गंध फुलांचा गेला सांगून

फर्ग्युसन कॉलेजला याची भरमसाठ झाडं आहेत. फिजिक्स डिपार्टमेंटच्या समोर एक भलं मोठं झाड होतं याचं, ते काही वर्षांपूर्वी वादळात पडलं. अजून आठवण येते तिथून कधी जावं लागलं तर.. :(

केवडा नाव वाचून एकदम केवडा अन सुर्‍या अन मुकुंद जोश्या आणि सगळीच्या सगळी शाळा आठवली.

म्हणजे कळलावी का?

कळलावी म्हणजे नागलखडी किंवा नागकांडी. यालाच नागकिटा, नागकडा, नागखडी/डा असेही म्हणतात. ही वनस्पती विषारी असते (विशेषतः तिचे मूळ) म्हणून आणि तिची फुले (पानेही) पिवळीजर्द-थोडी लाल छटा असलेली- असतात म्हणून तिच्या नावात नाग असतो. इंग्लिशमध्ये ग्लोरी लिली, ग्लोरिओसा सुपर्बा. कळलावी हे नाव तुरळक प्रमाणातच प्रचारात होते. पण साधारणतः पंचवीस-तीस वर्षांपूर्वी पदभ्रमण-दुर्गभ्रमणासाठी तरुणांचे गट जंगलात फिरू लागले आणि या वनस्पतीतल्या अल्कलॉइड्सचा बाळंतपणाच्या कळा येण्यासाठी कुठल्यातरी आदिवासीपाड्याच्या रिमोट जंगलकोपर्‍यात कधीकाळी केला जात असलेला उपयोग आणि त्यामुळे तिथे वापरले गेलेले कळलावी हे नाव त्यातल्या बाळंतपणाच्या संदर्भामुळे थोडे आकर्षक आणि सनसनाटी वाटून तेच भटकंतीच्या मराठी संदर्भपुस्तकांमधून दिसू लागले आणि बघता बघता लोकप्रिय झाले. वनस्पतितज्ज्ञ हे देशी नावांबद्दल फारसे आग्रही नसतात कारण वेगवेगळ्या प्रांतात वेगवेगळी नावे प्रचलित असतात. त्यामुले स्टँडर्ड म्हणून इंग्लिश नॉमेन्क्लेचर वापरणे योग्यच आहे. पण नागकांडी-नागखडी सारखी सुंदर नावे प्रचारात असताना कळलावी सारखे नाव रूढ व्हावे ह्याचे एक मराठीभाषाप्रेमी म्हणून दु:ख होते. वाघनखी नावाचीही एक वनस्पती असते.

आघाड्याची पानं, दुर्वा पत्री म्हणून गौरीगणपतीच्या पुजेसाठी आणली जातात. तरी आणखी एका फुलाचे नाव आठवत नाहीये.

गुलमोहर म्हणताय का? तोही लाल आणि पिवळा ह्या प्रकारात असतो आणि उन्हाळ्यात फुलतो.

गुलाबी असणारा तो पर्जन्यवृक्ष. पिवळसर हिरवट असणारा तो शिरीष. दोघं जवळपास सारखेच दिसतात. पण फुलांच्या स्ट्रक्चरमधे थोडा फरक असतो आणि वासपण किंचित वेगळा असतो. शिरीषकुसुमम् म्हणजे कालिदासाची नायिकांसाठीची फेवरिट उपमा... :) मी लहानपणी या दोन्ही फुलांना दाढीचा ब्रश म्हणूनच ओळखायचे.. :)

त्या फुलाना शिरीष असे नाव आहे. ( काही लो क्याला लॅबर्नम असेही म्हणतात. पण ल्याबर्नम ला जर्द पिवळी कडुनिंबासारखी फुले येतात)

हे फूलाचं नाव आहे? फोटु मिळंल काय?

फोटो अप्रतिमच..सगळे सुगंध दरवळले... कवळ्याची फुलं आवडतात, नाव माहीत नव्हतं... :) फक्त सुरंगी पावसात फुलत नाही...

+१ सकाळी झाडाखाली पडणारा फुलांचा सडा डोळ्यासमोर आला !