नमस्कार मंडळी सध्या मिपावर बाराखडीची चलती आहे. त्यामुळे म्हटले आपणही एक जिलबी टाकूया. तर "जे जे आपणासी ठावे ते ते दुसऱ्या शिकवावे , शहाणे करून सोडावे सकाळ जन" या समर्थांच्या उक्ती प्रमाणे मी हा धागा लिहितोय. कोणाच्या फायद्या तोट्याची जबाबदारी माझ्यावर नाही.अर्थातच प्रत्येकाने लेख आपल्या जबाबदारीवर वाचावा किंवा अनुकरण करावा हे सांगणे नलगे. पुढील माहिती विकीवरून साभार --- तर १९८३ मध्ये अमेरिकन क्रिप्टोग्राफर डेव्हिड चाम यांनी इ-कॅश नावाच्या अज्ञात क्रिप्टोग्राफिक इलेक्ट्रॉनिक पैशाची कल्पना केली. नंतर,त्यानेच १९९५ मध्ये डिजीकॅशद्वारे कुटचलनाच्या पेमेंट्सच्या सुरुवातीच्या स्वरूपात याची अंमलबजावणी केली ज्यात एका अशा आज्ञावलीची आवश्यकता होती जी वापरकर्त्याला बँकेतून पैसे काढण्यासाठी आणि/किंवा एकादी कूट किल्ली प्राप्तकर्त्याकडे पाठविण्यासाठी कामी येईल . यामुळे जारी करणारी बँक, सरकार किंवा कोणत्याही तृतीय पक्षाद्वारे या व्यवहाराचा मग काढता येणार नाही. याच धर्तीवर १९९८ मध्ये वी डाईंने "बी-मनी" चे वर्णन प्रकाशित केले, ज्याचे नाव निनावी, वितरित इलेक्ट्रॉनिक रोख प्रणाली आहे. त्यानंतर लवकरच निक निकोने बिट सोन्याचे वर्णन केले.बिटकॉइन आणि त्याचे अनुसरण करणार्या अन्य कूटचलनाप्रमाणेच बिट गोल्ड चे वर्णन इलेक्ट्रॉनिक चलन प्रणाली म्हणून केले गेले. परंतु प्रथम विकेंद्रित कुटचलन , बिटकॉइन, २००९ मध्ये सतोशी नाकामोटो यांनी तयार केले होते.हा एक माणूस आहे कि एकत्र काम करणाऱ्या माणसांचा संघ हे अजून गुलदस्त्यात आहे. त्याने त्याच्या प्रूफ ऑफ वर्क स्कीममध्ये एसएचए -२५६, एक क्रिप्टोग्राफिक हॅश फंक्शन वापरला ज्याची फोड करणे अत्यंत कठीण आहे. आजच्या घडीलाही हे सर्वात लोकप्रिय कूटचलन आहे. एप्रिल २०११ मध्ये, विकेंद्रीकृत डीएनएस बनवण्याच्या प्रयत्नात नेम कॉईन तयार केले गेले होते, जे इंटरनेटची सेन्सॉरशिप खूप कठीण करेल. त्यानंतर लवकरच, ऑक्टोबर २०११ मध्ये, लिटकॉईन सोडण्यात आला.आणखी एक उल्लेखनीय क्रिप्टोकरन्सी, पीअर कॉईनने प्रूफ-ऑफ-वर्क / प्रूफ-ऑफ-स्टेक हायब्रीड वापरले. त्यानंतर अशी अनेक कुटचलने येतच राहिली. साधारण ही सर्व कूट चलने ब्लॉक चेन तंत्र ज्ञानावर आधारित आहेत. =====================विकी समाप्त================================ सध्या कायद्याने बऱ्याच देशात, ज्यात भारतही आलाच, कूट चलनावर बंदी आहे. कारण बॅंकिंगचे जे मूलभूत नियम आहेत, जसे की कोणत्या देशाने किती नोटा छापायच्या,देश देशातील चलनाचे गुणोत्तर काय असावे, ते कूट चालनास लागू पडत नाहीत. त्यामुळे रुपयाची /चलनाची किंमत घसरूनअर्थ व्यवस्था कोसळण्याची भीती सरकारला वाटते. परंतु तरीहि लोक याकडे आकर्षित होताहेत आणि गम्मत म्हणजे काही कंपन्या तुम्ही पगाराचा काही भाग कूट चलनात घ्याल का? असेही विचारू लागल्या आहेत. तसेच ही चलने खरेतर खरेदी विक्री करण्यासाठी (जसे आपण नोटा वापरतो) बनवली आहेत. पण लोक त्याचा शेअर मार्केट सारखा वापर करून फायदा कमावतात. यासाठी बरेच ब्रोकिंग किंवा ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्म आहेत, पण ते बरेचदा डॉलर मध्ये व्यवहार करतात त्यामुळे आपल्याला मर्यादा पडते. तरीही वझीर एक्स, बिट बीएनएस, बिनन्स असे काही ब्रोकर ही सेवा भारतीय रुपयात ही देऊ करतात. फक्त तुम्हाला थेट बँक खाते लिंक ना करता त्यांच्या वॉलेटमध्ये गूगल पे ने पैसे टाकावे लागतात आणि खरेदी विक्रीची रक्कम तिथेच जमा होते जी नंतर बँक खात्यात घेता येते. ही सगळी एक्स्चेंज बारा महिने चोवीस तास चालू असतात आणि खरेदी विक्रीची रक्कम २ मिनिटात वॉलेटमध्ये जमा किंवा वजा होते. या सर्व ब्रोकरचे स्वतःचेही एक कुटचलन असते पण कोणत्याही ब्रोकरकडून तुम्ही कोणतेही कुटचलन घेऊ/विकू शकता. जसे कुठल्याही ट्रेडिंग प्लॅटफॉर्म वरून आपण कोणताही शेअर घेऊ शकतो तसेच. पण सगळी अंडी एकाच टोपलीत ठेऊ नका हा नियम अर्थातच इथेही लागू होतोच. चला तर मंडळी - तुकोबा म्हणतात त्या प्रमाणे जोडोनिया धन उत्तम व्यवहारे, प्रमाणे लागा कामाला.(समाप्त)