भाज्यांचे निर्जंतुकीकरण आम्ही कसे करतो

(मी डॉक्टर नाही पण माझी आतापर्यंतची माहिती आणि लॉजीक जसे चालते) प्रश्न उलट्या क्रमाने घेतो.

किंवा इमारतीच्या पार्किंगमध्ये एखाद्या करोनाबाधिताशी मास्कशिवाय गप्पा मारल्याने मला संसर्ग होईल का? आणि झाला तर तीव्रता किती असेल?

कोविड-१९ आणि एकुणच श्वसनजन्य वीषाणू संसर्ग केवळ मोठ्या थेंबातून होतो की छोट्या थेंबातून अधिक लांबवर जातो या बद्दल संशोधकात अंशतः (तपशिलाचा) वाद चालू आहे अगदी कालच २३९ वैज्ञानिकांनी आग्रही शक्यता व्यक्त केली आहे की छोट्या थेंबातूनही वीषाणूंचा प्रसार जरासा अधिक दुरवर होत असणार. एअरबोर्न शब्दावर गूगलले तर बर्‍याच बातम्या आणि शोध मिळतील. हा संशोधकातील तपशिलाचा वाद बाजूला ठेवला तर किमान स्वरुपाचे वीषाणू विज्ञान, सामान्य विज्ञान आणि लॉजीक यांचा ताळमेळ घातला तर उत्तर सामान्य ज्ञानाच्या प्रश्नोत्तरात मोडावे. सविस्तर उत्तराकडे नंतर येऊ... मला प्रश्नातील एक गृहीतक सुरवातीसच अधिक क्लिअर केलेले सयुक्तीक राहील असे वाटते

किंवा ..... एखाद्या करोनाबाधिताशी

कुणाची कोरोना टेस्ट निगेटीव्ह आली तरी लगेच आनंद अवाजवी स्वरुपात साजरा न करण्याचा सल्ला जाणकार देताना दिसतात कारण टेस्ट करता सँपल पाठवल्या नंतर ही किंवा टेस्ट रिझल्ट निगेटीव्ह आल्या नंतरही लागण होण्याचा संभव असू शकतोच. त्यामुळे शारिरीक अंतरपाळताना एखादी व्यक्ती कोरोना बाधीत आहे किंवा नाही याचा विचार करण्याची उसंतही उपलब्ध असतं नाही त्यामुळे प्रत्येक व्यक्तीशी शारीरीक आंतर पाळणे भाग आहे / अभिप्रेत आहे. (घरातील व्यक्तींशी अगदीच अडचणीच्या क्षणीचा भाग सोडला तर अंतर पाळणे श्रेयस्कर असावे)

किंवा इमारतीच्या पार्किंगमध्ये एखाद्या करोनाबाधिताशी मास्कशिवाय गप्पा मारल्याने मला संसर्ग होईल का? आणि झाला तर तीव्रता किती असेल?

मूळ प्रश्नाकडे परत येऊ: १) आपण मास्क बांधतो ते मुख्यत्वे दुसर्‍याला बाधा होऊ नये म्हणून - हे सर्वांनी दुसर्‍यांची काळजी घेतली तर आपली काळजी आपोआप घेतली जाते असे तत्व आहे. मास्कच्या स्वरुप आणि प्रत्यक्ष वापरावर संसर्गाची जोखीम अवलंबून असेल. २) मास्क बांधला आहे किंवा नाही या पेक्षाही शारीरीक अंतर हा प्रमुख क्रायटेरीया आहे. - ज्या कणांचे आकार मिलीमिटीर पेक्षा कमी असेल किंवा धुळीच्या कणापेक्षा लहान असेल ते हवे सोबत बर्‍यापैकी अंतर हवेच्या दिशेने गाठतील हे सांगायला ज्योतीष आणि वैज्ञानिक दोन्हीही लागू नयेत किंवा कसे- प्रत्यक्ष संसर्ग होईल किंवा नाही हे अंतरा शिवाय समोरच्या व्यक्तीच्या उश्वास आणि बोलताना तुषार किती जोरात उडतात त्यांचा आकार (वजन) आणि हवा वाहती आहे किंवा नाही आणि हवेच्या दिशेवर इत्यादीवर अवलंबून असेल. ( माझ्या व्यक्तीगत अंदाजाने परस्पर उंचीचाही संबंध यावा कमी उंचीच्या व्यक्तीने अधिक उंचीच्या व्यक्तीपासून संसर्गाची शक्य्ता कमी असावी म्हणून अधिक अंतर पाळणे श्रेयसकर असावे) ३) अंतर जेवढे कमी आणि खेळत्या हवेचे प्रमाण जेवढे कमी आणि व्यक्तींची संख्या जेवढी अधिक तेवढी संसर्गाची शक्यता अधिक अंतर जेवढे अधिक व्यक्तींची संख्या जेवढी कमी आणि हवा जेवढी कोरडी आणि खेळती तेवढी संसर्गाची शक्यता कमी व्हावी. हे साधे गणित नाही का ? उदाहरणार्थ सहा फुटांचे अंतर त्यातल्या त्यात सुरक्षीत समजले जाते पण समजा हवेचा जोर तुषार सोडणार्‍याकडून तुषार झेलणार्‍याकडे अधिक असेल तर सहा फुटाचे अंतर असूनही वीषाणू पोहोचणार नाहीच याची गॅरंटी कशी देणार किंवा एखादा जॉगर धावपटू धावता धावता शिंकला किंवा शिंकत शिंकत धावला तर त्याची शिंक अधिक अंतर कव्हर करेल. किंवा एखादी व्यक्ती शिंकुन पुढे निघुन गेली आणि नेमके त्या मुमेंटला कुणि तिथे पोहोचले तरी अंतर अधिक असूनही बाधा होऊ शकतेच पण दोन व्यक्ती संवाद साधत आहेत त्यात सहाफुटांचे अंतर त्यातल्या त्यात कमी जोखीमेचे असणार. ४) कुणाचे तुषार उडाल्या उडाल्या अर्थात सिलींग फॅनच्या अथवा एसीच्या खेळत्या हवेस तेवढा अर्थ असणार नाही कारण ते आपापल्या दिशेने हवा फिरती ठेवू शकतात ज्यात संसर्गजन्य वीषाणू हवेतच गोल गोल फिरतील (खेळती नव्हे) ५) ज्याला बाधा होईल ती किती प्रमाणात होईल ते त्या त्या व्यक्तीच्या त्या त्या वेळच्या प्रतिकारशक्तीवर अवलंबून असेल. ( मी अलिकडे कायप्पावर दीनानाथ मंगेशकर हॉस्पीटलच्या डॉ. धनंजय केळकरांचे व्याख्यान ऐकले) व्हायरल लोड वीषाणू संख्येचा नेमका किती परिणाम होतो हे अद्यापही संशोधनात असलेतरी होत असण्याची शक्यता गृहीत धरावी लागत असावी (चुभूदेघे). ६) प्रतिकार शक्ती व्यवस्थित असताना शरीर प्रतिकार करत असले तरी शिंका खोकलणे होऊ शकते त्यतनही वीषाणूंचा प्रसार होतोच म्हणजे स्वतःचे शरीर सुरक्षीत राहीले तरी स्वतःच्या उश्वासातील तुषार मार्गे वीषाणू दुसर्‍यांना पोहोचवले जात असतात. एनी वे बिंदीस्त जागेत / घरात संवाद साधण्यापेक्षा मोकळ्या जागेत सुरक्षीत -६ फुटाचे- अंतर ठेवत मास्कबांधून संवाद साधणेच अधिक सुरक्षीत असावे. कोणा चाचणी घेऊन पॉझीटीव्ह असलेल्या कोरोना बाधीताशी संवादा पलिकडे - संवादासाठी मास्क बांधून ६ फुटाचे अंतर - व्यवहार म्हणजे जसे की वस्तुंची देवाण घेवाण करण्याची वेळ आलीच तर मला वाटते एखाद्या निर्जंतुकीकरण केलेली प्लास्टीकची बास्केट किंवा बकेट इत्यादी वापरावे ज्यातून दोघांनीही वस्तु देण्यापुर्वी निर्जंतुकीकरण करावे. ६ फुटापेक्षा कमी अंतर ठेवण्याची वेळ आली तर अशी जोखीम सहसा निरोगी निर्व्यसनी तरुणांनी घ्यावी, माझ्या व्यक्तीगत मते एन - ९५ मास्क डोळ्याला चष्मा लाबंबाह्यांचे कपडे हातात आणि पायात मोजे बूट अशी किमान तयारी असावी. एन - ९५ मास्क कमी वापरा म्हणतात पण आवश्यक तेथे टिका झाली तरी केला पाहीजे असे माझे व्यक्तीगत मत आहे. (उत्तरदायीत्वास नकार लागू)