सुंदर!!! @)
(आयुष्यात एकदाच ज्वारीचे धिरडे खाल्लेत. ते सुद्धा एका आजीने बनवलेले :) कष्ट खुप असतात त्यामागे. कदाचीत त्यामुळेच नंतरच्या पिढ्यांनी तो वारसा पुढे जोपासला नाही :( . खरवसाकरता लागणारं चीकाचं दुध तर माझ्या लहानपणी, रोज सकाळी दुध घरी आणून देणाराच देउन जायचा... फुकटात :D )
आयला! दिपालीतै, तुम्ही फर्मास पाककृतींची वर्णनं जितक्या सहजतेनं करता तेव्ह्ढंच ललित लिखाण पण जमतंय फस्क्लास!
अजून येऊद्या...
बाकी आठवणीतल्या अशा नाही (कारण अनेकांकडे हे पदार्थ होतही असतील आजकाल) पण खास असे दोन-तीन पदार्थ (हे उगीच बरंका. इथे हे पदार्थ होणं शक्य नाही त्यामुळे दुधाची तहान टाईपिंगवर .. तर असो)
१. शिरांची चटणी: दोडक्यांची साल तीळ, मिरची आणि चवीपुरतं मीठ किंचितशी साखर घालून तेलावर मस्त कुडकुडीत परतायची. बहुदा सणासुदीला पानात येते.
२. नील-फणसाचे कापः रव्यात घोळलेले आणि तेलावर भाजलेले. पापलेट+वरणभाता आधी मी ह्याच्या प्रेमात पडलो होतो.
३. अनसा-फणसाची भाजी: अननस+फणस+आंबा यांची ही रस्सा(!) भाजी. सारस्वती लग्ना-मुंजीत हमखास व्ह्यायची. आताशा होते का माहित नाही.
जाऊदे अजून परत कधीतरी...
दिपाली, सुरेख लेख, किती तरी आठवणी जाग्या झाल्या.. टाकळा आमच्या अंगणातच भरपूर उगवत असे.
पावसाळ्यातली भारंगीची भाजी, उन्हाळ्यातली डोंगरची काळी मैना.. पार गालापर्यंत चीक गेला तरी लालचुटूक करवंद आहे की फिकटसर यावरुन कोंबडा की कोंबडी करत बाहेरच्या पेटीवर बसून फस्त केलेली करवंदे, ताडगोळे.. अम्म .. सगळ्या चवी जिभेवर आणि मनावर तरंगल्या.
स्वाती
दीपली , वर्णन मस्त. मजा आली वाचून.
गव्हाचा चीक नावाचा भलताच चवदार पदार्थ लहानपणी एकदा खाल्ल्याच आठवत.
>>आणि लगेहाथों शंकराचं दर्शनही करायचो..मला तर शंकरापेक्षा त्या मंदिराच्या बाजूच्या तळ्यातल्या माश्यांमध्येच भारी इंटरेस्ट होता...त्यांना ब्रेड टाकला की ते उड्या मारून ब्रेड खायचे...खुप मज्जा वाटायची ............ वाचून खूप मजा आली. माझ लहानपण आठवल. सारसबागेत माशाना सकाळीसकाळी ब्रेड घालन, गणपतीच दर्शन सगळ आठवल.
>>>मग ओट्यावर पेपर पसरवून भाजी निवडण्याचा प्रोग्रॅम व्हायचा, तेव्हा बर्याच नातेवाइकांचे स्वभाव समजायचे, आता कसं ते नका विचारू... ............ =)) =)) घरोघरी मातीच्या चूली.
***************
आम्ही काय कुणाचे खातो
तो र्आम अम्हाला देतो
सुंदर लिहीले आहे.
मला दिवे हे वर्षभर का करत नाहीत असे वाटत असे ;)
खूप आठवण आली. तुम्ही शिळफाट्याला जायचात का? आम्हीही जात असू, अनेकदा. पण टाकळा आणायला नाही :) शंकराचे दर्शन घ्यायला.
तिथे देवळापेक्षा बाहेरच जास्त रस असे.
टाकळा आमच्या घराच्या बाहेर मोठे पटांगण होते, तेथे मुबलक व्हायचा. टाकळा ही एकच भाजी अशी की ती आणायला आमची आजी आम्हा पोरांना पाठवायची :) मग भरपूर टाकळा आणला, की त्याची एवढीशी भाजी होत असे. त्यात मस्त लोणी घालून भाकरीबरोबर खायची. फारच छान लागते. आणखी काही घालावेच लागत नाही, इतकी भारी चव असते.
असेच काही पदार्थ आमची आजी करायची ते म्हणजे दुधी भोपळ्याच्या साली जरा वाळवायच्या. मग त्या बारीक उभ्या उभ्या कापून (भलताच उद्योग असतो हा) त्याला तव्यावर तेल घालून फोडणी आणि बरेचसे तीळ, हिरव्या मिरच्यांचे तुकडे असे घालायचे आणि भरपूर वेळ परतायचे. तीही चटणी खूपच छान लागते.
मला लहानपणी करायला देत असा अजून एक (पुस्तकी) पदार्थ म्हणजे आमसुलाच्या जिरे लावून गोळ्या. त्याही भारी होतात. आमसुले वाटायची जिरे घालून आणि नावापुरते मीठ घालून (मी पाट्यावर वाटत असे) , जरा वेळाने त्याच्या लहान गोळ्या करून पिठीसाखरेत भरपूर घोळवायच्या.
आणखी म्हणजे कुरडयांचा चीक. माझ्या घरच्यांना भारी प्रिय होता, मला विशेष आवडत नसे. आणि अर्थातच ओल्या असताना साबुदाण्याच्या चिकवड्या (त्या वाळेपर्यंत का थांबायचे असा मला नेहमी प्रश्न पडे!).
ओव्याच्या पानांची भजी हाही एक प्रकार हल्ली कुठे होताना दिसत नाही. आमच्या घरी ओवा असे, त्याची पाने गोळा करून आणायची, आणि मग नेहमीसारखी भजी करून खायची.
आत्ता एवढेच. आठवल्यावर अजून सांगेन. दिपाली यांनी लहानपणातून फिरवून आणले.
दिपालीतैंचे सुंदर लेख लिहल्याबद्दल आभार.
चित्रातैंनी प्रतिसादात भोकराच्या लोणच्याचा उल्लेख केल्याबद्दल अनेक आभार.
मग मोठ्या लोकांनी दर्शन दिल्याबद्दल त्यांचेही आभार.
आणखी एक, ओल्या हळदीचे लोणचे आणि माईन मुळाचेसुद्धा!
बाजारात कधी कोवळ्या गवारीच्या शेंगा मिळाल्या तर त्या थोडे कैरीचे लोणचे वेगळे काढून त्यात घातल्या जात, पण हे लोणचे लवकर संपवावे लागते. सुकेळी नावाच्या वाळवलेल्या अख्ख्या केळ्यांचा प्रकार कसा केला जायचा ते एक कोडेच आहे. सध्या आम्ही ट्रेडर जोज च्या सुकेळ्यांचा आस्वाद घेतो. दिपाली छान लेख.
रेवती
नमस्कार दिपाली,
उत्कृष्ट धागा..
एकदम फक्कड लेख आणि आठवणी आहेत हो!!
तुम्ही उल्लेखिलेल्या आठवणींवर तरंगत माझे मन अलगदपणे आमच्या गावच्या कौलारु घराच्या चुलीपाशी गेले..
अश्या बर्याच पाककृती आहेत.. जशा आठवणीत येतील, तश्या आपण सर्वांनी इथे नमूद करूयात..
मीही काही नमूद करू इच्छितो.. सर्वच पाककृती नाहीश्या/विस्मृतीत गेल्या नसतील कदाचित, तरीही..
तांदळाची/ज्वारीची/नाचणीची/कोंड्याची भाकरी अन् 'लसूण-खोबरे-लाल मिरचीची' लाल-तिखट चटणी
झुणका
चण्याच्या पिठाचं पिठलं
कुळीदाच्या पिठाची पिठी
डांगर
टाकळ्याची भाजी
कवळ्याची भाजी
ऋषीची भाजी (गणपतीत करतात ती)
कोवळ्या फणसाची तिळकूट घालून केलेली भाजी
खरवस
तांदळाचे वडे (कोंबडी/मटणाबरोबर खातात ते)
सुका भाजलेला कोलीम-कांदा, लाल तिखट, मीठ लावून
बोटी मसाला (माश्याची बोटी)
आंब्याची/फणसाची साठे
..
क्रमश:
======================
कोकणी फणस
कधीकधी वाटतं की काहीतरी वाटावं,
कधीकधी वाटतं की काही वाटू नये,
नंतर वाटतं की जाऊ देत!
वाटण्या ऐवजी सरळ..
मिक्सरमधूनच काढावे!!
सुपर लिहिलंय हो दीपालीतै तुम्ही! मजा आली.. लहानपणीच्या दिवसांची रम्य सफर घडवून आणल्याबद्दल धन्यु!!
-- मेघवेडा.
आम्हाला अजून कुणाच्या खरडवहीत किंवा खरडफळ्यावर खरडायची अनुमती नाही. आम्ही काय करावे बरे? :O
सुंदर लेख....
पावसाळ्याच्या दिवसातल्या माझ्या अजून दोन आवडत्या भाज्या म्हणजे तांदूळसा आणी हरभरा/ढाळ्याच्या पानाची भाजी....
बाकी आपलं वरचे बरेचशे पदार्थ होता बॉ आमच्या घरी अजून पण.
--प्रभो
-----------------------------------------------------------------------
काय सांगावे स्वतः विषयी,आहात तुम्ही सूज्ञ !! एका सारखे एकच आम्ही,बाकी सगळे शून्य !!
प्रभोवाणी
लोकसत्तामध्ये २लेख आले होते 'कुठे गेले हे पदार्थ' या नावे.
त्यात बरेच विस्म्रुतीत गेलेले पदार्थ पाककृतीसहित दिले होते
- आहेच मी खडूस
पटलं तर बोला नाहीतर गेलात उडत
प्रतिक्रिया
आठवणींच
सुंदर!!!
डिसेंट आणि
+१
+२
आयला!
वा वा! अगदी
मस्त..
धोंडस
धोंडस..
गव्हाचा चीक
भारी
अजून काही
+१
:)
+१
खारात
आणखी एक,
फक्कड!!
सुपर!
सुंदर
मस्त ग
फार
on the similar lines
मी तर