एकदा कर्ज फेडले कि ते घर आपल्या मालकीचे होते. मग आपण तेच घर रिव्हर्स मॉर्टगेज म्हणून त्याच बँक/ वित्तीय संस्थेकडे परत तारण म्हणून ठेवू शकता. मूळ कर्ज त्याच संस्थेने दिलेले असल्याने( त्याची कायदेशीर तपासणी त्यानी अगोदरच केलेली असल्याने) त्यावर रिव्हर्स मॉर्टगेज मिळणे सोपे असते. अर्थात आपण दुसऱ्या कोणत्याही संस्थेकडे जाऊ शकताच.

मुद्दा चुकीचा नाही. तो लोकांना मानवतो का? हा आहे. आणि मानवत नसेल / परवडत नसेल तर त्याला पर्याय काय? हा आहे. म्हणून मी बीईंग मॉर्टल या अतुल गवांदेंच्या पुस्तकाचा वर उल्लेख केला आहे.

माफ करा पण तुमचीही मते केवळ स्वानुभवावरुन आल्याने एकांगीच आहेत. त्याचे सार्वजनिकीकरण करता येणार नाही. तसेच उच्च मध्यमवर्ग व श्रीमंतवर्गाला ही समस्या जाणवणार नाही कारण त्यांना आर्थिक प्रश्न फारसे नसतात व ते सामाजिक बंधनांचा तुलनेने विचार करत नाहीत. खरा प्रश्न मध्यमवर्गिय व आर्थिकद्ष्ट्या फारसा सक्षम नसलेला वर्गाचा आहे. आणि असा समाज मोठ्या प्रमाणावर आहे व तो समाज काय म्हणेल या विचाराने दबून वागतो. आपली संस्कृती अशी आहे की कुटुंबातले सर्व सदस्य एकत्र राहण्याचा प्रयत्न करतो. स्वताच्या पालका्ची जबाबदारी टाळायची इच्छा बहुतांशी मुलामुलींची नसते. आई वडील मेले तरी बघायला न येणारे लाखात काही असतील. खरंतर मुलांना पाळणाघरात ठेवणे ही सोय असते व आमच्या पिढीने ही सोय स्विकारली. याचा अर्थ असा नाही की पालकांवर मुलांचे प्रेम कमी होते कींवा त्यांच्या कष्टाची जाणीव मुलांना नसते. पण आता त्याच न्यायाने मुलांना वेळ देता येत नसेल व ती त्यांच्या सोईप्रमाणे तुमच्याशी व्यावहार करत असतील, त्यांच्या आयुष्यातील प्रयोरीटी बदलत असतील तर या बदलांना सकारात्मकतेने सामोरे जाणे गरजेचे आहे. कारण पालक वद्धाश्रमात गेले किंवा एकटे राहिले तर समाज मुलांनाच बोल लावतो. त्यामुळे आताची पिढी या ताणात जगतेय कारण समाज वृद्धांच्या वर्तणूकीची बाजू विचारातच घेत नाही. होतं काय की, वृद्ध आनंदानं वेगळे राहत असते (जसे तुमचे पालक आहेत असे तुमचे म्हणणे आहे त्याप्रमाणे) तेव्हा प्रश्न नसतो. प्रश्न तेव्हा असतो जेव्हा ते नाईलाजाने वेगळे राहतात किंवा आपल्याला जुळवून घेता येईल की नाही या आकसापोटी वेगळे राहतात. असे वृद्ध ओळखिच्या लोकांमध्ये मुलासुनांविषयी जाहीर नाराजी व्यक्त करत असतात. ही लोकं आजारी पडले की नातेवाईक त्यांच्याकडे सहानुभूतीने व मुलासुनांकडे शत्रूयुक्त दृष्टीने बघतात. सर्वात घातक प्रकार घरातल्या मुलासुनांच्याबाबतीत किककिर करत राहून तुम्ही माझ्या म्हणण्याप्रमाणे वागला नाहीत किंवा मला फारच त्रास झाला तर मी वेगळं राहीन किंवा मला वृद्धाश्रमात पाठवा म्हणणाऱ्यांचा. रत्ंयेकवेळी नव्या पिढीचीच चूक नसते. अाजुबाजुला डोळे उघडून पाहिलेत तर या प्रकारच्या कॅटॅगरीतच वहुतेक वृद्ध दिसतात. मग आमचा मुलांना त्रास नको म्हणणे हा ढोंगीपणा आहे नाहीतर काय आहे. हे असं वागून ते मुलांना त्रासच देत असतात. बरं वेगळे राहिलेले व वृद्धाश्रमात राहणारे बहुतांशी लोक मुले नातवंडे जवळ नसल्याचे दुख बाळगून असतात मग काय उपयोग. वेगळे राहण्याची चैन प्रत्येकाला परवडणारी नसते. वेगळे राहील्यावर वृद्धांच्या आजारपणात स्वताची नोकरीचे व्याप, ताप, मुलांच्या शाळा, व आर्थिक ओढाताण सांभाळता सांभाळता जीव मेटाकुटीला येतो. व वृद्धाश्रमात पाठविण्याच्या विचारानेदेखील कित्येक मुलामुलींना ताण येऊन नैराश्य येते. माझ्या ओळखीतले कित्येक लोक या ताणामुळे मानसोपचार तज्ञांचे उपचार घेत आहेत. आता ह्या वयात त्यांनी कस बदलायचं ? आपणच Adjust व्हायचं हा एक असंच बंडल विचार ..... असं म्हणून चालणार नाही. जुन्या पिढीला देखील या परिस्थितीशी जुळवून घ्यावे लागेल. म्हणूनच अशा वृद्धांनी सकारात्मक दृष्टीकोन स्विकारुन घरात राहण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. त्यांच्याकरीता समुपदेशनाची व्यवस्था झाली पाहिजे. कोणत्याच आईवडीलांना स्वताच्या मुलांना त्रास व्हावा असं वाटत नाही. व वृद्धांच्या समस्येवर उपायही शोधून काढावेच लागतील. केवळ कायदे करुन प्रश्न सुटत नसतात. त्यामुळे मुले व पालक दोघांकरीता समुपदेशनाची व्यवस्था असणे (हो. मुलेदेखील वाईट वागतात, बेजबाबदारपणे वागतात. आई-वडील व सासूसासरेदेखील मुलगा व मुलगी या दोघांचीही जबाबदारी आहे हे मला शंभर टक्के मान्य आहे.) पण घरात अडजेस्ट न होणाऱ्या वद्धांना वृद्धाश्रमात पाठविण्याशिवाय मुलांसमोर दुसरा पर्याय नसेल तर अशा मुलांना दोषी धरु नये किंबहुना ते नैसर्गिक आहे व बदलत्या परिस्थितीशी अनुरुप आहे अशा प्रकारचे विचार समजात केवळ पसरवले नाही तर रुजवले पाहिजेत . जेणेकरुन वृद्धांना केवळ वृद्ध म्हणून मिळणारा सहानुभूतीचा पाठिंवा कमी होईल . व आपण असे वागलो तर समाजात आपली किंमत कमी होईल ही दहशत त्यांना बसेल व नव्या पिढीचा सामाजिक ताण कमी होण्यास मदत होईल.

बहुमत दाखवण्यासाठी दोन वेळा प्रतिक्रिया गेली वाटत.