हे सगळे खरोखर जयप्रभा स्टुडिओच्या प्रेमापायी होते आहे का त्यामागे अन्य काही मतलब आहे?

हाच्च तो प्रश्न माझ्यापण मनात आला होता ति बातमी पाहताना.

कोल्हापूर महापालिकेने ११ कोटींचे रोखे विक्रीस काढावेत. येणार्‍या पैशातून पालिकेने तो स्टुडिओ लता मंगेशकर यांच्याकडून विकत घ्यावा आणि त्याचे जतन करावे. पालिकेने नियमित बजेटमधील रक्कम इथे वळवू नये. अन्यथा, लताबाई तो विकण्यास मुख्यतार आहेतच. त्यांनी तो स्टुडिओ जतन करण्यासाठी ११ कोटींचे नुकसान सहन करण्याची काहीही आवश्यकता नाही!

जयप्रभा स्टुडियो जो भालजी पेंढारकार ह्यांच्या मालकीचा होता तो त्यांनी काही काराणामुळे लता मंगेशरकांकडे गहाण ठेवला होता तेव्हा दादा कोंडकेंनी लताबाई कडुन विकत घेउन भालजी पेंढारकारांना द्यायचा ठरविला होता पण लताबाईंनी स्टुडियो परत द्यायला नकार ही दिला नाही व होकार ही दिला नाही त्यांनी तो स्टुडियो बळकावला संदर्भ दादा कोंडकेच आत्मचरित्र एकटा जीव

ह्याविषयी प्रथम चर्चा सुरू झाली, (सुमारे तीन वर्षांपूर्वी) ती महाराष्ट्राचे तत्कालिन मुख्यमंत्री (बहुधा कै. विलासराव देशमुख) ह्यांनी केलेल्या काही वक्तव्यामुळे. तेव्हा लताबाई त्या वास्तूची विक्री करणार आहेत ह्या बातमीमुळे कोल्हापूरात म्हणे लताबाईंविरूद्ध असंतोष उफाळला होता. त्यावेळी लताबाईनी व्यथित होऊन, कधी नव्हे ते, दै. सह्याद्रीला दिलेल्या मुलाखतीत सविस्तर, व माझ्या मते नेमके, सडेतोड उत्तर दिलेले होते. तेव्हा तो दुवा मी जपून ठेवला होता, पण मराठी वर्तमानपत्रे आर्काईव्ह फारशी करत नसावीत, एका वर्षभराने तो धागा नष्ट झाला. तेव्हा आता ती मुलाखत माझ्या समोर नाही. आठवणीतून त्याविषयी येथे लिहीत आहे. श्री गावसेना प्रमुख ह्यांनी वर दिलेले म्हणणे तेव्हा त्या मुलाखतीत मी वाचल्याचे आठवते. तसेच बाईंनी हेही निदर्शनास आणून दिले होते की इतकी वर्षे त्यांनी त्या स्टुडियोची वास्तू स्वखर्चाने जतन केली. त्यावेळी कुणालाही, ती एक ऐतिहासिक वास्तू आहे, ते एक national monument वगैरे आहे, तेव्हा त्याच्या जतनासाठी खर्च करावा असे वाटले नाही. (म्हणजे कुणीही त्या खर्चाचा भार उचलण्याची कधीही तयारी दर्शवली नाही). आता त्या तो विकत आहेत तर इतका धुरळा का उडावा? लताबाईंनी तेव्हा हेही म्हटल्याचे स्मरते की त्या एक स्त्री आहेत म्हणून ह्या बातमीचा जास्त गवगवा केला जात आहे. लताबाईंना आता इतका पैस कशास हवा आहे, वगैरे बाबी गौण आहेत. (हाच प्रश्न खरं तर प्रत्येकाने स्वतःस विचारून पहावा, जी उत्तरे येतील त्यावरून प्रामाणिकपणे स्वतःच्या गरजा कमी कराव्यात, ... पण 'स्वतःस एक न्याय, व इतरांसाठी वेगळा', ही खास मराठी मध्यमवर्गीय रीत आहे. असो.. हे अवांतर आहे). त्यांनी स्टुडियो खरेदी केला होता, इतकी वर्षे जतन केला, आता तो विकण्याचा सर्व निकषांवर (म्हणजे खास मध्यमवर्गीय मराठी इतरांसाठी> मॉरलिस्टिक निकष जमेस धरूनही) त्यांना जरूर हक्क आहे. ज्यांना ह्याविषयी प्रचंड संताप वगैरे आहे, त्यांनी स्थानिक महापालिका/ तत्सम सरकारी उपक्रमांवर दबाव आणून तो बाजारभावात लताबाईंकडून विकत घ्यावा.

मोर्चेपुरकरांन्नी त्यांच्या महाराजांनी महालाचे हॉटेल केले तेव्हा काय मोर्चा काढला नाय म्हणे.

सदर वास्तू संपूर्णत: लताबाईंच्या मालकीची आहे ही वस्तुस्थिती असताना त्यांनी ती वास्तू विकावी, की दान करावी, की तशीच जतन करून ठेवावी इत्यादीबाबतचे सगळे अधिकार सर्वस्वी त्यांचे आहेत. त्यामुळे त्या बद्दल कुणी काही आक्षेप घेण्याचे कारण दिसत नाही..

मालमत्ता विक्री कायदा १८८२ अन्वये लताबाईंना सदर वास्तू नक्कीच विकता येईल..

बांगला देशी लोकांना पोसणारे महाराष्ट्र सरकार लता मंगेशकर ह्यांच्या कडून हि जागा सहज विकत घेऊ शकते. व तेथे महाराष्ट्रीय सिनेमांचे संग्रालय उभारू शकते. ह्याच जागेत राज कपूर ने आपल्या आयुष्यातील पहिला शॉट दिला. व अश्या अनेक घटनांचे हा स्टुडीयो साक्षीदार आहे. परदेशात अशी ऐतिहासिक स्थळे जतन करून ती सुशुल्क पाहण्याची सोय आहे. व्यावसायिक पातळीवर सुद्धा हे फायदेशीर ठरते.

मुळामधे जयप्रभा स्टुडिओ मधे विशेष असे काय आहे हे कोणी सांगेल काय ? की भालजी पेंढारकरांनी उभारला आणि राज कपूरने तिथे पहिला शॉट दिला एवढेच त्याचे महत्व आहे ?

मी स्वतः जयप्रभा स्टुडिओ पाहिलेला आहे. अडगळीत गेलेल्या सुतारकामाच्या, रंगपटाच्या दालनांखेरीज आणि खेड्यातली घरे वाटावीत अशा घरांच्या सेटखेरीज तेथे आता काहीही नाही. अर्थात मी हा स्टुडिओ १९९९ साली पाहिला होता. यातले आता तेथे काय शिल्लक असेल हा ही मुद्दा आहेच. अजून काही नवीन तयार होण्याची शक्यता तशी धुसरच आहे. माझ्या माहितीप्रमाणे लतादीदींनी हा स्टुडिओ १९५९ पासून पोसला होता. ५३ वर्षे एखादी जागा पांढर्‍या हत्तीसारखी पोसणे सोपे नाही. त्या केवळ लतादीदी आहेत म्हणून त्यांनी स्वतः नुकसान सहन करत बसावे अशी अपेक्षा ठेवणे सर्वस्वी चूक आहे. सगळीकडे पैशाची गंगा वाहत असतांना एखाद्याच व्यक्तीने निस्वार्थ वगैरे भाव जपावा अशी अपेक्षा करणे मूर्खपणाचे आहे. आपले राजकीय नेते कधी जवळचा दमडा तरी खर्च करतात काय? जे लोकं रस्त्यावर येऊन आंदोलने करीत आहेत त्यांनी नव्या आण्याची तरी निस्वार्थ वृत्ती दाखवली आहे काय? आपल्या देशात स्मारके वगैरे किती भयंकर परिस्थितीत असतात हे आपण नेहमीच पाहतो. कुणालाच त्या स्मारकांविषयी प्रेम, आस्था, आदर नसतो. भारतीय लोकांना साधा आदर करणे देखील जमत नाही. प्रत्येक मोठ्या व्यक्तीवरून किंवा घटनांवरून वाद उकरून काढून राजकारण करायचे तेवढे आपल्याला जमते. आपण काही कुठल्या स्मारकांमधून कधी प्रेरणा-ब्रिरणा घेत नाही. त्यामुळे निदान आपण तरी स्मारके वगैरे बांधायच्या फंदात पडू नये. इतकीच जयप्रभा स्टुडिओची काळजी असेल तर ज्यांना त्याचे स्मारक व्हावे असे वाटत असेल त्यानी पुढाकार घेऊन पैसे उभे करून तो स्टुडिओ लतादीदींकडून रीतसर विकत घ्यावा आणि स्मारक निर्माण करावे. लतादीदी थोर गायिका आहेत म्हणून दातृत्वाची अपेक्षा त्यांच्याकडून बाळगणे चुकीचे आहे!

कोणतेही स्मारक वा वास्तू दोन कारणासाठी जपले जाते . एक ते जपण्यासारखे सुंदर घडवलेले असते व पुढच्या पिढ्यानी ते पहाण्याचा आस्वाद घ्यावा. दुसरे कारण भावनिक - त्या पासून प्रेरणा मिळावी, मिळते वगैरे. माझा पाठिंबा पहिल्या कारणास आहे. दुसर्‍यास नाही. तात्याराव सावरकर , गांधीजी , आंबेडकर यांचे कार्य माहीतच नसेल तर केवळ त्यांचे पुतळे , त्यांच्या नावाचे पूल, त्यांच्या नावाचे रस्ते , त्यांच्या नावाची उद्याने यानी प्रेरणा येईल काय ? बिलकुल नाही. आज मराठीत जे उत्तमोत्तम दिग्दर्शक निर्माण होत आहेत त्यानी जयप्रभा , आर के स्टुडिओ पाहून प्रेरणा घेतली की भालजी , राजकपूर यांचे चित्रपट पाहून ? उद्या कोणी म्हणेल लताबाई नी पहिले गाणे ज्या माईक वर गाणे गायले तो हजार वर्षे जपून ठेवा ! त्यापेक्षा त्यांचे गायन जपून ठेवणे जास्त युक्त नाही काय ? शेवटी स्टुडिओ काय माईक काय ही साधने आहेत त्यातून कार्यदर्शन होत नाही.

भालजींबद्दल वाटत असेल तर त्यानी आपले घर सोडुन उरलेल्या मालमत्तेवर त्याचे स्मारक उभारावे असे मला वाटते.पहिली मदतीची पावती माझी असेल. बाकी माझ्या जागेत काय करणार ते मी बघुन घेईन.कट्ट्यावर बसुन ,दुसर्‍याच्या पैश्याचा चहा ढोसणार्‍या लोकाचा सल्ला मात्र घेणार नाही. कोल्हापुरी वेताळ

जे लोक तेथे वस्तुसंग्रहालय कारु इच्छीतात त्यांना एकत्र बोलवायला पाहिजे व जो सर्वात जास्त बोली लावेल त्याला स्टुडिओ विकावा म्हनजे स्टुडिओच्या जागी वस्तुसंग्रहालय होईल व दिदींना जास्त पैसे पण मिळ्तील. !

लताबाई ज्यावेळी जयप्रभा स्टुडिओ मध्ये वस्तुसंग्रहालय वग्रै करायला तयार होतील तेव्हा त्या पेडर रोड फ्लाय ओव्हरला ही तयार होतील असा काही लोकांचा अंदाज आहे... ;) --सुहास

मंगेशकर कुटुंबियांच्या पैशाच्या वखवखीबद्दल बरेच ऐकुन आहे त्यामुळे धक्का अजिबात वाटला नाही. पण स्टुडीओ जर कायदेशीररीत्या त्यांच्या नावावर असेल तर बाकी कोणाचा त्यांच्या निर्णयावर काहीही बोलण्याचा अधिकार नाही. फारच वाटलं तर लोकांनी किंवा ज्या कोणाला फार वाटत असेल त्यांनी हा स्टुडिओ विकत घेउन काय घालायचा तो गोंधळ घालावा.

जयप्रभा स्टुडिओ जैसे थे ठेवा: न्यायालय http://abpmajha.newsbullet.in/entertainment/art-literature/19648 वाचकांसाठी दुवे:- http://onlinenews1.lokmat.com/staticpages/editions/today/main/DetailedNews-All.php?nid=MainEdition-1-3-27-08-2012-070e6&ndate=2012-08-27&editionname=main http://onlinenews1.lokmat.com/staticpages/editions/today/main/DetailedNews-All.php?nid=MainEdition-1-1-29-08-2012-a4653&ndate=2012-08-29&editionname=main http://onlinenews1.lokmat.com/staticpages/editions/today/main/DetailedNews-All.php?nid=MainEdition-1-1-30-08-2012-d7f8d&ndate=2012-08-30&editionname=main http://onlinenews1.lokmat.com/staticpages/editions/today/main/DetailedNews-All.php?nid=MainEdition-1-1-03-09-2012-4bf2a&ndate=2012-09-03&editionname=main बाकी पेडर रोड उड्डाणपुला बाबत सुहासशी बाडीस...

त्या जागेत एखादे चांगले आयटीपार्क उभे राहील्/हाटेल उभे राहील . कोल्हापुरातल्या लोकाना कामधाम मिळेल. किमानपक्षी आयपीएल साठी स्टेडियम होईल. स्टुडीओ नुसताच ठेवून त्याच्या उपयोग कबड्डीचे मैदान म्हणून सुद्धा होणार नाही. लोकाना रोजगार निर्माण होऊ द्यावयाचा नाही म्हणून हे सारे खेळ आहेत.

जयप्रभा स्टुडिओ विक्री व्यवहार रद्द झाला आहे. खरेदीदारानेच कोल्हापुरकरांच्या भावना लक्षात घेऊन हा व्यवहार रद्द केल्याची घोषणा केली.