घर पाहतो बांधून : १

खुप छान!

वास्तुशांती बोलवा.
घर बांधण्यास शुभेच्छा.

रिकामा प्लॉट केवढा आणि त्यात बांधकाम किती ठेवणार?

उपयोजिता हा माझ्या घराचा, घरातल्या गोष्टींचा एक महत्त्वाचा गुण असणार आहे.

यंव.

आजकाल सगळीकडे साथीसारखा पसरलेला फाल्स सिलिंग नामक भयंकर प्रकार.
+१११
5 स्टार हॉटेलसारखी गृहसजावट करून घराचे घरपण घालवून बसतात बरेचजण.
स्वतःचे आर्किटेक्टचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी घर बांधत असाल तर नक्कीच बांधा. परंतु वयाची साठी ओलांडली असेल आणि गावी घर बांधायचा विचार करत असला आणि तिथेच कायमचे वास्तव्य करणार असाल तर दोनदा विचार करा. भले फ्लॅट हे घर वाटत नसेल,परंतु उतार वयात तेच सोयीचे ठरते. सोसायटीला मेंटेनन्सचे पैसे भरले तर पाण्याची टाकी भरणे, सेप्टिक टँक वेळोवेळी साफ करणे, कचरा व्यवस्थापन, बाह्य डागडुजी, घरपट्टी ,पाणीपट्टी इतर कर हे सर्व सोसायटी करत असल्याने आपल्याला बघावे लागत नसल्याने वेळ वाचतो. सोसायटीत वॉचमन असल्याने घराच्या सुरक्षितेची वेगळी व्यवस्था करावी लागत नाही. स्वतंत्र घर बांधल्यास हे सगळे आपल्याला करावे लागते जे उतार वयात कठीण होऊन बसते. शहरातील लोकांना गावाकडील लोकं खूप त्रास देतात, ग्रामपंचायत असेल तर मग विचारायलाच नको. मी ह्यातून गेलोय,परंतु माझ्याकडे पर्यायी व्यवस्था असल्याने फार त्रास होत नाही. सर्वात महत्वाचे घरात फार माणसं नसतील तर मजल्याचे घर कितीही छान वाटत असले तरी बांधू नये. उतार वयात जिना चढ उतार करणे कठीण होते व शेवटी वरचा मजला वापराविना पडून रहातो, त्याची देखभाल डोकेदुखी होऊन बसते.
बांधकामास शुभेच्छा!

हणमंतअण्णा , १ नंबर .
तुमच्या जिद्दीला सलाम आणी खुप खुप शुभेच्छा.

हणमंतांण्णा, मस्त लिहिलंय. मज्जा येईल वाचायला.

रोचक आहे तुमचा विचार, स्वतः डिझाईन करून स्वतःच घर बांधायचा.

पुढील कृतींसाठी शुभेच्छा आणि प्रगतीबद्दल उत्सुकता.

पु ले शु

खूप शुभेच्छा आणि आपल्या मनासारखे घर लवकरात लवकर बांधून पूर्ण होवो ही सदिच्छा!

एक वेगळाच लेखनप्रयोग. रोचक. पुढील भागांच्या प्रतीक्षेत.

बाकी जिथे कायम राहू शकतो तिथेच घर करावे. "अधेमधे जाऊन राहू" इज अ मिथ.

रोचक धागा. वाचत राहणार.
पुभाप्र.

सं - दी - प

विचार आवडला. बाकी कुठलिही गोष्ट करताना "काय नको" याची यादी तयार असेल तर "काय करायचे" हे चांगले ठरवता येते. तुमची "नको" ची यादी तयार आहे म्हणजे २०% लढाई जिंकली.

बाकी गावाकडे घर बांधणे, मजल्याचे घर बांधणे, वीकेंड होम, फ्लॅट विरुद्ध बंगला यावर जाणकारांनी वरती दिलेल्या मताशी सहमत. आपली आर्किटेक्ट होण्याची इच्छा अणि घर बांधायचे स्वप्न लवकर साकार होवो.

रच्याकने--पुलंचे "आणि इथे मी काय मजा केलेय माहितेय का?" "इथे कुंथावे लागते की तेही ऑटोम्याटिक?" याची आठवण झाली. :) ह. घ्या.

आपली हि रचना आणि निर्मिती ची वाटचाल रोचक वाटतीय... आपण काय नको ते लिहिलंय पण काय हवे त्याचा काही मसूद नाही दिलात !
- जमिन कशी - सपाट/ उतार ?
- आजूबाजूला काय?
- दिशा
- शहरी निम शहरी , गाव कि अगदी वाडी
- हवामान ( प्रदेशातील )
- घरात ?हवामान नियंत्रण कसे काय ? नैसर्गिक?
- कोणते विशष बांधकाम साहित्य वापरायचे आहे का
- वीज पाणी ? सांडपाणी / मल मुत्र ?
- क्षेत्रफळ - जमिनीचे - बांधलेले
- बाग हवी नको
- मजले / सपाट ?
- पोहण्याची सोय?
- आंतरिक सोयी
कोणताही आर्किटेक्त्त आधी हे सर्व काहीतरी "विष लिस्ट " पद्धतीने विचारणारच मग पुढे कल्पना मांडणार !

आण्णा, तुमचा विचार खूप चांगला आहे. फॉल्स सिलिंग, अतिप्रमाणात केलेली वेगवेगळी प्रकाशयोजना, याबाबत मी १००% सहमत आहे. सर्वात चांगलं घर कोणतं? तर आपल्याला जिथे रहायला छान वाटेल आणि आपले आरोग्यही चांगले राहील, ते; असे माझे व्यक्तीगत मत आहे. घर बांधताना अनेक ‘व्यावसायिक’ त्यात येतात, त्यापैकी सर्वात सावध रहावे असा माणूस म्हणजे अंतर्गत सजावट करणारा. विनाकारण मटेरियल वाढवून, भपका करण्यात अनेक जण धन्यता मानतात. कारण त्यांचे चार्जेस हे मटेरियल कॉस्टच्या प्रमाणात ठरतात. अत्यंत बारिकसारिक विचार ते करतात आणि आपले डिझाईन सेल करताता. उदा. औषधे कुठे ठेवायची, पांघरूणे कुठे ई. अनेकजण यावर इंप्रेस होतात. आयला, हे पण आपलं आपल्याला ठरवता येत नाही काय? परिणामी घरातली मोकळी जागा कमी होते आणि घराचे रूपांतर शो पीसमध्ये होते.
बाकी महापालिकेत मात्र परवानाधारक आर्किटेक्टच्या सहीशिवाय प्लॅनच पास होऊ शकत नाही, अशी माझी माहिती आहे.

४-५ वर्षांपूर्वी निवृत्तीच्या उंबरठ्यावर असताना घोटी ( जि. नाशिक) जवळच्या निसर्गरम्य भागातल्या एका बंगलो वसाहतीत अडीच गुंठ्याचा जमीनतुकडा घेऊन तिथे घर बांधलं. वास्तुरचना १००% स्वत: केली. बांधकामावरची देखरेख ४०-५०% स्वत: केली. वास्तुरचना कटाक्षाने अगदी साधी ठेवली. इथे पाऊस, धुके चार महिने सतत असते व हवेत बाष्प भरपूर म्हणून फर्निचर बनवताना फक्त माईल्ड स्टील, काच व स्टेनलेस स्टीलचा वापर केला. कोटा दगडाच्या लाद्या वापरल्या. गारव्यासाठी घराभोवती आंबा, चिकू, पपई, केळ, पेरू, सोनचाफा,तुती व रातराणी अशी झाडं लावली.

गच्चीतल्या खोलीतून पाऊस,धुकं, डोंगर (कळसूबाई डोंगर रांग) कायम बघता यावं म्हणून तिथे पारदर्शक सरकत्या काचांच्या मोठ्या खिडक्या बसवल्या. पूर्वी इथे रात्री आठनंतर नीरव शांतता असायची. मात्र करोना ओसरू लागल्यापासून वीकांती टूरीस्टांच्या टोळधाडी जवळपासच्या बंगल्यांत पडू लागल्यायत व त्यांच्या डीजे, ओल्या पार्ट्या वगैरेमुळे शांतता गायब झालीय. त्यामुळे मूळ सिंगल ग्लेझिंगच्या खिडक्यांना आता डबल ग्लेझिंग करावे लागणार आहे.

बाकी मूळ वास्तुरचनेत बदल करायची अजूनतरी गरज वाटलेली नाही. MSEB चा अनियमित होणारा वीजपुरवठा सोडला तर इतर कोणतेही त्रास ( बनेल गावकरी, आडमुठी ग्रामपंचायत इ.) इथे नाहीत.

मुंबईतले घर आणि हे गावातले घर दोन्ही राहती ठेवणे सध्या व भविष्यातही अजिबात अवघड जाईल असे वाटत नाही.

गर्दे अंकल यांना म्हशीची चित्रं काढायचा छंद होता.

इथे फिस्सकन हसलो..हायला.आता हे कसले ओब्सेशन ?
ह्या वाक्यावरुन लेख विडंबन आहे का असे वाटले म्हणुन पुन्हा वाचला.

भारतीय हवामानाचा, किड्या कुड्यांचा फारसा विचार न करता, झुरळांच्या प्रजातीच्या रक्षणाची जबाबदारी घेण्यासाठी केलेले किचन कट्ट्याखालील किचन कॅबिनेट

पण कॅबिनेटला काय पर्याय मग ?
जागा निश्चित झाली की तुम्हाला घराचा आराखडा तयार करणे सोपे जाईल कारण मग तुम्हाला घर किती बांधता येईल ते ठरवता येईल. शिवाय जागेसाठी किती पैसा लागतो त्यानुसार बांधकामाचे बजेट कमी जास्त करावे लागेल / करता येईल.
या निमित्ताने या धाग्यावर घराच्या आराखड्याबद्दल काही मौलिक उहापोह (ब्रेन स्टॉर्मिंग ) होवू शकेल..

लेख खूपच आवडला. तुमच्या स्वप्नातले घर बांधायला पुण्याजवळ जागा हवी असेल तर मी देऊ शकतो. ५० x ६० फुटांचा प्लॉट आहे, लोणीकंद जवळ.
तुमच्या सारखाच मलाही पूर्वीपासून घरांचे आराखडे बनवण्याचा छंद असल्याने मी स्वतःच्या घराखेरीज अन्य काही लोकांनादेखील बनवून दिले होते, अर्थात आता त्याला फार वर्षे झाली.
वाटल्यास व्यनि करावा.

सुंदर लेख अण्णा !

💖

कसलाही आव न आणता केलेले सांगितलेके मनोगत मनापासुन आवडले !

शब्दाशब्दाशी सहमत!
पीओपी सिलिंगची एकच चूक मी केली, पण बाकी घर हव्वं तसंच बांधलं. विद्युत अभियंता असूनही मला स्थपत्यरचनांची विविधताच जास्त भुरळ घालते. मे बी वडील सिव्हिल इंजिनिअर असल्यामुळे.
माझे घर बांधताना शो पेक्षा सोय जास्त पाहिली. किचन कॅबिनेट ला पर्याय नाही. आपल्याकडे धूळ अमर्याद असते त्यामुळे. पण चिम्नी प्रकार मी मुळीच लावून घेतला नाही. त्याऐवजी एक ऐसपैस खिडकी ठेवली ओट्यापाशी. कॅबिनेट सहा महिन्यातून एकदा पूर्ण बाहेर काढून साफ करून फरशीवर डांबरगोळ्या टाकून ठेवते त्यामुळे झुरळे होत नाहीत.
अण्णा तुम्ही केरळला एक चक्कर टाका. एकसे एक टुमदार बंगले आहेत. प्रत्येकाचे आर्किटेक्चर वेगळे. आणि सगळी नारळीच्या झाडांनी वेढलेले.
बाकी लेख मस्त आणि तुमचे घर लवकरच होवो ही शुभेच्छा.

स्वतंत्र घर बांधण्याच्या निर्णयाबद्धल हार्दिक अभिनंदन तसेच लवकरात लवकर घर बांधून होऊन गृहप्रवेश व्हावा ही सदिच्छा!

वास्तुशांती करणार असाल तर मिपाकरांना बोलवाल ही अपेक्षा ;)

---

लेखन शैली, बरेच मुद्दे आणि मनमोकळेपणा आवडला. अनेक प्रतिक्रियादेखील आवडल्या. घरबांधणीचे नियोजन करताना त्या विचारात घ्यालच, नाही का?

---

माझे मत मांडतो; पटले तर विचार करावा.

घरात फर्निचर, साधने, शोभेच्या वस्तू वगैरे शक्य तितक्या मर्यादित असाव्यात. मोकळी जागा भरपूर असावी.
किचन शक्य तितके लहान असावे, हॉल शक्य तितका मोठा असावा.
खिडक्या रुंद आणि मोठ्या असाव्यात. त्यांना काचेची सरकती दारे आणि डासांच्या जाळ्या असाव्यात.
किमान एक कार व एक बाईक पार्किंगची सोय असावी.
हिंदू + देवभक्त असाल तर मर्यादित आकाराचे देवघर नक्की असावे.
भारतीय हवामानाला साजेशी, उजळ रंगसंगती असावी.
सज्जे (lofts), कपाटे, कोनाडे इ द्वारे पुरेशी साठवणुकीची सोय (storage) असावी.
जमिनीखाली किमान दहा हजार लिटरची पाण्याची टाकी (sump) असावी.
छतावर किमान एक हजार लिटरची पाण्याची टाकी (OHT) असावी.

कपड्यांप्रमाणे आजकाल घरांच्या सजावटीच्या फॅशन्स वारंवार बदलत आहेत. आवड असल्यास + शक्य असल्यास, घराच्या settings सुलभतेने बदलता येतील अश्या प्रकारे बांधकाम करावे.

---

मतभिन्नतेच्या आदरासहित अवांतर: शहरातील सोसायट्यांमधील फ्लॅटमध्ये राहणे हे लहान गावांत स्वतंत्र घरात राहण्याच्या तुलनेत सध्यातरी खूप अधिक सोयीस्कर आहे.

आमच्या वडिलांचे मुंबईतील घर पुनर्विकसित झाले आणि ४२ च्या जागी ५८ सदनिका झाल्या.

यातील मूळ ४२ लोक तर माझ्या जन्मापासून तेथेच राहत असल्यामुळे सख्खे शेजारी होते.

यामुळे प्रत्येकाच्या नव्या घरात जाऊन घर पाहणे झाले.

त्यात निम्मयापॆक्षा जास्त लोकांनी माझ्या घरात मी कशा सुखसोयी केल्या आहेत त्या इतर कुणीच केलेल्या नाहीत असे सांगितले.

यातील काही सुखसोयी मला पटल्या / आवडल्या तर काही अगदीच भंपक वाटल्या.

या लेखातील तुमच्या काही कल्पना मला पटल्या नाहीत आणि त्या मी सहज शास्त्रीय कारणे देऊन खोडून काढू शकतो.

पण त्या तुमच्या स्वतःच्या सुखाच्या कल्पना आहेत तेंव्हा त्यांना चूक ठरवण्याचा मला काय अधिकार आहे?

यातून एक गोष्ट मी शिकलो. तुमचे घर तुमच्या दृष्टीने आदर्श असले तरी काही जणांना ते आवडणार नाही. काही जणांना ते भंपक वाटेल तर काही लोकाना ते खूप आवडेल.

त्यांची मते जरूर घ्या पण शेवटी घरात तुम्हाला काय हवं आहे आणि आवडतं ते स्वतःलाच ठरवावे लागते

तात्पर्य -- लोकांना फाटा मारा

तूमचे घर तुमच्या दृष्टीने आदर्श असले तरी काही जणांना ते आवडणार नाही. काही जणांना ते भंपक वाटेल तर काही लोकाना ते खूप आवडेल.
त्यांची मते जरूर घ्या पण शेवटी घरात तुम्हाला काय हवं आहे आणि आवडतं ते स्वतःलाच ठरवावे लागते

+
अगदी !