चालु घडामोडी ( सप्टेंबर २०२१)

चर्चेचा मुद्दा विमानतळावर स्वागत करायला अध्यक्ष येतो की नाही हा होता.

तसा शिनपिंग बरोबर झुल्यावर झुलून आणि पाकिस्तान ला जाऊन शिरखुरमा खाऊन काय उपयोग झाला ? अशीही चर्चा होईल.

सध्या जो मान नेहरूंना दिला गेला तो शेठ ला मिळाला नाही इतकाच आहे.

अमेरिकेन सरकारच्या 'सेक्रेटरी ऑफ स्टेट' च्या अखत्यारीतील "ऑफिस ऑफ द चीफ प्रोटोकॉल" ह्यांच्या अधिपत्याखाली, परदेशी राष्ट्रप्रमुख तसेच इतर परदेशी सरकारी मंडळीसाठी आचरणांत येणारे प्रोटोकॉल्स येतात. सर्वसाधारपणे, त्या ऑफिसनुसार, परदेशी राष्ट्रप्रमुखांच्या भेटी पांच प्रकारांत मोडतात--

१. स्टेट व्हिजीट
२. ऑफिशिअयल व्हिजीट
३. ऑफिशिअयल वर्कींग व्हिजीट
४. वर्कींग व्हिजीट
५. प्रायव्हेट (खाजगी) व्हिजीट

ह्यांत प्रत्येक भेटीच्या दरम्यान, खालीलपैकी कुठल्या गोष्टी केल्या जातील/ सुविधा दिल्या जातील, तसेच भेट अमेरिकन राष्ट्रध्यक्षांच्या निमंत्रणावरून आहे किंवा खाजगी, ह्यांत फरक आहे.

वरीलपैकी पहिल्या दोन, स्टेट व्हिजीट व ऑफिशिअयल व्हिजीट ह्या फक्त राष्ट्रप्रमुख (भाताच्या संदर्भांत पंतप्रधान, राष्ट्रपति, उपपंतप्रधान, उपराष्ट्रपति) ह्यांच्यासाठीच आहेत. तसेच पहिल्या चार प्रकारच्या भेटी, अमेररिकन राष्टप्रमुखांच्या आमंत्रणावरूनच केल्या असाव्यात.

प्रोटोकॉलमधे, व्हाईट हाऊसच्या जवळच असलेले 'ब्लेयर हाऊस' किती दिवस/ रात्रींसाठी उपलब्ध केले जाईल, अमेरिकन राष्ट्राध्याक्षांची भेट असेल का, व्हाईट हाऊसच्या दक्षिण दरवाज्याच्या समोर असलेल्या हिरवळीवर तोफांच्या सलामीसकट आगमनचा सोहळा असेल का, स्टेट डिनर असेल का, इत्यादी बाबींत फरक आहे. ह्यांपैकी पहिल्या दोन प्रकारांत अगदी सूक्ष्म फरक आहे, तर त्या दोघांत व तिसर्‍या व चौथ्या प्रकारांत जरा जास्त फरक आहे.

येणार्‍या राष्ट्रप्रमुखांचे स्वागत ते जिथून अमेरिकेत प्रवेशणार, त्या 'पोर्ट'वर कसे केले जाईल, ह्याविषयी येथे थोडी त्रोटक माहिती आहे. पण ह्यावरून असे दिसते की स्वत: राष्ट्रपति अथवा उपराष्ट्रपति ह्यांपैकी कुणी हजर रहावे, ह्याविषयी प्रोटोकॉलमधे काहीही माहिती सापडत नाही. मात्र वरील दुव्यांत आगमनाचा व परतीचा सोहळा व्हाईट हॉलच्या दक्षिणेकडील हिरवळीवर होण्यासंबंधी काही उल्लेख आहेत.

तेव्हा थोडक्यांत विमानतळावर कोण हजर होते, हा काही महत्वाचा मुद्दा नाही.

वरील दुव्यांवरून असे दिसते की, सर्वोच्च पातळीवरील 'स्टेट व्हिजीट्स' एका वर्षांत जास्तीत जास्त सहा होतात. इतर मात्र अनेक असू शकतात.

अमेरिकन सरकारच्या 'इतिहासा'च्या दुव्यावर कुठल्या देशाचे, कोण राष्ट्रप्रमुख, कुठल्या वर्षी व कुठल्या पातळीवरील व्हिजीट्ससाठी अमेरिकेत गेले होते, त्याची माहिती आहे. वर्षाच्या हिशेबांत पाहिले तर १९४९ साली, सर्व मिळून फक्त पाच राष्ट्रप्रमुखांनी तेथे भेट दिली आहे. दुसरे महायुद्ध नुकतेच संपले असल्याने हे झाले असावे. ह्या पाचांत नेहरूंचा समावेश आहे. त्याविषयी थोडे सविस्तर पुढे लिहीतो. मात्र, उदा. २०१४ मध्ये एकंदरीत ७४ व्हिजीट्स आहेत, तर २०१९ मधे सर्व मिळून ४० आहेत.

आता, नेहरूंच्या १९४९ मधील बहुचर्चित भेटीचे पाहूयांत*.

तेथील सरकारच्या 'इतिहासा'च्या दुव्यावरून ते तिथे अधिकृतरीत्या ११ ते १५ ऑक्टोबर ह्या दरम्यान होते. मात्र, काही इतर दुव्यांवरून असे दिसते की त्यांनी ऑक्टोबर व नोव्हेंबर १९४९ ह्या महिन्यांतील सर्व मिळून सुमारे एक महिना अमेरिका व कॅनडा ह्या देशांत काढले, त्यांत त्यांनी अनेक भेटी घेतल्या व काही ठिकाणी भाषणेही केली. त्यांतील युनिव्हर्सिटी ऑफ व्हिस्कॉन्सिन येथे ४ नोव्हे. १९४९ रोजी केलेल्या भाषणाचा येथे गौरवपूर्ण उल्लेख आहे.

UW President E. B. Fred declared Nehru’s visit memorable for its scholarship and exchange with a nation where “the true aristocrat is a man of learning.”

तर, अगदी नवीन घडी बसवणार्‍या देशाचा राष्ट्रप्रमुख इतका दीर्घकाळ देशाबाहेर, स्वतःच्या विद्वत्तेची जाणीव करत, भाषणे देत फिरतो, हे स्वतःचे मार्केटींग नव्हे तर नेमके दुसरे काय आहे? त्या प्रदीर्घ मुशाफिरींत, त्यांनी तेथील उद्योजकांच्या भेटीगाठी केल्याचे कुठेही नमूद झालेले नाही. त्यांच्या दुर्दैवाने व तत्कालिन भारतीय जनतेच्या सुदैवाने तेव्हा सोशल मीडिया अस्तित्वांत नव्हते. रेडियो जेमतेम सुरू झाला होता, दूरचित्रपाणी दूरच राहिली.

अर्थात पुढे, त्यांच्या कारकीर्दीच्या कालखंडांत जगणारे आम्ही, त्यांना मुले कशी आवडतात, गुलाब कसे आवडतात, इत्यादी माहिती चघळत होतो. त्यांचा जन्मदिन, १४ नोव्हेम्बर भारतांत, 'बालदिन' म्हणून साजरा केला जात असे. १९६२ च्या चीन युद्धानंतर- ज्याविषयी भारतीयांनी काही न बोललेलेच बरे-- मग जे सिनेतारक- तारकांचे जवानांसाठी मदत गोळा करण्याकरीता मेळावे भरवण्यात आले, त्यांतील त्यांचा सहभाग-- विशेषतः लताबाई 'ऐ मेरे वतन के लोगों' ब्रेबॉर्न स्टेडियमवरील कार्यक्रमांत गात असतांना समोर बसलेल्या त्यांच्या डोळ्यांत अश्रू कसे आले, ह्याच्या रसभरीत कहाण्याही आम्ही पचवत होतो.

हे सर्व वैयक्तिक मार्केटींग नव्हे तर नक्की काय होते? हे असले काही मोदींनी आता केले तर काय गहजब होईल?

(* ह्यांतील दुवे मला चंद्रसूर्यकुमारांनी पुरवले आहेत).

जनतेच्या न्यायाचा आवाज येत नाही.

जनतेचा न्याय म्हणजे बेलबॉटम मधली रॉ आहे तर…

निवडणुकीत पडले म्हणजे जनतेला न्याय दिला ?
निवडणुकीत तर मेट्रोमॅन श्रीधरनपण पडलेत. आणि सेंगरपण निवडून आलाय.

आणि 20, 25 हजार नेते सोडले तर उरलेली जनता तर निवडणुकीत उभी रहात नाही , त्यांचा न्याय कसा होतो म्हणे ?

आणि राहुल गांधीचे काय बिघडले म्हणे ? पूर्वीही खासदार होता, आजही आहे