आर्थिक खिचडी

एवढ सगळ करताना विचारायला आला का कधी? आता एवढ केले आहे स्वतच्या बुद्धीने तर निस्तारा पण स्वतच्या बुद्धीने. . आता खरे खरे. सोशल मीडियावर असे नसते ओ सगळे उघडून बसायचे. बघा बाबा तुम्हीच. मला वाटले ते बोललो.

सर्व काही पत्नी मुलांच्या नावावर करून, स्वतःला डिफॉल्टर घोषित करून टाका! बँक त्रास द्यायला लागल्यास नोकरी गेल्यामुळे माझी मानसिक स्थिती बरोबर नाही असे सांगा. श्रीमंत लोक नाही का असेच करत? :) (हलके घ्या हा) :)

वयाच्या ४८ व्या वर्षी कर्जाच्या बोज्याने, stress ने आयुष्य का वाकवून घ्यायचं? सर्व कर्ज मुक्त होऊन आनंदी stress विरहित जिवन जगले पाहिजे.. आपण ज्याला संपत्ती म्हणता आहात, मला ती कर्ज असे पर्यंत तरी लायबॅलिटी वाटतात..

आयुष्य कर्जात घालवलं. टेन्शन घेतल नाही. कांचनसंध्येला कर्जमुक्त झालो. आवरा आवर करून बसलोय. आजही कोलेस्ट्रॉल, शुगर आज्ञाधारक सुने सारखी मर्यादा सांभाळून आहे. कर्ज लायबीलीटी नसते. ती एक सोय असते. मी मारूती चार चाकी घेतली. ऑफिस मधले सर्व म्हणाले काय जरूर होती कर्ज काढायची. साचवले असतेस पैसे मग घ्यायची. मी म्हणालो, पैसे साचवता साचवता जावई यायची वेळ होईल. तो म्हणेल बाबा या वयात गाडी चालवत जावू नका जेव्हां पाहिजे तेंव्हा मला बोलवा.तुमच्या प्रकृतीची चिंता आहे. मुलगी दुजोरा देईल,गाडी घेऊन जाईल. मी आणी म्हातारी पुन्हा हमारा बजाज हे गाणे म्हणत,नी कण्हत जगू. मी तरूण आहे मला गाडी चालवायचा आनंद घ्यायचा आहे. एका महिन्यात विस गाड्या ऑफिसात उभ्या राहायला लागल्या. सहकाऱ्यांच्या बायका पोरांनी आशिर्वाद दिले. बायको,गाडी,घर,मुलींची उच्च व परदेशी शिक्षण सर्व बॅकांनीच केलं मी फक्त हप्ता देत राहीलो. बॅकां नसत्या तर कदाचित ब्रह्मचारीच राहिलो असतो. दृष्टीकोन यावर सर्व अवलंबून आहे. Hypothicate your tension and enjoy life. मी एवढाच सल्ला देऊ शकतो बाकी निर्णय तुमचा.

कर्ज घेऊन जमवलेली संपत्ती कधिही विक्री करून कर्ज चुकवता येते. पण जर गुंतवणूक बुडाली तर हाती धुपाटणंही लागत नाही. तेव्हा जोपर्यंत हप्ते भरण्याची ऐपत आहे तोवर संपत्तीचा फायदा घ्या व शक्यतो गंगाजळी निर्माण करा. गुंतवणूक व कर्ज नवरा बायको सारखे एकमेकाला पुरक हवेत.

अनुभवी लोक्स काय तो सल्ला देतीलच. पण माहिती जरा त्रोटक आहे. १.यापुढे कुठे राहणार आहात? नाशिक, हैद्राबाद कि पुणे? त्यावर कुठले घर विकायचे ते ठरवता येईल. शिवाय चढते भाव कुठे आहेत? म्हणजे पहीले काय विकायचे ते ठरवता येईल. यात मी लाईफस्टाईल्,प्रेस्टीज वगैरे विचारात घेतले नाहीये. म्हणजे मला लोकांनी श्रीमंत म्हणावे म्हणुन मला ३ बीएच्के पाहिजे असे असेल तर जाऊ द्या. पण नाशकात राहुन हैद्राबादच्या कटकटी निस्तरणे कठिण जाईल म्हणुन विचारले. २.स्पष्ट बोलतो म्हणुन माफ करा पण आई वडील भाउ मदतीला येतील हे मनातुन काढुन टाका. जास्त बोलत नाही. पैशाने वाद निर्माण होतात. ३. जिथे राहणार नसाल ती प्रॉपर्टी काढुन टाका. याचे फायदे म्हणजे मुद्दा क्र.१ प्रमाणे नंतरचे हेलपाटे वाचतील. कर्जमुक्त झाल्याने टेन्शन जाईल. स्थावर मालमत्ता लगेच विकली जात नाही, त्याउलट एफ डी, एम एफ, पी एफ मध्ये तरलता असते. ४. आगाउ सल्ला-- पत्नी नोकरदार असल्याने २ वेळ जेवायची सोय आहे असे धरुन चला. दुसरी नोकरी बघायचे प्रयत्न चालु ठेवाच पण स्वतःची स्टार्टप सुरु करण्याबद्दल विचार करा. न पटल्यास वरील सगळे सल्ले फाट्यावर मारा.

पहिला पर्याय योग्य वाटतो .. कोणतीही प्रॉपर्टी ही पहिल्या ४-५ वर्षात appriciate होते ... नंतर बऱ्यापैकी saturatin असते ,.. तसेच ३ bHK फ्लॅट म्हणजे साधारण ४०००० महिना भाडे ... म्हणजे वर्षाला ४.८ लाख उत्पन्न ... त्यानून प्रॉपर्टी टॅक्स & सोसायटी मेंटेनन्स वंशज केला तर ३.८ लाख उत्पन्न ... तेच साध्य डेट फंडात ८% बे पैसे ठेवले तर १० लाख उत्पन्न मिळेल ... देत फंडाचे उत्पन्न हे शॉर्ट टर्म गेन धरतात म्हणजे इनकम टॅक्स स्लॅब प्रमाणेच टॅक्स पडेल .. जो घरभाड्याच्या उत्पन्नालाहि लागू आहे .. अर्थात ही स्पेसिफिक केस आहे .. तुमचे वय ४८ .. म्हणजे किमान पुढची ३५ वर्षे लाईफ स्पॅन धरून त्यानुसार नियोजन करावे रिटायरमेंट प्लॅनिंग हे वेगळा विषय आहे .. येथे excel file देता त्यात नाही ... पण ओंलीने रिटायरमेंट प्लॅनर्स आहेत .. ते वापरा (विथ पिंच ऑफ सॉल्ट) ऑल द बेस्ट

सध्या मोठ्या पगाराच्या नोकऱ्या कमी होत आहेत. त्यातून आणखी प्रापर्टीजची मागणी कमी होईल.

अतिशय महत्त्वपूर्ण मुद्दा आहे.इतर गुंतवणुकीची माहिती बायकोला जरूर द्या.

अमेरिकेच्या स्थानिक रोजगार धोरणामुळे किंवा दक्षिण आशियाई कामगारांची संख्या कमी करण्याच्या धोरणामुळे मी लवकरच नोकरीवरून बाहेर पडणार आहे. यावरून असे कळते की,आपण सध्या अमेरिकेत काम करत आहात. नोकरी सोडताना व देश सोडताना मिळणारे डाॅलर भारतीय चलनात चांगले ॲप्रिसियेट होतील. कदाचित ते तुमचे तारणहार ठरतील. घर आणी गुंतवणुकीला हात न लावता कर्ज मुक्त व्हाल.

नोकरी जाणार नाही.

गुंतवणूकींवर मिळणारे इतर उत्पन्न व पत्नीचा पगार जर घरखर्च व तुमचा इएमआय द्यायला पुरेसे असेल तर काहीच विकण्याची गरज नाही. इएमआय किती ते आपण सांगितले नाही बहुधा. आपल्याला दुसरी नोकरी नक्की मिळेल. ती मिळेपर्यंत कॅश्फ्लो चालवता आला तरी काहीच समस्या येणार नाही. आजकाल कार्पोरेट मध्ये कधीही नोकरी जाऊ शकते व परत मिळालेली तेवढ्याच किंवा कमी पगाराचीही असू शकते. त्याची तयारी असेल तर सध्यापुरती कळ काढा. तसंही तुमचं डबल इंजिन आहे.

फ्लट हैदरबाद चे घर, मोठे आहे, पीजी ठेउन दर महीना जास्त भाडे काढता येईल का ह्याचा ही विचार करा भविष्यासाठी...........

१. आजकाल नोकरी गेली कि ३ महिने EMI माफी मिळते घासाघीस केल्यावर . ३ महिने दुसरी नोकरी च्या प्रयत्नासाठी पुरेसे आहेत २. लोन चा कालावधी स्पेसिफाय केलेला नाही तरी वय वर्षे ४८ पकडून १२ वर्षांचा कालावधी आहे . लोन कालावधी वाढवून emi अमाऊंट कमी करून थोड्या कालावधीकरिता ओझे कमी करू शकता. ३. सोन्याचा भाव सध्या चांगला आहे सोने तारण वा partly विकण्याचा विचार करा जर सोन्याला इन्व्हेस्टमेंट क्लास मानत असाल तर ४. MF वा शेअर विकण्यापेक्षा घर विकून कर्ज उतरवणे केव्हाही चांगले , पण तुम्हाला त्या घराने भरभराटी दाखवली आहे त्यामुळे विकण्याचा निर्णय कठीण होऊ शकतो म्हणून वरील ३ पर्याय सुचवले आहेत . ५. दोन्ही मुले हाताशी येण्याच्या वयाची आहेत त्यामुळे आर्थिक परिस्थितीची त्यांना जाणीव करून द्या त्यामुळे परिवाराची पण मदत मिळेल

पर्याय २: म्युच्युअल फंड्स, शेअर्स आणि एफडी मधलं पैसे काढून कर्जमुक्त व्हावं आणि हैदराबादच्या प्रॉपर्टीतून भाडे मिळवावं. नाशिक पेक्षा हैदराबाद फ्लॅटचा भाव जास्त वेगाने वाढत राहणार असल्यास हा पर्याय चांगला आहे. (नाशिकचा फ्लॅट चा भाव वेगाने वाढेल असे वाटत नाही, पण परिस्थिती तुम्हाला माहीत.) वैचारिक पर्याय आता तुम्ही ५३ चे आहात आणि पाच वर्षांनी मागे वळून पाहिले असता हैदराबाद फ्लॅट ठेवला असता तर आज काय किंमत असती किंवा किती भाडे मिळाले असते - असा विचार करत असाल तर? पाच वर्षांनी मागे वळून मुले काय म्हणतील पत्नी काय म्हणेल असा विचार करून पहा. पाच वर्षांपुर्वी किती किंमत होती, किती भाडे होते ते पहा साधारण त्या प्रमाणात पुढील पाच वर्षांचा अंदाज लावता येईल पाच वर्षात वाढलेली किंमत तुम्हाला पुढील आर्थिक स्थीरता देऊ शकेल. आणि महत्त्वाचे म्हणजे हा एव्हिडन्स बेस्ड निर्णय असेल त्यामुळे भावना विरहीत निर्णय घ्यायला मदत होईल. कर्जमुक्त व्हावं ही कल्पना आकर्षक वाटते पण ती तशी तुमच्यासाठी आर्थिकदृष्ट्या चांगली असेलच असे नाही. कर्जमुक्त पेक्षा काही काळ परिस्थिती आहे तशी ठेवता येते का ते पहावे. तुमच्या फ्लॅटस ची किंमत वाढतच राहणार आहे आणि कर्ज आणि कर्जाची किंमत (म्हणजे रुपयाची व्हॅल्यु म्हणून) कमी कमी होत जाणार आहे. त्यामुळे दोन्ही फ्लॅट राखता आल्यास उत्तम राहील - यात अजून पाच वर्षांनी चांगला फायदाच होईल असे वाटते. पर्याय: कर्जाचे हफ्ते अंगावर आल्यास सगळे शेयर्स एकदम न विकता तुकड्या-तुकड्यात विकत रहायचे. आणि हफ्ते भरत रहायचे. कदाचित तोवर नवी नोकरी मिळून जाईल. पर्याय: आहे त्याच फ्लॅट चे री-व्हॅल्युएशन करून एक वर्ष हफ्ते भरण्या एव्हढे पैसे त्यात कर्जाची वाढ करून अजून कर्जाऊ घेता येतील. त्यातून एक वर्षाचा अवधी हाताशी मिळू शकेल. म्हणजे ही विकण्याची वेळ टळेल. तोवर विचार बदलतील, परिस्थिती बदलेल. कधी कधी अनेपेक्षित घडामोडी होऊन या पेक्षा निराळा पर्यायही हाती लागू शकतो. फ्लॅट विकून टाकणे सोपे आहे पण परत घ्यायला गेल्यास प्रॉपर्टी चटकन मिळत नाही - सहज घेणे होत नाही - एका वया नंतर बँक लोन देत नाही - हा मुद्दा पण ध्यानी असावा. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे आर्थिक खिचडी नाहीयेच! तुम्ही आर्थिकदृष्ट्या चांगल्या ठिकाणी आहात असे माझे मत आहे. नोकरीच्या घटनेमुळे ताण वाटत असेल पण घटना बदलू शकते. कदाचित यापेक्षा चांगल्या पगाराची नोकरी मिळू शकते. कोणताही मोठा निर्णय घेण्या आधी किंवा ऐवजी निर्णय पुढे ढकलणे हा पर्याय पण चांगला असतो. निर्णय घेण्यास किमान एक दिवस उशीर तर जरूर करा! अनेकदा रात्रीतून विचार बदलतात... प्रत्येक नवा दिवस नवी आशा आणि संधी घेऊन येत असतो... आजची संकटे उद्या संकटे म्हणून रहात नाहीत!

काही बाबतीत, आज करेसो कल कर, कल करेसो परसो... फायदेशीर असते.

उद्भोदक धागा आणि चर्चा. माझ्या आयुष्यात बरेच चढ-उतार येऊन गेलेत, पण त्या काळची एकंदरित परिस्थिती हल्लीपेक्षा पुष्कळ वेगळी होती, त्यामुळे माझे अनुभव आता उपयोगी ठरण्यासारखे नसावेत असे वाटून प्रतिसाद देणार नव्हतो. -- तरीही असे म्हणावेसे वाटते की 'हेही दिवस बदलतील' हे लक्षात घेऊन टेन्शनमुक्त रहावे. "मनुष्य व्यर्थ चिंता वहाते, अकस्मात होणार होऊनि जाते"

पहिली गोष्ट म्हणजे distress sell केल्यास भांडवली तोटा खूप जास्त होतो. यास्तव घर विकण्या अगोदर थोडी कळ काढा. हे ट्रम्पचं नाटक संपलं कि बाजार वर जाईल तशी घराची किंमत पण वर जाईल. तुमचा घर कर्जाचा हप्ता १.५ लाख आहे हे गृहीत धरतो. म्हणजे पुढच्या सहा महिन्यात तुम्हाला ९.० लाख रुपये भरायचे आहेत. नोकरी गेल्यावर severance package म्हणू थोडे फार पैसे मिळतील, शिवाय आपल्याला न घेतलेल्या सुटीचे संतोष फंडाचे (gratuity) , भविष्य निर्वाह निधीचे पैसे मिळतील. या पैशातून असलेली बचत/ गुंतवणूक मोडीत काढण्यापासून काही काळ थांबू शकाल. जर आपलयाला १. कोटी गृहकर्ज मिळू शकते याचा अर्थ आपली नोकरी टिनपाट नक्कीच नाही आणि आपले कौशल्य निम्न स्तराचे नक्कीच नाही. तेंव्हा सहा महिने कळ काढा. सहा महिन्यात आपल्याला दुसरी नोकरी/ उत्पन्नाचा स्रोत नक्कीच मिळेल. एकदा घेतलेले घर नुकसानीत विकले तर मिळालेल्या संधीचे सोने ( opportunity कॉस्ट) करण्याचाही आपली शक्यता शून्यावर येते. आणि जसे वय वाढते तसे भविष्यात मोठे कर्ज मिळण्याची शक्यता कमी होत जाते. तांबडतोबी साठी पैसे लागले तर ते आपल्या मुदत ठेवीतून काढा कारण त्यावर ३० % कर जाऊन हि बचत ६ % च्या वर परतावा देत नाही आणि मुदत ठेव हि "अशाच प्रसंगासाठी" असते. हे पैसे संपले कि असे शेअर्स विका जे मधल्या काळात जोरदार वाढलेले आहेत आणि आता थकले आहेत. एक उदाहरण देतो . फायझर या कंपनीचे समभाग मी साधारण २०११-१२ च्या आसपास ८०० रुपयाला घेतले होते ते चढत गेले तसे २०२१-२२ मध्ये थोडे थोडे करत ४८००-५५०० या भावाला मी विकून टाकले. आज गेली चार वर्षे हा थकलेला शेअर ४१०० ते ६१०० या टप्प्यात फिरतो आहे. आपल्याकडे असे अनेक उत्तम/ ब्लु चिप समभाग असतील जे असे टप्प्यात( range bound) फिरत असतील. ते आपण स्वतः अभ्यास करून त्याबद्दल मोह न बाळगता काढून टाका. याने आपल्याला अधिक काही महिन्याची मुदत मिळेल. असे काही दिवस गेले कि आपोआप आपला प्रश्न सुटलेला असेल याची मला खात्री आहे. घर ताबडतोबीने अजिबात विकू नका. कारण तुम्हाला गरज आहे म्हटल्यावर भाव पाडूनच मागितला जातो. तुमची कठीण परिस्थिती हि इतरांची संधी असते. थोडे थोडे करूनन विकलेले शेअर आपल्याला पुढच्या काही वर्षात थोडे थोडे करून परत घेता येतील पण एकदा विकलेले घर परत घेणे तितके दुरापास्त होते शिवाय त्यावर लागणारे मुद्रांक शुल्क आणि इतर कर हे अक्षरशः पाण्यात जातात. आपण जो काही निर्णय घ्याल तो पूर्ण विचाराअंती आणि शांत डोक्याने घ्या. नोकरी जायची पाळी आली कि माणसान्च्या मनात भीती ठाण मांडून बसते आणि त्यामुळे तारतम्य गमावण्याची शक्यता असते. पण जसे काही दिवस जातात तशी या स्थितीची सुद्धा माणसांना सवय होते आणि मग माणसे सारासार विचार जास्त चांगला करू शकतात. म्हंणून कोणताही निर्णय घाईने अजिबात घेऊ नका. मी दिलेला सल्लाच सर्वोत्तम आहे असे कोणीही म्हणू नये. कारण तुमच्या समस्येचे पूर्ण आकलन मला झालेले असेलच असे नाही ( जरी मला तसे वाटले तरी ). यासाठी अगदी गुंतवणूक सल्लागाराची सल्ला घेतला तरी तो एकांगी असण्याची शक्यता असतेच. हे दिवस नक्की जातील आणि काही दिवसात तुम्हाला उत्पन्नाचा दुसरा स्रोत नक्की मिळेल याची मला खात्री आहे. आपल्या पुढच्या वाटचालीसाठी शुभेच्छा.