शब्दार्थ

आपल्याला एकादी गोष्ट अर्थपूर्ण, महत्वपूर्ण वाटत असते, पण इतराना वाटत नाही...आपल्याला स्वतःलाच त्याच गोष्टी कालान्तराने तश्या वाटेनाश्या होतात.....
तर हे अर्थपूर्ण, महत्वपूर्ण वगैरे वाटणे म्हणजे काय गौडबन्गाल आहे बुवा?

खालील वाक्ये बघा :

१. पिकासो हा विसाव्या शतकातिल महत्वाचा चित्रकार होय...
२. मी पुष्कळ पैसा कमावला, पण त्याला काही अर्थ नाही......
३. तब्येत ठणठणीत असणे महत्वाचे.....
४. बाबारे, त्या पोरीच्या मागे लागण्यात काय अर्थ आहे, त्यापेक्षा .....
५. मला त्यावेळी त्या गोष्टीच महत्व कळल नाही, पण आता पस्तावा होतो.....
६. या पुस्तकातला ( वा सिनेमातला वगैरे ) अमूक भाग महत्वाचा अहे........
७. आपल्या आयुष्यात खरोखर महत्वाचे काय आहे, हे जाणून घेणे महत्वाचे, त्यातूनच जीवन अर्थपूर्ण करता येइल.....
८. पैसा महत्वाचा, असे मानून त्याने एवढा पैसा मिळवला, पण आता तो अन्थरुणाला खिळून आहे, मग त्या पैश्याला काय अर्थ राहिला?......
९. आपल्याला सगळीकडे महत्व मिळावे, असे त्याला वाटत असते, त्याशिवाय त्याला कशातच अर्थ वाटत नही....
.........असो.......तर यावर काय म्हणता मण्डळी?

काल टीव्ही वर सर्फिंग करतांना एक सुरेख चित्रपट बघायला मिळाला. मूळ बंगाली भाषेतला सिनेमा हिंदीत डब केलेला. राहुल बोस, रितुपर्णा घोष, आणि रिमा सेन. “अनुरानन” हे नाव त्या सिनेमाचं. मला ते नाव खूपच आवडलं. सुरवातीला अर्थ माहित नव्हता. पण सिनेमातच राहुल बोस त्याचा अर्थ सांगतो. बंगालीत तो इतकं छान उच्चारतो…ऑनुरॉनॉन. ”अनुरानन” म्हणजे एकमेकांच्या सुरात सूर मिसळणे. ”अनुरानन” ह्या शब्दातच इतकी गोड लय आहे ना….!! अर्थ कळल्यावर तर हा शब्द आणखीनच आवडला.

एकमेकांच्या सुरात सूर मिसळायचा…ही कल्पनाच किती छान आहे !! हे असं सूर मिसळणं कितीजणांना शक्य होतं ? प्रत्येक नात्याचाच एक सूर असतो. तो सूर जर दुस-याच्या सुरात मिसळला तर जगण्याची गंमत अजूनच वाढते. सहजीवनाचा दुसरा अर्थच “अनुरानन” असावा असं वाटून गेलं. ज्यांना असे सूर जुळवता येत नाहीत त्यांचा साथीदार त्याच्याही नकळत अनुरानन करणारा दुसरा कुणीतरी शोधायला लागतो. तिकडे सूर जुळायला लागले की पहिल्या नात्याचे सूर बेसूर व्हायला लागतात. हे टाळणं खरं तर सहज शक्य असतं. प्रयत्न केला की आपल्या जोडीदाराच्या सुरात नक्कीच गाता येतं. त्याचे सूर कुठले हे फक्त समजून घ्यायला हवेत. त्याला कुठले स्वर वर्ज्य आहेत हे कळल्यावर ते सूर आपल्या सरगम मधे येणार नाहीत ही काळजी घेतली की बास. संसाराचं गाणं सुरेल होणारच .

सध्याच्या परिस्थितीत जर सगळ्यांनी एकमेकांचे सूर सांभाळले तर किती सुंदर होईल हे जग! दहशतवादाच्या मूळालाच सुरुंग लागेल. प्रत्येकाने प्रयत्न केला तर नक्कीच होईल हे जग सुरेल! म्हणूनच म्हणतात ना……मिले सूर “मेरा”, “तुम्हारा”….तो सूर बने “हमारा” …..

असा काव्यप्रकार मराठीभाषेमध्ये अस्तित्त्वांत आहे काय? - भाग २

वाचकमित्रहो,

नमस्कार! वणक्कम! वन्दनम! "असा काव्यप्रकार मराठीभाषेमध्ये अस्तित्त्वांत आहे काय? - भाग १" ह्या स्फुटास मिळालेला भरघोस प्रतिसाद, आणि त्यासह वाचकांनी पाठविलेल्या खरडी, व्यनि, आणि जीमेलावरील प्रेमळ विनंतींस मान देवून मी त्याच मालिकेतले हे दुसरे स्फुट आपणांसमोर मांडण्याचे धार्ष्ट्य करित आहे. कृपया गोड मानून घेणे.

तमिळ - जागतिक पातळीवर ’अभिजातभाषा’ म्हणून गौरविली गेलेली ही भाषा. मराठीभाषिकांच्या दृष्टीतून पाहावयाचे झाल्यास; मराठीभाषकांच्या समोर तमिऴभाषा ही संपूर्णत: अनाकलनीय आणि काहीशी चमत्कारिक अशी अवतीर्ण होते. तौलनिक भाषाभ्यास हा दोन्हीही भाषकांसाठी साहित्याचा परमानंद लुटता येण्याचे एक साधन होय. मराठीभाषकास ह्या भाषेच्या व्याकरणनियमांची / काव्यशास्त्रीय नियमांची थोडी तोंडओळख करून दिल्यास, ह्यातील चमत्कृती संपुष्टात येवून ती शिकण्यात गोडी वाटू लागू शकेल असे वाटते.

---

’उपक्रम दिवाळी अंक २००९ मध्ये लेख लिहाल काय’ अशी विचारणा करणारा व्यनि जेंव्हा आला, साधारण त्याचवेळी येथे मिसळपावावर श्री. तात्यांनी मुखपृष्ठावर दिल हैं छोटासा ह्या गीताबद्दल लिहिले होते. ते असे -

अर्थपूर्ण आशय असलेलं एका वेगळ्याच परंतु तेवढ्याच फ्रेश ढंगातलं गाणं. एखाद्या फुलपाखरासारखं सुंदर आणि तेवढंच हलकंफुलकं! गाण्याचे शब्द, चाल आणि गायकी तर उत्तमच परंतु या गाण्याला १०० पैकी १०० मार्क जर कुठे द्यायचे झाले तर ते चित्रीकरणाला आणि वाद्यवृंद संयोजनाला. वाद्यवृंद संयोजन आणि त्यातले फिलर्स तर केवळ अफलातून! एरवी गाणं शुद्ध गंधाराधिष्ठित, कानांना शुद्ध गंधाराचं अगदी भरपूर सुख देणारं परंतु 'चांद-तारोको छुनेकी आशा' नंतरच्या 'आसमानोमे उडनेकी आशा..' या ओळीतला शुद्ध मध्यम केवळ आश्चर्यकारक, अद्भूत परंतु तेवढाच आनंददायी! गायलंयही अगदी अल्लडपणे. म्हटलं तर स्वच्छंदपणे स्वत:शीच संवाद साधणारं आणि म्हटलं तर एखाद्याला एखादी गोष्ट अगदी छान समजून सांगावी तसं!

क्या केहेने! सुंदरच लिहिलं आहे गाणं. आणि बांधलंयही तेवढंच छान. चांदतार्‍यांना छुणार्‍या आणि आसमानात स्वच्छंद उडणार्‍या या गाण्याबद्दल रेहमानला सलाम..!

कदाचित वाचकांस ही माहिती नसेल; की हे गीत हे मूळ काव्यरूपांत असून ते ७० च्या दशकात लिहिले गेले होते. श्री. एम एस विश्वनाथन ह्यांनी ते तमिळ दूरदर्शनसाठी संगीतबद्धही केले होते. श्री. मणिरत्नम ह्यांस त्यांच्या नायिकेच्या भावनांचे प्रकटीकरण करण्यास ही कविता उत्कृष्ट वाटली आणि ह्या कारणाने ह्या कवितेचे चित्रपटगीतांत रूपांतर झाले. असो! एका बाजूस ’उपक्रम दिवाळी अंक २००९ चा व्यनि वाचतांना दुसर्‍या बाजूस मिसळपावावर श्री. तात्यांनी मुखपृष्ठावर सुंदरच लिहिलं आहे गाणं असे लिहिल्याचे पाहिले, आणि हिंदीत डब्ब केलेल्या रोजा चित्रपटातील चिन्न चिन्न आसै ह्या तमिळ गीताचा मराठी अर्थ आणि त्याचे काव्यात्मक रसग्रहण ह्या सार्‍यासंबंधी एकत्रितरीत्या लिहावे असा काहीसा विचार करून ह्याविषयी आतां लिहितो आहे...!

---

---

तमिळभाषेमध्ये एक नियम. जोपर्यंत एखाद्या वाक्यात ’नाही’ असे म्हटले जात नाही, तोपर्यंत तेथे ’आहे’ असे गृहित धरले जाते.

उदा.

१. एन पेयर हैयो. - माझे नांव हैयो.
२. इदु तमिळमोळियिन नियमम. - हा तमिळभाषेचा नियम.
३. चिन्न चिन्न आसै. - छोटी छोटी इच्छा.

वरिल नियमानुसार प्रथम उदाहरणांत, जोपर्यंत एन पेयर हैयो ’इल्लै’ असे म्हटले जाणार नाही तोपर्यंत माझे नांव हैयो ’आहे’ असेच समजले जाते. दुसया उदाहरणांत जोपर्यंत हा तमिळभाषेचा नियम ’नाही’ असे म्हटले जाणार नाही तोपर्यंत हा तमिळभाषेचा नियम ’आहे’ असेच समजले जाते.

थोडक्यात कसे, की ’आहे’ असे निराळे सांगण्याची आवश्यकता शिल्लक नाही. हे भाषेचे वैशिष्ट्य आहे. काही पाश्चिमात्य भाषाभ्यासकांनी ह्या वैशिष्ट्यास तमिळ समाजाच्या ’दुर्दम्य आशावादाचे मूळ’ असे म्हटले आहे. हे गीत चित्रपटाची नायिका रोजा हिच्या दुर्दम्य आशावादाचे एक काव्यात्मक चित्रण ह्या रूपांत येते. तिला हव्या असलेल्या जवळजवळ सार्‍याच गोष्टी तिला मिळणे केवळ अशक्यप्राय असूनही ती इच्छा करते. काहीशी स्वप्नाळू मागणी असली तरीही एका विलक्षण आत्मविश्वासाने ती त्या गोष्टी मागते. इच्छा म्हटले की मार्ग येणारच!

---

कुठल्याही काव्यांतील यमकपूर्ति ही एक आवर्तन पूर्ण होण्याचा आनंद देवून जाते. सहसा इतरभाषी काव्यांमध्ये यमकपूर्ति ही चरणपूर्ति म्हणून येते. तमिळभाषेतही यमकपूर्ति ही चरणपूर्ति म्हणून येतेच, परंतु त्याशिवाय तमिळभाषेत आणखीही एक वैशिष्ट्य आहे. वाचकांनी वरील कवितेचे निरिक्षण केल्यास असे लक्षात येईल, की प्रत्येक ओळीची दुसर्‍या ओळीशी यमकपूर्ति होते आहे. काव्यातील झाडून प्रत्येक ओळीचा शेवटचा शब्द तो एकच आहे, तो म्हणजे ’आसै’. ह्या शब्दयोजनेमागे एक मुद्दा असा, की वाक्याच्या शेवटल्या शब्दावर एक साहजिक जोर येवून त्याचे महत्त्व अधोरेखित करणे; त्यातील अर्थपूर्ण आशयाकडे लक्ष वेधणे. तमिळ ईळम ची अनेक वीररसपूर्ण काव्ये आहेत, ज्यामध्ये आपणांस ही शब्दयोजना आढळून येईल. खरे पाहता ही शब्दयोजना ही वीररसपूर्ण काव्यांत वापरावयाची, परंतु येथे ती भावनाप्रधान गीतामध्ये वापरली गेली आहे - म्हणूनही श्री. तात्या म्हणतांत तसा एक ’फ्रेश ढंग’ येथे अनुभवण्यास मिळतो. एका अर्थाने ही काव्ये प्रासादिक होवून जातात. चित्रपटांतील नायिकाही केवळ एका विलक्षण आत्मविश्वासाच्या आणि दुर्दम्य आशावादाच्या जोरावर शेवटी तिच्या नवर्‍यास परत मिळवितेच नां? असो.

---

तर प्रश्न असा, की; असा काव्यप्रकार मराठीभाषेमध्ये अस्तित्त्वांत आहे काय?

---

नमस्कार.

मला कोणी "वितांशक" या शब्दाचा अर्थ सांगू शकेल का? जमल्यास व्युत्पत्तीसुद्धा द्यावी.

आमच्यासारख्या नववापरकर्त्याला पडणारा आणखी एक प्रश्नः

हे 'प्रकाटाआ' म्हणजे काय?

निराकरणाबद्दल अग्रिम धन्यवाद!

- चिंतातुर जंतू

किंचित झरणी बोधित करणी
मेलामेली भर्तृहरी
अमर्त्य सेना वसंतसेना
सेनासमथिंग कलहारी

तूच सहारा...
तूच सहारा रखरखीत या
गूगल संकटनेवारी
संतसंतिणी , मुग्ध हिरॉईनी
उपग्रहाचा त्वरितध्वनी

शरीरबांधणी भेटीगाठी
रिचर्ड बेकहॅम चपळ त्रिपाठी

ओहो राहुल
आहा राहुल

ब्रायन लारा दत्ता भट
ब्रायन लारा दत्ता भट

मित्र हो,
आणि श्री.हैयोहैयैयो, श्री.धनंजय यांना विशेषकरून,

मिसळपाव आंतरजालावर नाडीग्रंथांवर हेटाळणीच्या व चेष्टेच्या प्रतिक्रियांवरून वाचकांना ह्या विषयाची गंभीरता वाटत नसल्याचे लक्षात आले. म्हणून मध्यंतरी मी नाडी ग्रंथांवर विचार व्यक्त करायचे टाळत होतो. पण उपक्रम दिवाळी अंक २००९ मधील "कूटलिपी - एक विचार" या श्री. हैयोहैयैयो यांच्या अत्यंत अभ्यासपूर्ण लेखामुळे मला पुन्हा एकदा नाडीग्रंथांबद्दल विचार व्यक्त करावेसे वाटले. नाडी ग्रंथाच्या कूटलिपी बाबत याठिकाणी काही लेखन झाल्याने येथे चर्चेला ते लावत आहे.
श्री. धनंजय यांनी लिहिलेल्या स्याद्वादा वरच्या लेखाला मी प्रतिक्रिया लिहिली होती. - त्याप्रमाणे नाडीग्रंथांच्या पुर्ण अनुभवातून मिळालेल्या माहितीच्या आधाराने निष्कर्ष काढण्याची गरज मी माझ्या लेखनातून वेळोवेळी अधोरेखित करत आलो आहे. विचारवंतांनी यावर नाडी ग्रंथांची फक्त टिंगलटवाळीने दुर्लक्ष न करता विचार करावा ही नम्र विनंती मी केली होती. त्यावर विविध उदाहरणे देत शेवटी "प्रात्यक्षिकाचे सर्वतोपरी स्थान मला मान्यच आहे, याबाबतीत तुमच्याशी पुन्हा सहमती सांगतो" असे लिहून धनंजयांनी अनुभवाचे श्रेष्ठत्व हेच प्रमाण असल्याचे मान्य केले आहे.

एक अभ्यासक म्हणून धनंजय ह्यांच्या व्यक्तिमत्वाचे सर्वांना कुतुहल आहे. त्यांनी व्यक्त केलेली वैचारिकता, विद्वत्तापूर्ण टीका- टिप्पण्या जालावरील वाचकांना आपापली मते बनवायला, तपासून पहायला आणि सार्वजनिक मत बनवायला प्रवृत्त करतात. हे सर्व विदित आहे. श्री. हैयो ह्यांच्या लेखाच्या संबंधी त्यांनी नाडी ग्रंथांच्या पट्टयांची छायाचित्रे देता आली असती तर... असे म्हणून त्यांच्याकडे तशी मागणी केली आहे. त्यावर प्रतिक्रिया व्यक्त करताना हैयोंनी माझा (ओकांचा) उल्लेख करून नाडी ग्रंथांच्या पट्ट्यांचे फोटो किंवा स्कॅन त्यांना वा अन्य कोणालाही सहजासहजी मिळवणे अवघड असल्याचे म्हटले आहे.

श्री. हैयोहैयैयो यांच्या विविध लिपिशास्त्राच्या ज्ञानाचा उपयोग करून नाडी ग्रंथांच्या लिपीचा, मजकुराचा शोध घेता आला तर किती बहार येईल. असे वाटून मी त्यांना विनंती करतो की मी माझ्या बाजूने जी काही शोध साहित्याची मदत करता येणे शक्य असेल ती आनंदाने करीन. त्यांनी त्या शोधसाहित्याची फोड करून त्याचा अर्थ व माहिती वाचकांना प्रस्तूत करावी.

श्री. धनंजयांना विनंती, की त्यांनी नाडी ग्रंथलेखनावर अधिक प्रकाश पाडण्यासाठी मदत करावी तसेच ह्याबाबत अधिक काय करता येईल त्यावर त्यांची अभ्यासपूर्ण मते सुचवावीत.

या जालावरील उत्साही वाचकांना नाडीग्रंथाच्या सत्यतेची तपासणी करायला मी आवाहन करतो. त्यांनी त्यांच्या नाडीग्रंथांचे वाचन करावे व त्यांच्या नाडीपट्टीचे छायाचित्र मिळवून तेही लिपीतज्ञ श्री. हैयोहैयैयो यांना सादर करावे. त्यामुळे या विषयाला खऱ्या अर्थाने चालना मिळेल.
नाडी ग्रंथ प्रेमी - शशिकांत ओक

साला आपल्याला कोण संस्कृत शिकवायला तैय्यार नाय. आजपत्तुर जे तज्ञ भेटले ते सौताला लै शाणे समजणारे. त्यांचं-आपलं काय जमेना! ते फक्त संस्कृतची ट्यँव ट्यँव करतात पण साध्यासोप्या रितीनं शिकवा म्हटलं तर एक जण तैय्यार नाय!

पण साला आपल्याला पण शिकायची लै हौस. मग लास्टमदी आपण आंतरजालावर काही संस्थ़ळं शोधली आणि आपली आपण काही वाक्य तैय्यार केली. मिपावरील धनंजयादि संस्कृत तज्ञांनी ती तपासावी अन् काय बरोबर, काय चूक ते सांगावं... हां, सुरवातीला सर्व काय चुकेल, पण फिकर नाय! नाकातोंडात पाणी गेल्याबिगर पोहता येत नाय अन् ढोपरं फुटल्याबिगर सायकल शिकता येत नाय यावर आपला भरौसा हाय!

आपण एखाद्या गोष्टीच्या मागे लागलो की लागलो. मंग माघार नाय! तात्या अभ्यंकर म्हनतात आपल्याला!

भास्करचा भास्करबुवा होईन तेव्हाच तुम्हाला तोंड दाखवीन असं आमचे भास्करबुवा एकदा सौताला लै शाणा समजणार्‍या एकाला बोल्ले होते. त्याच चालीवर आपण पण बोलतो -

"तात्याचा 'तात्याशास्त्री' होईन तेव्हाच दम खाईन!"

आपण मदत घेत असलेली संस्थळं -

http://www.sanskritdeepika.org/
http://spokensanskrit.de/

इतरही काही संस्थळे असल्यास कळवा -

आधी वरजिनल मराठी वाक्य अन् मग आपण केलेलं भाषांतर -

१) तात्या संस्कृत शिकतो.

"तात्या गीर्वाण भाषा पठति"

२) तात्याने आंबा खाल्ला.

"तात्या आम्रफल अखादत्"

की,

"तात्या आम्रफलं अखादत्" ? (तसे असल्यास 'ल'वर अनुस्वार का द्यायचा?)

३) तात्या आळशी आहे.

"तात्या कार्यहीन:"

४) तात्या लिहीत आहे.

"तात्या लेखन वर्तते"

५) तात्या मरेल.

"तात्या मृतश्यति"

ओक्के..

अरे चूक का बरोबर ते कुणीतरी सांगा रे. चुकल तर काय चुकलं ते पण सांगा...

आपला,
(विद्यार्थी) तात्या.

सूचना - येथे फक्त विषयाला अनुसरूनच चर्चा होईल. अवांतर प्रतिसाद त्वरीत उडवले जातील. त्याकरता खरडवह्या वापराव्या.

भारत माझा देश आहे.
हिन्दुस्तान का म्हणायचे?
भरत हा दुश्यन्त आणी शकुन्तला यान्चा मुलगा होता.भरत हा एक महान चक्रवर्ती राजा होता.त्याच्यामुळे आपल्या देशाला भारत हे नाव मिळाले आहे.
स्तान हा शब्द परशियन अथवा फारसी मधुन आला असावा.कारण बहुतेक मुसलमान देशान्ची नावे अशी आहेत,पाकीस्तान,अफगाणीस्तान,
उझबेकीस्तान,कझाकस्तान,ताजीकीस्तान,किरगीझस्तान इत्यादी.

वा! उत्तम!
http://www.misalpav.com/node/8765 ("विवाह परिषदे निमित्त निबंध स्पर्धा") भन्नाटच दिसतय!
एकाहुन एक असले "विषय" दिसताहेत निबंधासाठी.
आणि त्यातही "विवाहपुर्व शरीरसंबंधांचा अनुभव- सफल वैवाहिक जीवनाकरिता की निव्वळ अनैतिक"
हा भलताच भारी प्रकार दिसतोय.
च्यायला पण आता आप्ल्या सारख्या गरिबाला हे सगळच (तूर्तास अविवाहित आणि "कुमार" असल्यानं)नवीन आहे.

जरा धीर गंभीर भाषेत मोठ्ठा निम्बंध्/प्रबंध लिहुन आपणही माराविकी फुशारकी .
पण आपल्याला कळलय ते बरोबर आहे का? काही प्रश्न पडताहेत तिच्यायला. आणि उत्तरही अर्धवट दिसताहेत.
आपलेच प्रश्न आणि आपलीच उत्तरं

१. प्रश्न १:- शीर्षकात "शरीरसंबंधांचा " असं लिहिलय. पण
कुणाचे कुणाशी संबंध? म्हणजे समजा माझं लग्न ठरलय. आणि लग्न होण्यापुर्चीच मी माझ्या (होणार्‍या ) बायकोशी संबंध ठेवले तर कुणाला काय प्रॉब्लेम आहे(तिला आणि मला सोडुन)?इथं ते अपेक्षित आहे का?
की माझं जिच्याशी लग्नं ठरलय तिच्या आणखी कुणाशी तरी असलेल्या संबंधाबाबत बोलोताहात?
उत्तर :- मनोबा, गाढवा, कुणाच्या विवाहापुर्वीचा अनुभव रे? हे काय सॉफ्ट्वेअर टेस्टिंग वाटलं काय रे येड**? फायनल प्रॉडक्शन ला डीप्लॉय करण्यापुर्वी तु काय इतरांकडुन टेस्टिंग करुन घेणारेस जोडिदाराचं? अकलेचं दिवाळं निघालयं का तुझ्या.

प्रश्न २:- :- नाही तर ते तसं नसेल बुवा... जोडिदाराचं नाही...पण मी माझ्याच "ह्याचं " टेस्टिंग केलं तर बिघडलं कुठं?
उत्तर - मला सांग एखादी "चविष्ट" गोष्ट तुला कराय्ला/खायला आवडते का तिचं वर्णन करायला आवडतं ते भाडखाउ?
अबे आज म्हणतोस "टेस्टिंग" झालेलं बरं......
उद्या म्हणशील "लोड टेस्टिंग" सुद्ध व्हायला हवं. मग काय "विवाह पुर्व सामुदायिक प्रणयक्रियेचे फायदे" ह्यावर भाषण देशील काय बे आँ?
अरे गाढवाच्या बु*, मला सांग विवाहापुर्वी तुझ्या जोडी दाराचं ह्ये प्र्याक्टिकल कुठं झालं असेल तर त्यातुन तुझा काय फायदा बे?
साल्या हे सांग आधी के "विवाह पुर्व" संबंध विवाहानंतरही कायम राहिले तर "विवाह बाह्य" ठरणार नाहित का? अकलेच्या आंद्या, ते तुला कसे काय "सफल वैवाहिक जीवनाकडे" नेतील बे? आँ?
तु काय अभिमानानं पुस्तक प्रकाशित करशील काय "माझ्या बायकोचे विवाहपुर्व समृद्ध अनुभव जीवन" ह्या विषयावर?
"तसलं" काही आधी असणं वेगळं आणि त्याल अभिमानानं मिरवणं वेगळं.

प्रश्न ३:-
"विवाह पुर्व "म्हणजे विवाहापुर्वी एखाद्या वेगळ्याच व्यक्तिशी (तेव्हढ्यापुरते )असलेले संबंध की विवाहा पुर्वीपासुन असलेले(आणि विवाहानंतरही कायम राहिलेले ) संबंध?
उत्तर: - अरे गाढवा आज कित्येक तुझ्या सारख्या संभोग निरक्षरांना विवाहोत्तर ही धड संबंध ठेवायची अक्कल नाही. खरी समस्या ती आहे.तिकडं बघ.
विवाहपुर्व संबंध चालु राहिले तर हे तथाकथित "अनुभव" जीवनांदात भर घाल्ताहेत असं म्हणशील का?

प्रश्न ४:-
समजा एखाद्या सलिमचं हे तिसरं लग्न होतय, तर त्याची आधीची दोन लग्नं म्हणजे ह्या केस मधे विवाहापुर्व संबंधच झाले की!
उत्तर :- ही "केस स्टडी " समजुन ह्यावरच एक अख्खा निबंध होउ शकतो ना...
एकाच व्यक्तीचे अनेक विवाह हे "विवाहपुर्व संबंधां"चं उत्कृष्ट उदाहरण नाही का?
विचार काय करतोस, घे पेन आणि कर सुरुवात जोरदार....

प्रश्न ५:-
बरं विवाह पुर्व संबंध म्हणताय, पण विवाहापुर्वीचे कुठले संबंध? भिन्नलिंगी की सम्ल्लिंगी?
उत्तर :-
मला एक सांग "विवाह पुर्व समलिंगी संबंधांचा " भिन्नलिंगी विवाहात काय घंटा उपयोग होणार?
म्हणजे गृहितक हेच दिसतय की विवाहापुर्ची चे स्त्री चे पुरुषाशी (किंवा पुरुषाचे स्त्रीशी) संबंध!!
बाप्याचे बाप्याशी किंवा बयेचे बयेशी संबंध इथं मोजलेलेच दिसत नाहियेत.
अरेच्चा! हो की!
आणि हो...

प्रश्न :-६
समजा माझ्या मित्रांच्या "प्रगत" देशात(की संयुक्त "राज्यात") हे लग्न होतय...
समजा जॅक चा बाप आहे जॉन तो करतोय लग्न लिंडा शी....आणि जॅकची बाहेर अनंत लफ्डी आहेत..
तर जॅकच्या "होणार्‍या आईला"(!!!!),लिंडाला आपल्या विवाहापुर्वी आपल्या मुलाने बाहेर ठेवलेले संबंध चालतील का
असा हा विषय आहे? (जॉन आणि लिंडा ह्यांच्या विवाहापुर्वी त्यांच्या मुलाचे इतरत्र असलेले संबंध! )

प्रश्न :-७
कित्येकदा "पॉर्न फ्यांटसी" म्हणुन पाहिलेल्या मूव्हीमंध्ये होणार्‍या व्याह्यांमधेच एखादी रात्र "मजा ' मारली जाते.
म्हणजे जॅक आणि लिझा ह्यांचं लग्न ठरलय, तर नेमकं त्यानिमित्तनं परिचित झालेले जॅकचे वडील (जॉन)आणि लिझाची आई(लिंडा) ह्यांच "प्रकरण" जे सुरु होतं ते म्हणजे जॅक्-लिझा च्या "विवाहापुर्वीचे संबंध" म्हणजे विवाहपुर्व संबंधच झाले की!
म्हणजे प्रगत राज्यातल्या व्याह्यांमध्ये होउ शकतं म्हणा असं.

काय हे?
ही गृहितकं नेहमी अशीच असतील काय?
स्पष्ट विषय मला कधी मिळणारच नाही काय?
पब्लिकला हा विषय हवाय काय?
नक्की हवय तरी काय?
वरील पैकी एखादी भलतीच "केस" घेउन लिहिलं तर चालेल काय?
लिहिलं तर बक्षिसाची अपेक्षा धरता येइल काय?
नसेल तर लिहिण्यात काय मतलब आहे काय?

आपलाच,
संभ्रमित्,भ्रमिष्ट्,बक्षिसाभिलाषी,
कुठल्याही गोष्टीचा नको तसा नको तितका विचार करणारा
मनोबा