मथुरेतले तीन दिवस..!

राम राम मंडळी, आजचा दिस अंमळ विलक्षण योगायोगाचाच गेला. सांगतो कसा ते. एक म्हणजे आज मिपाकर दिपाली पाटील यांनी पेढ्यां-मोदकांची सुरेख पाककृती टाकली. दुसरं म्हणजे मला आज 'मथुरानगरपती काहे तुम गोकूल..' या एका अतिशय सुरेख गाण्यावर लिहावसं वाटलं. खरं तर सकाळी दिपालीची पेढ्याची पाककृती वाचूनच मला सतत मथुरापेढ्याची आठवण येत होती. त्यातच मथुरानगरपती.. या गाण्याबद्दल मनात विचार घोळू लागले आणि मी अचानक १४-१५ वर्ष मागे गेलो, जुन्या स्मृती चाळवल्या. शेठ गोविंदश्रीदास हा मूळचा मथुरेचा, परंतु मुंबईच्या झवेरीबाजारातल्या एका पेढीचा मालक. आजही त्याची पेढी मुंबैत आहे. तो आणि त्याचे सगळे कुटुंबीय हे माझे अशील. तो राहणारा मुंबैतल्या घाटकोपरचा. कामधंद्याच्या निमित्ताने त्याची माझी नेहमी गाठभेठ व्हायची. शेठ गोविंदश्रीदास वृत्तीने तसा टिप्पीकल कंजूष व्यापारी, हाडाचा सोनार! परंतु माझ्याशी अगदी मनमोकळा वागे. त्याच्या घरातली मंडळीही माझ्या अगदी घरोब्याची. शेठचा धाकटा भाऊही पेढीचं काम पाहात असे. १९९४ की १९९५ सालातला श्रावण महीना. गप्पांच्या ओघात शेठ मला म्हणाला, "केम तात्यासेठ, मथुरा चलोगे? जन्माष्टमी का त्योहार है!" गंमत अशी झाली होती की शेठचाच एक भाचा की पुतण्या, तोही शेठसोबत मथुरेला जायचा होता. परंतु काही कामानिमित्त त्याचं जाणं रहीत झालं होतं आणि राजधानी एक्सपेसचं एक तिकिट मोकळं होतं. आलेल्या संधीचा फायदा घेऊन मी मथुरेला जायला तयार झालो, राजधानी एक्सप्रेसने मथुरेत डेरेदाखल झालोदेखील! काय वर्णावी ती बृजभूमी! अतिशय सुंदर..! जन्माष्टमीची रात्र म्हणजे जणू मथुरेत दिवाळीच! मथुरेतल्या घराघरात, गल्ल्यागल्ल्यात, मोहल्ल्यामोहल्ल्यात सगळीकडे जन्माष्टमीचा अतिषय देखणा उत्सव. डोळे दिपवणारा, तृप्त करणारा! मथुरेतल्या श्रीकृष्ण मंदिरात मी कृष्णाची जशी मूर्ती पाहिली तशी अन्यत्र कुठेच पाहिली नाही. अत्यंत आखीव-रेखीव देखणी अशी ती संगमरवरी मूर्ती आहे. कारागिराच्या कलेला मनमोकळी दाद द्यावी लागेल इतके अप्रतीम भाव त्या मूर्तीच्या चेहेर्‍यावर आहेत! एक अप्रतीम कलाकृती पाहून दिल खुश झाला! जन्माष्टमीच्या त्या रात्री मथुरा-वृंदावनातल्या सबंध वातावरणात उत्साह उतू जात होता, मनसोक्त मिठाई वाटली जात होती. मंडळी, एकंदरीत तीन दिवस मी मथुरेत होतो. त्या तीनही दिवसात रोज एक-दोन मिठायांवर मनसोक्त ताव मारून मी यथेच्छ खादाडी केली ते सांगण्यासाठीच हा लेखनप्रपंच! :) पहिल्या दिवशी अगदी यथेच्छ गरमागरम सामोसे आणि रबडी! जन्माष्टमीची ती रात्र होती. मथुरेतल्या बृजवासी मिष्टान्न भांडार कम होटेलात मी रात्री दहा वाजता शिरलो. एका द्रोणात भरलेली ती लालबुंद रबडी! विलक्षण सुरेख आटलेली. नुसते सायीचे तुकडे लागत होते. साखर अगदी ठिक्क पडली होती. रबडीच्या त्या स्वर्गीय चवीत मी डुबक्या खात होतो. पाऊणएक किलो रबडी चाप चाप चापली! :) दुसर्‍या दिवशी शेठच्या घरी मस्त मजेत आराम करून पुन्हा मथुरा भटकायला बाहेर पडलो. मथुरा अजून कालच्या जन्माष्टमीच्या वातावरणातून बाहेर पडायची होती. भटकता भटकता मथुरेतल्या जुन्या कोतवाली समोर आलो. तिथे एक टपरीवजा हाटेल होतं. आत शिरलो. एक कुणी मस्तवाल मजेदार इसम कालाजामूनचं पातेलं घेऊन समोरच बसला होता. झालं! आज आमची धाड कालाजामूनवर होती. खमंग-खुमासदार चवीचा, पाकाने भरलेला सीजनच्या बॉलैतका मोठा तो कालाजामून! ओहोहो..! तोंडात टाकल्याक्षणीच विरघळत होता! एकामागून एक असे किती कालाजामून मी खाल्ले ते मला आता आठवत नाही! इतकंच आठवतं की त्या कालाजामूनमुळे मला अक्षरश: नशा आल्यासारखं झालं होतं, डोकं सुस्त/सुन्न झालं होतं! आहाहा..! असे अप्रतीम नशीले कालाजामून फार कमी वेळेला खायला मिळतात! तिसरा दिवस! आज आमची धाड मथुरा पेढ्यांवर होती. तिसर्‍या दिवशी वृंदावनात गेलो होतो. तिथे मनसोक्त द्रोण भरून मथुरापेढे आणि वरती तीन -चार गिल्लास आटीव दूध! बस! म्होरलं काही आठवत नाही. त्या आटीच दुधाने आणि मथुरा पेढ्यांनी माझ्या मेंदूचा ताबा घेतला होता! एका विलक्ष्ण मस्तीत तेव्हा होतो इतकंच आता आठवतंय! आज अनेक वर्षांनी मनानं पुन्हा एकदा त्या मथुरानगरीत गेलो आणि तिथे मनसोक्त खादाडी केली होती ते आठवलं म्हणून ते आपल्यासोबत शेअर करतो आहे! उत्तर हिंदुस्थानल्या अनेक ठिकाणी अशीच अगदी मनमुराद खादाडी केली आहे. इतकी की त्यावर एक छोटेखानी लेखमालाच लिहू शकेन! टाईम भेटला तर सवडीने अगदी नक्की लिहीन केव्हातरी...! :) तेव्हा वय तरूण होतं, जे खाईन ते पचत होतं! अजूनही ईश्वराच्या कृपेने खाल्लेलं सगळं पचतं आहे तोवर पुन्हा एकवार मथुरेची ट्रीप करीन म्हणतो..! येताय काय माझ्यासोबत?! :) आपला, (एक तृप्त जीव!) मिठाईप्रेमी तात्या! :)