तसा मी स्त्रियांनी काम करण्याच्या बिलकुल विरूद्ध नाहीये. फक्त त्यांनी दुसर्‍या ग्रुप्/प्रोजेक्ट मध्ये काम करावं.

आता तर बरेच जण असे करतातच कि ...

There are issues.. To everybody.. Main problem is this attitude... Men are very productive Vs Women are just bunch of lost people with no aspirations as such.. They are just cost to the company and headache to the manager.. This is the tone of above reply by Kala Pahad.. There is a reason industry is thinking about Gender Diversity.. Google.. There are many many women at upper management level who started as engineers and even with same issues of family, maternity, kids, traveling restrictions, they are on the TOP... and there is a reason to that... We are also professionals in a business.. not beggars in some charity.. We got these jobs by qualification and just by chance.. It is very disturbing to see such foolish thoughts on Public Forum.. Anyways.. it was necessary to tell people that there are problems, but also there are solutions alerady found for them.. Yeah.. Welcome to 2015!!

ओके. तुम्ही दिलेली कारणे असतीलही.

गम्मत वाटते. आधी मुली अशा आणि तशा असं सरसकटीकरण करायचं आणि मग प्रत्यक्षात काम करणाऱ्या असंख्य बायकांची उदाहरणं दाखवली, की त्यांना 'अपवाद' या एकाच लेबल खाली टाकून द्यायचं. तुमच्या 'प्रोफेशनल' प्रकारच्या कामात माझं काम येत नाही. पण पुण्याहून नागपूरला सर्व सुखसोयीवाल्या जॉब ला 'मला तिथलं वातावरण सोसणार नाही' म्हणून नाकारणारे, साध्या बोर्डवर टाचणी लावायला 'माझी बोटं दुखतात' म्हणून टाळाटाळ करणारे पुरुष पाहिलेत. (अजून माझ्या लिमिटेड अनुभवातलि पण असंख्य उदाहरणं आहेत, पण असो) आणि सातपुडा आणि अंदमान सारख्या ठिकाणी जाऊन वर्षानुवर्ष उन्हातान्हात फिल्डवर्क करणाऱ्या बायका पाहिल्यायत. तुम्ही म्हणताय ती त्या त्या व्यक्तीची tendency आहे. ती एका स्त्रीवर्गाची मग्रुरी नाही. असो. प्रत्येक उदाहरणाला 'अपवाद' म्हणून डोळ्यांआड करायच्या प्रकाराचं हसू आलं आणि हे आठवलं. बाकी काही नाही.

महिलांना चॉईस द्यावा लागतो. मुलांना दिला जात नाही.

नाही दिला जात याचिही अनेक उदाहरणे आहेत. अत्यंत अनिच्छेने मी दोन महिन्यांची ऑनसाईट असाईनमेंट स्वीकारली होती. मुलगी म्हणुन जाण्याला विरोध नव्हता. काही पर्सनल रीझन्स होती. अन्यथा नोकरी सोडणे हा पर्याय होता. चॅलेंज म्हणुन मी ती घेतली आणि यशस्वीपणे पुर्ण केली. माझ्या एका मैत्रिणिने साऊथ आफ्रिकेत सलग दोन वर्षं काम केलं होतं. तिथेच एका सहकार्‍याला गन पॉईंट वर ठेवले गेले होते. रोजच भितीचे वातावरण असायचे. पुरुष सहकर्मचारी देखील नाही म्हणायचे. अशा ठिकाणी तिने दोन वर्षं यशस्वीपणे पार पाडली. अशाच अजुन इतर मैत्रिणीदेखील आहेत. एकीला ऑफिसचे काम आहे म्हणुन लग्नाची तारीख बदलायला लावली होती. लग्नानंतर देखील कधीतरी परगावी जाणार्‍या. यात आता परदेशात काम कमी असते, पैसा मिळतो असे प्रतिवाद होऊ शकतात. पण वस्तुस्थिती वेगळी असते. काही देश सोडले तर इतरत्र १२-१४ तास काम करावे लागते. पुण्याहुन कामानिमित्त दिल्लीला जाणारी एक मैत्रीण आहे. २-३ महिन्यातुन एकदा आठ-पंधरा दिवसांसाठी जाते. आता उद्या तिला मुल झाले तर निदान ते गर्भातले बाळ योग्य वाढावे आणि जन्म होऊन नंतर त्याचे किमान काही महिन्यांचे संगोपन यात तर तिला सवलती घ्याव्याच लागणार. आणि त्या आवश्यक आहेत. आता कन्सेशन्स घ्यायचे नाहीत म्हणजे मग मुल होऊ द्यायचे नाही का? पुन्हा मुद्दा मग समानता म्हणजे काय नि अजुन कशावर येईल. तो विषय आत्ता नको. माझा अनुभव फार नाही तरी गेली ७-८ वर्षे भारत आणि परदेशातही काम केले आहे. जर माझ्या सोबतच्या एवढ्या मुली अशा दिसल्या तर मग इतरत्रही असतील याबाबत खात्री आहे. एकही दिवस सुट्टी न घेता सलग महिनाभर काम मी केले आहे. हे असतानाही माझ्या आई बाबांना, नवर्‍याला एक फोन करणे, त्यांच्याशी बोलणे यात मी काहिही झाले तरी वेळ काढेलच. आणि कधीतरी एवढे काम केले याचा अर्थ असा नाही की रोज मी हे करेल. कुणा पुरुषानेही केलेले पटत नाही. का ते पुढे लिहिते. (काही प्रोफेशन्सची तशी गरज असेल, काही वेळा अपवाद असतील ते बाजुला ठेवुन.) शिव्यांचा अर्थ मी लिटरली शिव्या असा मुळीच घेतला नाही. माझा आक्षेप हा शिव्या देऊ शकत नाही यावरुन पात्रता ठरवण्यावर आहे. जर कुणी काम केले नाही, तर कडक भाषेत सुनवावेच लागते हे माहिती आहे. परंतु आधीपासुनच ही एक स्त्री आहे म्हणजे ती काम करणार नाही, तिचे लक्षच नसेल असा पुर्वग्रह मनात ठेवुन त्यावरुन नाही म्हणणे हा मुद्दा आहे.

ण इश्श्यू सॉल्व्ह करणं महत्वाचं की तुमच्या भावना महत्वाच्या? मग अशा वेळी असा माणूस ज्याला कधीही उठवलं जावू शकतं त्यालाच निवडलं जाणार ना? की कस्टमर ला सांगायचं की आमचा एम्प्लॉयी झोपलाय म्हणून? कंपनीनं करायचं काय?

तुमच्या वरच्या आणि याही प्रतिसादातुन एक मुद्दा जाणवतो आहे. कंपनीचे इशुज सॉल्व्ह करणे ही आयुष्यातील सगळ्यात मोठी प्रायॉरिटी आहे असा मुद्दा असेल तर मग ठीके. एखादे वेळी असे होणे आणि नेहमीच असे असणे यात फरक आहे. मग लग्न झालेले असो अथवा नसो, कंपनीसाठी किती काम करायचं यावर मर्यादा स्त्री-पुरुष सगळ्यांनी घालाव्यात. फक्त नवरा आणि मुलंच नाही, माझ्या आईवडीलांनाही वेळ देणे हे माझे कर्तव्य आहे. लग्नापुर्वीही होते आणि आता माझ्या कुटूंबात जेजे आहेत त्या सगळ्यांसाठी आहे. केवळ स्त्री म्हणुन नाही, हेच नवर्‍याचेही आहे. वर्षानुवर्षे २४ तास कंपनीला बांधील मी नक्कीच होणार नाही. मग त्याऐवजी कमी पैसे मिळाले, कमी प्रतिष्ठा मिळाली तरी हरकत नाही. हे प्रत्येकाने त्याचे त्याचे ठरवायचे असते. कस्टमर म्हणतोय म्हणुन किती प्रेशर घ्यायचे, त्यासाठी स्वतःला किती प्रमाणात कॉम्प्रमाईज करायचे हा प्रश्न प्रत्येकासाठी वेगळा असु शकतो. एका ठराविक मर्यादेनंतर 'नाही' म्हणणे यात मला काही चुक वाटत नाही. इथे स्त्री-पुरुष हा फरक नाही. दिवसातील काही ठराविक वेळ काम करुन, माझ्या कुटूंबावर, माझ्या छंदांवर उर्वरीत वेळ देण्यात मला आनंद मिळतो. मग या अशा नोकर्‍या न करण्यात मी समाधान मानेल. माझ्या ओळखीत असे अनेक पुरुषही आहेत ज्यांना हा वर्क लाईफ बॅलन्स साधायचा आहे. आणि मग अशा नोकर्‍यांना नाही म्हणणे हा मार्ग त्यांनी स्वीकारला आहे. मुलासाठी, कुटुंबासाठी जर त्यांनी काही सवलती घेतल्या, बाकी बाजुला ठेवुन भावनांना महत्व दिले तर ते माझ्या मते द्यायलाच हवे. निदान मी देईन आणि त्यात मला अपराधी वाटणार नाही. मग ते कदाचित मला एखादे ठिकाणी अपात्र ठरवणारे ठरले तरिही हरकत नाही.

तुम्ही मला सांगताय ते बहुतांशी अपवाद आहेत.

किती उदाहरणे देऊ? माझी आई शिक्षिका आहे. जेव्हा महत्वाचे काम असायचे, तेव्हा मी अगदी लहान असतानाही तिला दिवस्भरासाठी बाहेरगावी जावे लागायचे. बोर्डाच्या परीक्षा असताना घरातल्याच लग्नांना तिला जाता आले नाही. अशाच शाळेतल्या इतर महिला पण होत्या ज्यांनी हे केले. डॉक्टर आहेत. वर दिलेली उदाहरणे आहेत. अजुनही आहेत जी फक्त अपवाद म्हणुन नाहीत. एकुण या केसमध्ये कामाच्या अवास्तव अपेक्षा वाटल्या. आणि केवळ प्रेशर टाकुन त्या पुरुषांकडुन पुर्ण करुन घेता येत असतील, किम्वा काही जण आनंदानेही करत असतील तर यात महिलांचा दोष वाटला नाही. तुम्ही वर म्हणलंय तशा विनाकारण सवलती घेणार्‍या महिला आहेत याची केवळ कल्पना नाही, अनुभव देखील आहे. पण म्हणुन सगळ्याच तशाच आहेत, काम करतच नाहीत आणि म्हणुन त्या योग्य नाहीत यावर माझा आक्षेप होता.