक जाहिरात एजंसी म्हणून कॅम्पसच्या बाहेरच ठेवावे लागतात. त्याबाबतीत विचार करणार्‍या एनजीओज असतात आणि त्या त्यांचं काम इमानेइतबारे करत असतात. ज्या क्लायंटवर माझं पोट अवलंबून आहे त्याच्याच मीटींगमधे मी ते लोक कसे चुकीचं काम करतायत असं सांगणं व्यावसायिकपणाला धरून नाही. असो. आता उर्वरित प्रतिसादावर उत्तरः

माझ्यामते नेस्ले कंपनीला मॅगीचे पुनरागमन करताना नवीन जाहिरात करावी लागणार नाही.

करावीच लागेल. काहीतरी नोंद घेतलीये हे त्यांच्या कृतीतून दाखवावं लागेल. ब्रँड रेपुटेशन मॅनेजमेंट वा प्रतिमा संवर्धन बद्दल अधिक माहिती व आवश्यकता विषद करणारा हा एक लेख. वित्तिय जगातही ह्याबद्दल काय चर्चा सुरू आहे ते वाचा इथे.

१) कॅडबरी कंपनीच्या चॉकलेटमध्ये अळ्या आढळल्यावर कंपनीने चॉकलेटच्या वेष्ठणात बदल करुन अमिताभला जाहिरातीत घेऊन आपल्या उत्पादनाप्रती ग्राहकांमध्ये विश्वास संपादन करण्यात यश मिळवले.

एखादं कोडं सोडवल्यावर ते किती सोपं होतं हे लक्षात येतं त्याआधी नाही. तस्मात कॅडबरीने काढलेला मार्ग हा दिवसरात्र डोकं लढवून काळजीपूर्वक नीती आखून योग्य पद्धतीने अंमलबजावणी केलेला प्रकल्प आहे. प्रसिद्ध झाल्यावर तो कीत्त्ती सोपा आहे असं आपल्याला वाटत असतं. त्या अ‍ॅड-कॅम्पेन आधी कॅडबरीतही बरेचसे वातावरण असेच होते जसे आज मॅगीत आहे. याबद्दल सविस्तर इथे वाचायला मिळेल.

२) मागे जॉन्सन अँड जॉन्सनच्या बेबी पावडरमध्ये कर्करोग निर्माण करणारे घटक (ईथिलीन ऑक्साईड) आढळले होते. कंपनी पावडर निर्जंतचित्रकिकरणासाठी ईथिलीन ऑक्साईडचा वापर करत असे. महाराष्ट्र अन्न आणि औषध प्रशासनाने कंपनिचा बेबी पावडर बनविण्याचा परवाना रद्द केला होता. मुम्बई उच्च न्यायालयाने कंपनिच्या बाजुने निर्णय दिल्यावरही फारसा गाजावाजा न करता मुम्बईतील इंग्रजी वृत्तपत्रांत जाहीरात देताना मागील घटनेचा उल्लेख न करता फक्त वृतपत्राच्या कागदाला बेबी पावडरचा गंध फवारला, ह्या वासामुळे नकळत ग्राहकाच्या बेबी पावडरविषयीच्या स्मृती जागरुक झाल्या. बस्स इतकेच केले.

मुळात जे अँड जे च्या उत्पादनांच्या समस्यांबद्दल मॅगी किंवा कॅडबरी इतकी प्रसिद्धी झाली नाही. एकतर त्याचं टार्गेट ग्राहक हे सतत बदलते आहेत. कायमस्वरूपी नाहीत. साधारण वय वर्षे ० ते ४ पर्यंतच्या मुलांसाठी ही उत्पादने वापरली जातात. त्याआधी किंवा नंतर नाही. त्यामुळे ग्राहक वर्ग मॅगी किंवा कॅडबरीसारखा सर्वसमावेशक नाही (युनिवर्सल रीच). त्यामुळे जॉन्सन्स विरूद्धचा मामला एवढा गाजलाच नाही तर त्याविरूद्ध जाहिराती करून कमी झालेलं नुकसान अजून वाढवून घ्यायचं नसेल. याबद्दल वाचनीय असा एक रीपोर्ट

वर उल्लेख केलेल्या दोन्ही नामांकीत कपन्या आहेत. त्यांचे उत्पादनही लोकप्रिय आहे. ग्राहकाच्या आरोग्यास धोका पोहोचेल असे दोन्हीही उत्पादनात आढळले होते. मेहनतीने बनवलेल्या ब्रँडची नाचक्की तर होणारच होती. परंतु पुनरागामन करताना दोन्ही कंपनींनी आपला ब्रँड जपत ग्राहकांशी संवाद वेगवेगळ्या पद्धतीने साधला. कॅडबरी कंपनीने आपली चुक मान्य करुन पॅकेजींगमध्ये सुधारणा केल्याचे जहिरातीत स्पष्ट केले. जॉन्सन अ‍ॅड जॉन्सन कंपनीने आपल्या उत्पादनातील 'तो' घटक नसल्याची जाहीरात न करता ग्राहकाच्या स्मृती जागृत केल्या.

तुमची विधानं अंतर्विरोधी आहेत असं वाटत नाहीये का? जाहिरात करायची आवश्यकता नाही असं विधान आणि केली आहे याची उदाहरणे देत आहात.

दोन्ही कंपन्यांनी अशा पद्धतीने जाहिरात करण्यामागे येथील ग्राहकाची आपल्या आरोग्याबाबतीत असलेली अर्धवट जागरुकता. जर चॉकलेटातील अळी पोटात गेली तर त्रास होणार हे ग्राहकाला माहीत असल्यामुळे कंपनीला चुक मान्य करावी लागली.

चूक मान्य करावी लागली यामागे दोन कारणे होती आणि ती भयंकर प्रबळ होती. एक म्हणजे कॅडबरीच्या पॅकींगमधे स्पष्ट दोष होतेच. तो मुद्दा वादातीतच होता. दुसरा आणि प्रचंड महत्त्वाचा मुद्दा की विक्री झपाट्याने घटली.

आतापर्यंत पावडरमध्ये असा घातक घटक आहे हे ग्राहकाला माहित नसल्यामुळे उत्पादन कंपनी ग्राहकाच्या जीवाशी खेळु शकली. अन्न आणि औषध प्रशासनाने दाखविलेल्या जागरुकतेमुळे कंपनीने पावडरच्या निर्जंतुकिकरणात बदल करुन तो आरोग्यास अपायकारक घटक काढुन टाकला. परंतु हा केलेला बदल ग्राहकाला सांगण्याची गरज कंपनीला वाटली नाही.

याबद्दल वरच लिहिले आहे. जर घातक घटकांबद्दल पुरेशी प्रसिद्धीच झाली नसेल तर त्याबद्दल जाहिरात करुन आ बैल मुझे मार करण्यात काही हशील नाही.

अदृश्य असे घातक घटक असलेल्या उत्पादनांमुळे शरिरावर दुरगामी घातक परिणाम होतात हे माहीत असुनही भारतातील ग्राहक अशी उत्पादने खरेदी करतो. उदा सिगारेट व दारू.

भारतातीलच ग्राहक का? जगात सगळेच असली उत्पादनं घेत आहेत आणि वापरत आहेत. अमेरिकेत मॅक्डी विरूद्ध ओबेसिटी लॉ-सूट्स ची लाइन लागली आहे. तरीही मॅक्डीची दुकाने चालूच आहेत की नाही? सिलेक्टीवली भारतीय ग्राहकांनाच मूर्ख संबोधण्याचा प्रयत्न कशासाठी?

ह्याउलट शुद्ध पाण्याविषयी आपल्याकडे जागरुकता कमी व गैरसमजच जास्त आहेत. सर्वसाधारणपणे आपल्याकडे नितळ पाणी शुद्ध समजले जाते, भले त्यात डोळ्याने न दिसणारे शरिराला घातक असे जिवाणु असले तरी. RO च्या पाण्याला नाके मुरडणारे लोकं येथे आहेत. आम्ही कोणत्याही फिल्टरने शुद्ध केलेले पाणी पीत नाही, प्रतिकारशक्ती वाढविण्यासाठी शरिराला सवय झाली पाहीजे साध्या पाण्याची, असा ह्यांचा हट्ट. कदाचीत रोगजंतूप्रती प्रतिकारशक्ती वाढेलही, परंतू शरिराला अपायकारक असे पाण्यात विरघळलेल्या विषारी घटकांप्रती शरीर कशी प्रतिकारशक्ती निर्माण करू शकेल? असे विषारी घटक शरीराबाहेर फेकण्याचे काम किडनी करते. अशा विषारी घटकांमुळे किडनी निकामी होऊन शरिराचे अनेक अवयव निकामी होउ शकतात. अशी अडाणी लोकं ह्या देशात असल्यामुळे ह्या कंपन्यांचे फावते.

उपरोक्त परिच्छेद माझ्या दुसर्‍या एका धाग्यावरील प्रतिसादाच्या संदर्भाने मांडला नाहीये अशी अपेक्षा करतो. कारण पाण्याविषयी ही माझी मते आहेत. व त्याविरूद्ध तुम्ही व्यक्तिगत काही मांडत नाही आहात अशी ही आशा धरतो. कारण काहीतरी अर्धवट वाचून काहीही अर्थ काढून काहीही विधानं करायची सद्यस्थितीत टूम निघाली आहे. जागरूकता कमी व गैरसमज जास्त हे फारच सरसकट विधान आहे. आरओ वापरणार्‍यांबद्दल मीही म्हणून शकतो की ज्ञान कमी आणि भीतीच जास्त. विषारी घटकांमुळे किडनी निकामी होऊन शरिराचे अनेक अवयव निकामी होउ शकतात. या वाक्यातल्या शकतात ह्या शब्दातून ही भीतीच प्रसारित करण्याचे काम सुरू आहे असे वाटत नाहीये का? भारतात आर ओ वापरणार्‍यांपेक्षा न वापरणारांची संख्या प्रचंड आहे, त्यांचे नेमके आरओ न वापरल्याने काय बिघडले याचा काही विदा आहे का? असे होऊ शकते, तसे होऊ शकते अशी विधाने वापरून वैज्ञानिक सत्यांना तोडून मोडून मांडून आपण फार वैज्ञानिक आणि मॉडर्न आहोत असा आव आणू शकतो पण अभ्यास आणि कॉमनसेन्सचं काय? आर ओ न वापाणार्‍यांना सरसकट अडाणी म्हणून तुम्ही स्वतःही तसाच आव आणत आहात असे नाहीये का? शुद्ध पाणी याविषयावर त्याच धाग्यावर योग्य ते स्पष्टीकरण दिले आहे ते तिथेच वाचावे अशी विनंती. पेस्टीसाइड्स असलेल्या शीतपेयांचे सेवन करण्यात आपल्याला कोणताही धोका वाटत नाही, परंतु घातक घटक असलेले उत्पादन आपल्याला विकणार्‍या कंपनीच्या भविष्याची मात्र काळजी करत बसतो. हे ही एक अंतर्विरोधी विधान. याचा जरा विस्तार विश्लेषण करता काय? ज्यांना पेस्टीसाईड पिण्यात धोका वाटत नाही त्यांना घातक घटक असलेल्या उत्पादनांची काळजी करण्यात काय नेमकं वाटलं पाहिजे असं तुमचं मत आहे? तुमच्या प्रतिसादाने अगदी असं वाटलं जणू ब्रीटीश पेट्रोलियमच्या ब्रँड रीकवरी मीटींगमधे अचानक ग्रीनपीसचा कार्यकर्ता येऊन घोषणा द्यायला लागलाय. ;-) अ‍ॅड एजन्सीचे काम क्लायंटच्या ब्रीफनुसार जाहिरात तयार करणे आहे. क्लायंटच कसा फ्रॉड आहे हे उगाळत बसणे नाही. भारतातल्या वा जगातल्या सगळ्या अ‍ॅड एजन्सीजने फक्त एक आठवड्यासाठी 'केवळ सत्य' अशी एखादी मोहीम करून ज्या ज्या ब्रँडच्या जाहिराती ते करतायत त्यांचे बुरखे फाडण्याचा कार्यक्रम आखला तर. एक आठवड्यानंतर सगळ्या एजन्सीजना दुकान बंद करून घरी बसावे लागेल. जगातल्या सगळ्याच दुकानदारांसकट. त्यामुळे एनजीओ, मानवाधिकार आणि सरकारला त्यांचे काम करू द्या. आपण आपले. (जाहिरात बनवण्याचे काम करूया) तुम्हाला इथली कार्यपद्धती पसंत नसेल तर नोकरी सोडून जाऊ शकता. (मिपाभाषेत: आम्ही इथे मनोरंजनासाठी जमलोय तर उगाच धाग्याचे काश्मीर करू नका)