कोडमंत्र

कालच 'कोडमंत्र' हे मराठी नाटक पाहिले. 'ए फ्यु गुड मेन' या अमेरिकन नाटकावर ते आधारित आहे, हे सुरवातीलाच सांगितले. हेच नाटक गुजराती रंगमंचावरही चालू आहे.
लष्करी शिस्त ही कधीकधी कशी अतिरेकी होऊ शकते , हे या नाटकांत फार चांगल्या तर्‍हेने दाखवण्यांत आले आहे. लष्करातील अनेक गोष्टी सामान्य लोकांपर्यंत येत नाहीत आणि लष्करी गुपिते शत्रुच्या हाती पडू नयेत, या दृष्टीने ते बर्‍याचवेळा आवश्यकही असते. पण कधीकधी अधिकाराचा गैरवापर करण्याचा मोह एखाद्या कर्तव्यदक्ष अधिकार्‍यालाही होतो आणि मग ते निस्तरताना तो कोणाचा तरी बळी देतो.
रवी शेलार हा मराठा रेजिमेंटचा एक जवान असतो. लष्करातील अतिखडतर प्रशिक्षण त्याला तब्येतीमुळे झेपेनासे होते. त्याबद्दल तो वरिष्ठांना अनेकवेळा विनवणीही करतो. पण आपल्या रेजिमेंटची शान जाईल या भीतिने त्याचे म्हणणे ऐकून घेतले जात नाही. उलट, बळजबरीने त्याला 'टफ' बनवण्याचे प्रयत्न केले जातात. त्यांत त्याचा दुर्दैवी मृत्यु होतो. त्याविषयीची केस लष्करी कोर्टात लढली जाते आणि तिथे सत्य पुढे आणण्याचा कसा संघर्ष होतो, या घटनांवर नाटक रंगते.
केस लढवणारी मुक्ता बर्वे आणि कर्तव्यकठोर अधिकारी अजय पूरकर यांनी उत्तम कामे केली आहेत. त्याशिवाय नाटकांत वावरणार्‍या चाळीस कॅडेटसनीही जबरदस्त साथ दिली आहे. नाटकांत काढायच्याच म्हटले तर काही चुका आहेत, पण एकंदरीत , नाटक आपल्याला खिळवून ठेवते व विचार करायला लावते. नाटकाच्या कथेबद्दल यापेक्षा जास्त लिहिले तर नाटक बघताना मजा येणार नाही, म्हणून संक्षिप्त वर्णन केले आहे. अशा प्रकारचे लष्करी कोर्ट खटल्याचे मराठी नाटक याआधी आलेले नाही.
नाटकातील नेपथ्य, संगीत व पार्श्वसंगीत, प्रकाशयोजना हे सर्व उत्तम आहे. नाटक , एकदातरी जरुर बघण्यासारखे आहे, असे माझ्यासारख्या जातिवंत टीकाकाराचे मत झाले, यामधेच या नाटकाचे यश आहे.

याचे सविस्तर परीक्षण, लोकसत्तामधे, रवीन्द्र पाथरे यांनी केले आहे.

https://www.loksatta.com/manoranjan-news/marathi-play-code-mantra-revie…