अष्टाक्षरी छंद - सहजसुंदर लेखनाचा आनंद

लोकहो, देवद्वार छंदावर छान चर्चा झाली . त्याला प्रतिसादही अभूतपूर्व मिळाला. आमचे तात्यासाहेबही उत्तम काव्यलेखन करू शकतात हे देवद्वार ने सिद्ध केले. नानामहाराज चेंगट , सहजराव, मनीषाताई, घाटावरचे भट, मदनबाण, ऋषिकेश, कपिलराव, अरूणपंत मनोहर, दिपोटी, लिखाळपंत, चेतनराव या सर्वांनी या छंदात सुरेख लेखन केले. आमचे लेखन सार्थकी लागल्याचा आनंद मिळाला. त्यानिमित्ताने मिपावर छंदशास्त्र हे स्वतंत्र सदर निर्माण झाले. (इतरत्र कुठेही छंदशास्त्राला वाहिलेले स्वतंत्र सदर आमच्यातरी पाहण्यात नाही.) लोकहो, तुम्हां सर्वांना या धोंडोपंताचा दंडवत. आज अजून एक अत्यंत सोपा आणि गोड छंद घेऊन आलो आहोत. या छंदाचे विविध प्रकार छंदशास्त्रात आहेत. पण त्यातील सर्वात सुटसुटीत प्रकार इथे मांडतो. पादाकुलक छंद या छंदाला साध्या सोप्या भाषेत अष्टाक्षरी असे म्हणतात. जरी त्याचे मूळ नाव पादाकुलक असे असले तरी अष्टाक्षरी हेच नाव आता प्रचलित आहे. नावावरूनच छंदाचा बोध होतो. या छंदात एका चरणात आठ अक्षरे असतात. आणि ४|४ अक्षरांचे दोन गण यात कल्पिलेले आहेत. छंद अत्यंत सोपा, सुलभ आणि गोड आहे. प्रत्येक ओळीत आठ अक्षरे आणि चार ओळींच्या चरणात दुसर्‍या आणि चौथ्या ओळींचा यमक एवढेच या छंदाचे मागणे आहे. अत्यंत गोड, हळवी, प्रेमळ गीते या छंदात लिहिली गेली आहेत. उदाहरणार्थ, आपल्या बहिणाबाईंच्या रचना याच छंदात आहेत. मन वढायं वढायं उभ्या पिकातलं ढोर किती हाकला हाकला पुन्हा येतं पिकावर मन मोकाट मोकाट त्याले ठायी ठायी वाटा जशा वार्‍यानं चालल्या पान्यावरल्या रं लाटा काय लिहिलाय बहिणाबाईंनी. बहिणाबाईंना आमचा दंडवत. स्वामी मालिका आठवतेय ना??????? माझे मन तुझे झाले तुझे मन माझे झाले तुझे प्राण माझे प्राण उरले ना वेगळाले काय आहे हे? अष्टाक्षरी आहे रावं अष्टाक्षरी या छंदातली आमची एक रचना येथे देतो दृष्टी लागे पैलतीरी नाही उरली वासना पुरे झाले जिणे देवा सोडवा ना दयाघना किती सोसावे सोसावे जिवावरचे आघात मानले मी ज्यांना माझे त्यांनी केला माझा घात सभोवती किती दिवे नाही तयांना गणती अंधारात विझुनिया गेली माझीच पणती दान मागतो मी देवा तुझ्या कृपेचा जोगवा दिगंतरा चाललासे माझ्या पाखरांचा थवा आपणही हा छंद आत्मसात करून प्रतिभेला न्याय द्यावा या अपेक्षेसह.... आपला, (अष्टाक्षरी) धोंडोपंत