असावीस पास ....

असावीस पास , जसा स्वप्न भास जिवॆ कासावीस झाल्याविना . संदीप खरेंच्या अनेक डोक्याला त्रास देणाऱ्या कवितांपैकी हि एक .आणि किती काही वाटलं तरी प्लेलिस्ट मधून जात नाही हि . रात्री हे गाणं ऐकत पडलो होतो . सुंदर गाणं . तशीच झोप लागली होती सकाळी ५.३० वाजता फोन वाजला . unknown number . इतक्या पहाटे कोण हा XXXX म्हणत फोन उचलून जवळपास ओरडलो. "वेळ काळ काही आहे कि नाही. ९ नंतर फोन कर. माणसं झोपेत असतात या वेळी .. " समोरून आवाज आला . थोडा घाबरलेला. तरी हि खुदखुदत " ए बाबा , तुझी चिडचिड कधी कमी होणारे रे. किती तापटपणा तो . बीपी वाढून फुटशील एक दिवस . " हे वाक्य ऐकून हि ५-६ वर्षे झाली होती . मी काही बोलणार तेवढ्यात पुन्हा बोलू लागली "ऐक, मी जास्ती बोलू शकत नाही फोन वर , बॅटरी संपत आलीये . समोरासमोर बोलू काय ते . मी गावी येतीये . बस बेळगाव ला थांबेल ६ वाजता १० मिनिटांसाठी. जमलं तर ये, आणि हो, गावातल्याच एक आज्जी आणि बहिण आहे सोबत . आलास तर सांभाळून वाग. तिथे तुझा तिरसटपणा नकोय " फोन कट . खाडकन झोप उतरली, तीच असावी का? आवाज तरी तसाच वाटत होता . एक नाव डोक्यात येत होतं . पण नाही, ती नसावी . ती गायब होऊन कित्येक वर्ष झाली फोन नाही , मेसेज नाही . मेल आयडी पण डिलीट केलेला आहे . तिच्या मैत्रीणीना पण माहिती नाहीये ती कुठे आहे . ती असणं शक्यच नाही . एकदम डोळ्यासमोर जसा चित्रपट चालू झाला. एका सर्वर ट्रेनिंग क्लास मध्ये माझी पार्टनर. एखाद्या लहान मुलांच्या खेळण्यातली बाहुली असावी तशी. गोल गोल चेहरा छोटुसं नाक . अगदी काही गोरी नाही गव्हाळ रंग . अगदी गोग्गोड होती दिसायला . चेहऱ्यावर कायम एक छानशी स्माइल . तिला बघितलं . कि मूड कितीही खराब असो आपल्याआपण हसू यायचं . आणखी काय हवं ना माणसाला बोलायचीही तशीच . कधी कधी अगदी लाडात येउन मुद्दाम बोबडी . कधी उगाच खोटा खोटा राग . पण ते कधी विचित्र वाटलं नाही . होतीच तशी . कोणाचाही जीव जडावा अशी . माझाही जडला . तसं तिला सांगितलं हि आणि आजवरच्या सगळ्या पुण्याच्या जोरावर . हो सुद्धा म्हणाली . मग काय . . तो ३-४ तासाचा क्लास म्हणजे जीव कि प्राण होऊन गेला . ४ महिन्यात संपणारा कोर्स . फुकाचे प्रश्न विचारून , आणि ना ना तऱ्हा करून ७ महिने केला . अक्षरशः ट्रेनर ला त्रास देत होतो. पण बिचारी स्वभावाने चांगली होती, तिलाही माझ्या डोक्यात काय चाललाय हे समजत होतं . (त्या क्लास मधल्या सगळ्यांनाच समजत होतं म्हणा ). मग पुढचे कोर्स . आणि सगळी कडे या बाई साहेब आमच्या बाजूला . ट्रेनर शिकवत असताना सिस्टम बंद ठेवावी हा नियम होता. समोरच्या स्क्रीन पेक्षा शिकवणाऱ्यावर जास्ती लक्ष असावं असा पवित्र उद्देश असावा त्यांचा . पण मग . आम्ही "अतिशय नालायक आणि निर्लज्ज " या प्रजातीत मोडतो . त्यामुळे हा नियम अगदी माझ्या पथ्यावर पडल्या सारखाच होता . मॉनिटर बंद करून आरामात बसायचो . त्याच क्लास च्या कृपेने हि माहिती मिळाली होती कि LED स्क्रीन बंद असताना आरश्या सारखा असतो. तो असा काही फिरवून ठेवायचो कि बाजूला बसलेल्या "हिचा" चेहरा दिसला पाहिजे . सगळ्यांना वाटे किती लक्ष देऊन ऐकतोय दोघं. पण . मी तिच्या कडेच बघत . आणि ती मध्ये मध्ये . मी बघतोय हे लक्षात येउन . जे लाजायची . अहाहा . स्वर्गच दिसायचा त्या बंद स्क्रीनवर . अशीच दोन एक वर्षे गेली . आणि शेवटी जी भीती होती तेच झालं . तिला लग्नाला एक मुलगा सांगून आला . वडील लहानपणीच गेलेले. हि आणि तिची आई मामा कडे राहायच्या . त्यामुळे ते सांगतील ती पूर्वदिशा होती . नेहमी हसतमुख आणि गोड दिसणारी ही . कायम रडवेली आणि घाबरलेली दिसायला लागली . मी कधी तिच्यावर रागावलो नवतो. शक्यच नवतं ते. पण बाकीच्यांवर चिडचिड करायला लागलो . कधी आरडा ओरडा नाही करायचो . पण थंड आवाजात तिरसट उत्तरे देणे . लागेल असे बोलणे . हे खूप होतं . तिलाही भीती वाटायची याची . शेवटी . रोजची चेष्टेतली लुटूपुटूची भांडणे . वादात आणि अबोल्यात बदलली . पण मग कोणी ना कोणी माघार घ्यायचंच . कितीवेळ दुखावणार दुसऱ्याला . तिला सांगायचो . कि बाई थोडा धीर धर . मी नाही होऊ देणार हे लग्न . बोलेन मी मामाशी तुझ्या . आणि तिला न सांगता बोललो हि . काय बोललो कसं बोललो काहीच आठवत नाही . एका तंद्रीतच होतो त्या दिवसात . सोबत द्यायला अक्षरशः सावली सारखा माझा भाऊ . दोघेमिळून एका वयस्कर मामाला त्याच्या लग्नाळू भाचीचं ठरलेलं नातं तोडायला सांगत होतो . अशक्यच होतं ते . आताही ते अशक्यच वाटतं . पण तेव्हा . अगदी शब्द असे नाचत होते जिभेवर दोघांच्या .जे काही बोललो . ते त्यानाही पटलं . त्यांनीही शब्द दिला . कि अजून दोन वर्ष नाही बघणार मुलगा हिच्यासाठी . पण मग . त्या रात्री उगाच वाद घालत होती . उगाचच मला उपदेश देणं चालू होतं . त्याने माझी चिडचिड वाढली होती . शेवटी म्हणाली . मी कधी दूर झाले तर उगाच विचार करत बसू नकोस माझा , अभ्यास कर चांगली नोकरी कर . इत्यादि इत्यादि . डोकं फिरलं . म्हणालो . काय फालतूपणा चालूये . कुठे जाणारेस? जा जाणार तर. मला काही फरक पडत नाही. मी नाही विचार करत कुणाचा . जा चल फुट . . "हम्म मला माहिती होतं तू हे बोलणार पण ओळखते मी तुला, काळजी घे. कधी शक्य झालंच तर भेटू . या नंतर काहीच फोन नव्हता . रोज ३०-४० वेळा प्रयत्न करायचो . पण . प्रत्येक वेळी तो . प्रचंड चीड आणणारा आवाज . "ये वोडाफोन क्रमांक अभी बंद है " . हे ऐकल्यावर नुसत्या शिव्या द्यायचो . वोडाफोन ला इतक्या शिव्या कोणीच दिल्या नसतील . उगाचच .कोणावर तरी राग काढायचा म्हणून . हळू हळू फोन फ्रिक्वेन्सी कमी होत गेली माझीही . किती दिवस तरी वाट बघणार . लागलो आपल्या रस्त्याला . अभ्यास नोकरी इकडचे तिकडचे सर्टिफिकेट्स आणि इतर पन्नास लफडी . आणि . . . पहाटे असा फोन आला . म्हटलं बघू . कोण आहे ते . शाळेतली कोणी तरी असेल . भरपूर मित्र मंडळी येत जात असतात . जवळपास च्या गावात राहणारी . सगळी कडे जायला त्यांना बेळगाव स्थानकावर यावच लागतं. असेल कोणी तरी कार्टी चेष्टा करत . गेल्याशिवाय कळणार हि नाही नक्की काय ते. पोचलो तिथे . तिथे पोचल्यावर लक्षात आलं. कि कोणती बस . कुठून येणारी. कुठे जाणारी . काहीच माहिती नाही. स्वतःलाच शिव्या घातल्या चार आणि फोन बाहेर काढला . . फोन कोणाचा होता हेच माहिती नाही. वेंधळेपणा तर रक्तात भिनलेला. म्हटलं बघू फोन करून . परत तोच घाणेरडा आवाज. आणि या वेळी कन्नड मध्ये . "इ वोडाफोन क्रमांक स्विच ऑफ इदे " . आईचा घो या वोडाफोन चा . . मरो . एक चहा मारू आणि जाऊ ग्राउंड ला खेळायला . हा विचार केला आणि पोचलो समोरच्या केन्टीन मध्ये . सीबीटी समोर " थुमकुर थट्टे इडली " नावाचं दुकान आहे . ही भली इडली आणि त्यावर वडा . त्यावरच ओतलेला सांबार आणि थोडी गोडसर खोबऱ्याची चटणी . पहाटे पहाटे भुकेल्या जीवाला आणखी काय पाहिजे . जीभ घसा पोट सगळं अगदी तृप्त होतं भल्या पहाटे . बरं, इतकी मोठी इडली आणि वडा असला तरी अगदी पिसासारखा हलका . ना खायला जड ना पचायला . हे साले उडपे काय घालतात त्यात देव जाणे. आणि मग सोबत ती वाटीमध्ये कापी . हो वाटीमध्ये , काप वगैरे क्षुल्लक गोष्टी आहेत . अक्षरशः वाटी मध्ये ' कापी ' आणि तुम्ही अगदीच सोफिस्टिकेटेड वगैरे असलात तर त्याखाली धरायला स्टील चीच छोटी प्लेट . घ्या लेको भाजून . असो. विषय काय चाललंय काय . हॉटेल वालीच एखादी मुलगी मिळते का बघितलं पाहिजे . च्यायला खाण्याची आवड तरी मिटेल चांगली . तेवढ्यात समोरून एक लाल डब्बा खडखडत आला . शेवटून दुसऱ्या सीट कडे सहज लक्ष गेलं . तर तिथे तीच होती . तोच नेहमीचा बालिश गोड चेहरा. छोटूसं नाक . नजर भिरभिरत होती इकडे तिकडे. हिनेच फोन केला असावा का . कि फक्त योगायोग. तेवढ्यात फोन वर मेसेज आला . आहेस का तू सीबीटी ला? . पुणे डेपो ची बस आहे . शेवटची सीट . रिप्लाय नाहीच दिला .होता नवता तेवढा चहा एका घोटात पिउन संपवला . हाताला जी नोट लागली खिशात ती टाकली दुकानात आणि पळतच बस मध्ये चढलो . शेवटच्या मोठ्या सीट वर एका बाजूला एक म्हातारी झोपी होती . दुसर्या बाजूला एक लहान मुलगी. हिच्या बाजूला कोणीच नाही . जागा अडवण्यासाठी आपली ब्याग ठेवली होती तिथे तिने . काहीही न बोलता त्या सीट पर्यंत गेलो . मागच्या सीट वर एकदा नजर टाकली. आज्जी बाई अर्धवट झोपेत माझ्याकडे बघत होत्या . हिच्या कडे बघितलं . थोडी घाबरली होती . तिला विचारलं . कोणी आहे का बाजूला . बसू का मी? हसली,म्हणाली " हो बसा " तिची पिशवी उचलून वरच्या फळीवर टाकली आणि बसलो आरामात . लाल डब्बा होता . त्यातून सकाळची वेळ होती .तासभर तरी हलणार नाही इथून एवढी ग्यारेण्टी होती. च्यायला यांची गाडी चालू व्हायलाच तास लागतो . पण असो . हेही अगदी पथ्यावर होतं आज . धन्य तो लाल डब्बा . बाजूला बाईसाहेब होत्याच . कुजबुजत बोलणं चालू झालं. " नाटकं मस्त करतोस हा अजुनी. " काय बोलणार यावर . हसलो फक्त . डोक्यात कित्येक प्रश्न होते . सगळे एकापाठोपाठ एक बाहेर पडत होते . "कुठे होतीस ? काय करत होतीस.. इतक्या दिवसात एक मेसेज नाही करता आला ? दर सणाला येत असशीलच घरी . आज जे केलीस ते आधी नाही सुचलं ? आणि काय नाटक चाललं होतं त्या दिवशी ? काळजी काय घे , अभ्यास काय चांगला कर. दूर जायचं होतं तर सरळ सांगायचं तोंडावर . बाकी फालतू बडबड कशाला ?" ती : "त्या संध्याकाळी आई गेली होती माझी .ती गेली . वडील लहान पणीच गेले . मामी कशी आहे ते माहितीये तुला . मला पुण्याला लहान मामांकडे घेऊन जाणार हे माहिती होतं मला .आणि तसच झालं . . तिथे गेल्यावर मला वाटलं . आता इथे सांभाळतील . कमी कमी माणूस म्हणून तरी वागवतील . पण नाही . तिथे जड झाले होते मी त्यांना . लग्नाचे प्रयत्न सुरु झाले परत . एक मुलगा शोधला पण . एका आठवड्यात साखरपुडा झाला . पण लग्नाला ६ -७ महिने होते अजून . घरी खूप त्रास देत होते रे . पुढे मग . ३ -४ महिन्यांनी . माझ्या नशिबाने . त्या मुला बद्दल काही वाईट गोष्टी कळल्या . आणि ते लग्न तुटलं . लग्न तुटलेली मुलगी . त्यातून आई बाप नाहीत . भिकारयापेक्षा वाईट हालत होती . मग एक दिवस काय नशीब पालटलं नाही माहित, मामालाच दया आली असावी.. स्वतःची नोकरी बघ आणि घर सोड म्हणाला . खरं तर भीती वाटली पाहिजे होती . पण उलट मी खुश झाले होते . आपल्याच क्लास च्या मॅडम ना फोन केला , त्यांच्या ओळखीने पुण्यातच एका कॉल सेंटर मध्ये नोकरी मिळाली . टेक्निकल साईड हवी होती . पण सुरुवात तरी झाली . वर्ष भरात सर्टिफिकेशन्स घेतले आणि त्याच कंपनीत IT डिपार्टमेंट ला लागले. तिथेच चांगल्या मैत्रिणी मिळालेल्या. त्यांच्यासोबतच घर पण घेतलं . हे आत्ता सांगताना सोप्प वाटतंय. पण त्या वेळेला खूप त्रास होते. भरपूर भीती होती. कारण मला काहीच स्वतः करून माहिती नव्हतं. आधी मामा आणि मग बेळगावात असताना तू . साधं बस चं तिकीट पण काढायला देत नव्हता मला . तेव्हा ते चांगलं वाटायचं. पण नंतर समजलं कि जगाच्या दृष्टीने मी मूर्ख होते . त्रास झाला तरी सगळं शिकून घेतलं. कित्येकदा वाटलं कि तुला फोन करावा. तू हि बहुदा पुण्यातच होतास तेव्हा . आरामात सगळं सेट करून दिला असतास मला . पण मुद्दाम नाही सांगितलं . घरातले सगळे तुटलेच आहेत गेल्या ३-४ वर्षात . मी हि त्यांच्याशी संबंध नाही ठेवला . पण परवा समजलं कि मामाला अटॅक आलाय . बाकी काही असलं तरी मला सांभाळलं त्याने काही वर्षे . सो भेटायला जातीये . हे सगळं तुला सांगून . तू अजून टेन्शन मध्ये आला असतास . तुझी नवीन नोकरी होती. तुला नवता त्रास द्यायचा . आता पर्यंत मी सगळं ऐकलं होतं शांतपणे . पण शेवटच्या वाक्यावर उखडलो . तेवढ्यात तिने हाथ दाबला. हळू आवाजात म्हणाली .उठून जाऊ नको . मला माहितीये त्रास दिले मी खूप. आत्ता थोडा वेळ शांत बस . गावी गेले कि माहिती नाही काय होणारे . काहीच करू शकलो नाही . हाथ धरून शांत बसून राहिलो फक्त . शेवटी हिम्मत करून विचारलंच , मग तिथे कोणी भेटलाय कि काही चान्स आहे अजुनी ? बघ म्हणजे, सगळ्यांशी एकटं लढून झांसी ची राणी व्हायची हौस फिटली असेल तर मी बोलतो माझ्या घरी . गोड हसली अगदी . खांद्यावर डोकं ठेऊन बसून राहिली . शब्दांनीच उत्तरे देता येतात हे कोण सांगितलंय . आता तिची ती खत्रूड आज्जी काय आणि उरलेली बस काय . सगळं विसरलो . बस हि चालू झालेली, तिच्या गावाकडे निघाली . थोड्या वेळाने खांदा ओला व्हायला लागला . पण . त्यावेळेस ति नसती थांबली रडायची . डोकं थोपटत होतो दुसऱ्या हातानी . पुढचा अर्धा तास . काहीच बोललो नाही . स्टॉप आला शेवटी . उतरता उतरता म्हणालो तिला. घरी गेलीस कि बघ कसे आहेत मामा . आणि फोन कर मला . मी आजच बोलतो . तुला वाटल्यास सगळे मिळूनच घरी येतो . संपवून टाकू एकदाचा विषय काय तो . फक्त फोन बंद करू नको काही झालं तरी . काळजी घे . . . तिच्या डोळ्यात तो एक विश्वासाचा भाव होता . बास . तोच हवा होता मला . अजून काय पाहिजे . या पेक्षा मोठं सुख ते काय . जवळपास ५-६ वर्षानंतर हि बाजूला होती. पुढे. भरपूर त्रास होणार होता. हजार लोकांशी वाद घालावा लागणार होता .त्या क्षणाला सगळं नगण्य वाटत होतं तिच्या समोर . हे बाळ असं खांद्यावर डोकं ठेऊन शांतपणे झोपणार असेल. . विश्वासाने . बाकी गोष्टी गौण ठरतात . या पेक्षा सुखाचा क्षण आणखी नाहीच गाण्याचा ओळी नुसत्या डोक्यात घोळत होत्या . . असावीस पास . जसा स्वप्न भास . जीवे कासावीस झाल्याविना .