मी अनुभवलेली अमेरीका

माझ्या सासूबाईंचा अनुभव त्यांच्या शब्दात - अमेरीकेत प्रवेश म्हणजे स्वर्गात प्रवेश मिळण्यापेक्षादेखील कठीण हे आजूबाजूंचांकडून ऐकून होते पण याचा साक्षात अनुभव आला काही एक वर्षांपूर्वी. कॉन्सुलेट्च्या फेर्‍या आणि त्यांचे १७६० फॉर्म्स भरता भरता नाकी नऊ आले होते, जीव मेटाकुटीला आला होता. दर वेळेस कॉन्सुलेटला जाते वेळी सिद्धीविनायकाचं दर्शन घडत असे आणि बाप्पाची आळवणी पण तो सोनियाचा दिनु काही उगवत नव्हता. आपल्या इंडीयन लोकांना तुमचा मुलगा जर "आय टी" मधे असेल आणि अमेरीकेत असेल तर व्हिसा मिळणं बरच सुकर होतं. शेवटी एकदाचा तो सुदिन उगवला आणि अस्मादिकांच्या हाती इकडे अमेरीकेचा व्हिसा पडला आणि तिकडे जीव भांड्यात. मग काय सामान सुमानाची बांधाबांध, मुलगा-मुलगी, सून-जावई, नाती यांच्याकरता खाऊ, कपडे, पुस्तकं, सीडीज घेणं यात दिवस कसे गेले ते कळलच नाही. उत्साहाला अफाट उधाण असे त्या दिवसात कारण कित्येक वर्षांनी लेक (मुलगा आणि मुलगी) भेटणार होते परत नातींना बघायची ओढ मनाला व्याकुळ करत होती. हल्ली विमान प्रवास कमीत कमी तासांचा झाला आहे म्हणजे एअर इंडीयाच्या विमानाने तुम्ही लवकरात लवकर म्हणजे साधारण वीस एक तासात पोचता. आणि अशाच एका संध्याकाळी मी अमेरीकेच्या डेलावेअर स्टेटच्या "नेवार्क" विमानतळावर पोचले. डेलावेअर हे फर्स्ट स्टेट म्हणून ओळखलं जातं जसं त्याच्या लगतचं न्यू जर्सी हे "गार्डन स्टेट" म्हणून ओळखलं जातं.अशी इथे पद्धत आहे. विमानतळावर मुलगा, मुलगी, जावई, सून, नाती स्वागतास हजर होते. माझ्या नातींना पाहून भरून आलं, त्या लांब प्रवासाचं चीज झाल्यासारखं वाटलं. पुढचे काही दिवस जेट लॅग आणि नव्हाळी कौतुकण्यात गेले. सरावायला काही दिवस म्हणा महीने लागलेच. पण एकदा सरावल्यानंतर हळूहळू इथली जीवनपद्धती लक्षात येऊ लागली. इथे रेसिडेन्शिअल एरीआ मधे स्वतंत्र लहान घरं, मोठी घरं, रो हाऊसेस व अपार्ट्मेंट्स असे प्रकार दिसतात. घर लाकडी असतं व पूर्ण कार्पेटेड असतं. काही स्वतंत्र घरात मात्र सुबक , पॉलीशड लाकडी फ्लोरींग दिसतं. प्रत्येक डेव्हलपमेंटमधे मोकळी जागा किंवा छोटा पार्क असतो तर अपार्टमेट काँप्लेक्स मधे पोहोण्याचा तलाव आणि जिम. प्रत्येक रस्त्याच्या दुतर्फा ऊंच झाडांच्या रांगा असतात. प्रत्येक एरीयात लहानसे का होईना शॉपींग सेंटर असतेच जेथे तुम्हाला औषधविक्रेते, भाज्यांची दुकाने, कपड्यांची दुकाने, टपाल खाते याशिवाय "बेस्ट बाय", "होम डेपो" सारखी मोठी दुकाने दिसतात. मोठे मॉल जसे कॉस्को, वॉलमार्ट, बी जे हे देखील असतात. इथले निसर्गसौंदर्य विलोभनीय आहे. फक्त हिरव्या रंगाने झाडे भरलेली नसतात तर विविध रंगांची उधळण असते त्यांच्या पानांवर. पीवळी, नारींगी, लाल, जांभळी अशी ही उधळण पाहून डोळे दीपून जातात. लोकं खूप फुलवेडी. जिकडेतिकडे फुलांचे ताटवे लावलेले आढळतात. ठरावीक ऋतूतील पक्षांचे स्थलांतर अणि त्यांची आकाशातील माळ पाहून मन थक्क होते. रॉबीन, कार्डीनल, ब्लू जे कितीतरी मोहक पक्षी आपल्या अगदी अंगणात बागडतात. ससे, हरणं, खारी अंगणात येतात. टीपीकल अमेरीकन माणूस कसा दिसतो विचरलं तर मला सांगता येणार नाही कारण जगभरातील लोकांनी या भूमीली आपलं घर मानलं आहे. मग तो ब्राऊन कातडीचा भारतीय असो वा पिवळा चीनी असो, गोरा ब्रीटीश असो वा काळा आफ्रीकन असो त्यामुळेच की काय इथे अन्नपदार्थांचे खूप वैविध्य दिसून येते. अमेरीकन, चायनीज, कोरीयन, कॉन्टीनेंटल, जॅपनीज, इटॅलीअन इतकेच काय तुर्कीश, पेरुव्हीअन, आयर्लंड्चे वगैरे रेस्टॉरंट्स दिसतात. याखेरीज खास अमेरीकन कुप्रसिद्ध जंक फूड मिळणारी "मॅकडोनाल्ड, टाको बेल, डंकीन डोनट्स" आदि रेस्टॉरंटस आहेतच. भारतीय लोकंही उद्योजकतेत मागे नाहीत बरंका. इथे अपना बझार आहे, भारतीय रेस्टॉरंट्स आहेत. इथे पेट्रोलला गॅस म्हणतात व गॅस स्टेशनवर पैसे भरून स्वतःच गॅस गाडीत भरावा लागतो. पण त्यातही वेगवेगळ्या स्टेटचे वेगवेगळे नियम. न्यू जर्सी मधे गॅस आपला आपण भरणं बेकायदेशीर आहे जे की इतर स्टेटमधे कायदेशीर आहे. इथे रोख पैशापेक्षा प्लास्टीक मनी ला चलती जास्त. प्रत्येक घरात जितकी मोठी माणसं तितक्या कार असतात. बससेवा उपलब्ध असते पण ठरावीक वेळेत आणि ठरावीक भागातच. साधारणतः पती-पत्नी दोघेही नोकरदार असतात. त्यामुळे लहान मुलं डेकेअर्स मधे जातात, "आफ्टर्स्कूल अवर्स" ची सोयदेखील असते . मुलांना शाळेतून नेण्या-आणण्याचं काम शाळा किंवा डेकेअर करते. शाळांमधेही "पब्लीक" व "प्रायव्हेट" शाळा असतात. पब्लीक शाळांना फी नसते तर प्रायव्हेट शाळांना भरमसाठ फी असते. नोकरदार वर्ग ८ ते ५ कामावर असतो. शनिवार, रवीवार सुट्टी. इथला वीकेंड खूप छान असतो. सगळेच लोक मनमुराद आनंद लुटतात. बाराही महीने अधून मधून केव्हाही पाऊस पडतो. हिवाळ्यात गुडघा गुडघा बर्फ त्यामुळे उन्हाळ्यात लोक मजा करून घेतात, समुद्रकिनार्‍यावर, दूर दूर सहलीला जातात, बारबेक्यू करतात. एकंदर चंगळ असते. हिवाळ्यात जाड जाड जॅकेट घालून कंटाळलेली प्रजा उन्हाळ्यात लहान लहान कपड्यात शिरते. यांचा मोठा सण ख्रिसमस फारच धामधूमीत साजरा होतो. घरांना रोषणाई, घारांसमोर देखावे, महीनाभर खरेदीला गर्दी. ब्लॅक फ्रायडे हा मोठा सेल असतो तसेच ईस्टर, हालोवीन हे सणही धामधूमीत साजरे होतात. बहुतेक कुटुंबे मोठी असतात. किमान २ अपत्ये असतातच. कुमारी माता, विभक्त पती पत्नी यांचे प्रमाण जास्त आहे. पण तरीही मी म्हणेन एकत्र कुटुंबेच जास्त दिसतात. बायका पुरुषांच्या बरोबरीने कामे करतात. स्त्रियांबद्दल औपचारीक आदर पाळला जातो. एकदा मी मॉलमधून बाहेर पडत असताना एक वृद्ध जोडपंही बाहेर पडलं.आजी गाडीत बसतेवेळी , आजोबांनी पुढे होऊन गाडीचा दरवाजा उघडला. आजी गाडीत बसल्यावर आजोबांनी दरवाजा बंद केला व ते फिरून आपल्या बाजूच्या सीटवर येऊन स्थानापन्न झाले. त्यांना चालताना त्रास होत होता. मला हे पाहून खूप कौतुक वाटलं. दुकानात आत जातानाही मागून येणार्‍या व्याक्तीसाठी दरवाजा उघडा धरण्याची पद्धत आहे. कुठेही कितीही मोठी रांग असली तरी लोक शिस्तीत, शांत उभे असतात. स्वच्छतागृहे स्वच्छ असतात. एकंदर मला अमेरीका भावली आहे . तडजोड जरूरआहे पण सकारात्मक दृष्टी ठेवली तर खूप काही आनंद मिळवण्यासारखं आहे इथे.