मागील भागः एलियनाटीसेलिया भाग २ एलियनायटीसेलिया भाग १ {डिस्क्लेमर्}या भागाला डिस्क्लेमर नाही.{डिस्क्लेमर संपलं} तो पेपरातलं सुडोकू सोडवत होता. आता शुक्रवारी काय तो पाचनंतर काम करणार आहे?", असं इयन म्हणतच होता आणि मला घेऊन टी-रूममधे आला. समोरच एक प्रश्न आला. "हाय, तू संहिताच ना?" मी खाली बघत चालत होते, अचानक मान साठ अंशाच्यावर वर केल्यावर एक चेहेरा दिसला. एक एकमितीय, वन डायमेंशनल हो, माणूस समोर उभा होता. "हाय, मी नील जॅक्सन!". "अच्छा तर हा सहा फूट, पन्नास किलो नील जॅक्सन काय," हा विचार दाबून टाकत मीपण त्याला हाय केलं. "नील आणि मी 'गुरूत्वीय भिंग' या विषयावर काम करतो. आमच्या दोघांशी बोलून, चर्चा करून, थोडं वाचन करून तू ठरव तुला कोणाबरोबर काम करायचंय ते", इयननी संशोधनाचा विषय कसा ठरवतात यावर थोडा प्रकाश पाडला. "हं, ठीक आहे", मी म्हटलं. "तुला घरी कळवायचं असेल तर चल माझ्या केबिनमधे! भारतात एक फोन करायला काहीच हरकत नाही," इयन म्हणाला. मी मात्र लाजून "मी एक इमेलच करते, तसंही आता घरचे झोपलेलेही असतील कदाचित" असं म्हटलं. इमेल केलं, आणि मग नीलनी सगळ्या मुख्य इमारतीची सैर घडवली. "पुढच्या आठवड्यात सगळेच नवीन विद्यार्थी येतील तेव्हा सगळा परिसर दाखवेनच", नीलसुद्धा इयनसारखा प्रेमळ माणूस वाटला. आणि मग इयन मला घेऊन "घरी" गेला. अर्थात तेव्हा तो ठोकळा घर वाटलंच नाही. "'चेशर हंट' विद्यापीठानी आता विकत घेतलंय. इथे काम करणारे काही विद्यार्थी तिथे रहातात. तुझ्यासाठी आत्ता एक खोली आहेच, पुढे तुला वाटलं तर दुसरं घर बघ, किंवा इथेच रहा." हेच ते घर (आता आहे की नाही माहित नाही.) घरासमोरचा रस्ता अगदीच छोटा होता. पण तरीही खूप वर्दळ होती. वेळही संध्याकाळची होती, लोकं घरी जात असणार आता! घराचं पुढचं आवार एवढं छोटं होतं की इथेपण टी.चंद्रशेखर येऊन गल्ली रुंद करुन गेलाय की काय असा संशय मनात आला. अर्थात ठाण्यातून उचलून एकदम "लोअर विदिंग्टन" नावाच्या खेड्यात नेऊन टाकलं तर दुसरं काय होणार? पण घराच्या मागच्या बाजूला खूप मोठी जागा होती, छान बाग होती आणि इतर पडीक दोन इमारती होत्या. "काय असेल कोण जाणे, आता इथे रहायचंय एखाद वर्ष तरी तर नंतर शोध लावता येईल". इयन घराची आणि माझ्या खोलीची किल्ली घेऊनच आला होता. तो मला वर घेऊन गेला, माझी खोली पहिल्या मजल्यावर मागच्या बाजूला होती. एका माणसासाठी पुरेशी मोठी होती खोली आणि स्वच्छही! खिडकीतून मस्त नजारा दिसत होता. आणि अचानक माझं लक्ष छताकडे गेलं. "हे काय? छताला पंखा नाही? मग रात्री झोप कशी येणार?", तरीही मी काही दाखवलं नाही. उगाच इयन म्हणायचा इंग्लिशमधे, "कुठून कुठून लोकं येतात कोण जाणे!" मी इयनला थोडा दिलासा दिला, "चांगली आहे खोली आणि घरपण! मला आवडलं." "ठीक आहे तर, मी आता निघतो. उद्या सकाळी मी असेन शनिवार असला तरी. येणार असलीस तर माध्यान्हीपर्यंत मी असेन माझ्या ऑफिसमधे.", इयन म्हणाला. आभारप्रदर्शन आणि टाटा-बिर्ला करून झाल्यावर तो गेला. मी परत खोलीत आले. दोन बॅगा भरून सामान लावलं, आंघोळ केली; सामानातून खाऊ काढला. खूप दमले होते, तसंच खाऊन झोपले, संध्याकाळचे साडेसातच झाले असतील. अजून जेट-लॅग गेला नव्हता, सकाळी पाचलाच जाग आली. मग हा जेट-लॅग खरा असतो आणि लोक नुसतेच थापा मारत नाहीत यावर माझा विश्वास बसला. मी आरामात आवरुन सातलाच बाहेर पडले. रमतगमत पंधरा मिनिटाच्या रस्त्यासाठी एक तास लावून जॉड्रलमधे पोहोचले. तिथे टेलिस्कोप कंट्रोलर सोडून शनिवारी भल्या पहाटे आठ वाजता कोणीही नव्हतं. त्या लोकांना मात्र एकही दिवस सुट्टी नाही, होळी नाही, पोळा नाही, ख्रिसमसही नाही, कोण ना कोणतरी तिथे असणारच! त्या दिवशी मार्क होता, त्याला कोणीतरी भल्या पहाटे आल्याचा आनंद झाला. तो लगेचच कंट्रोल रूम सोडून बाहेर आला, मी कोण, काय चौकशी केली. नवीन आहे तिथे समजल्यावर लगेचच आत कंट्रोल रूममधे घेऊन गेला. तिथलं सगळं काय, कसं चालतं दाखवलं. मला वाटलं काय अगत्यशील माणूस आहे, काही दिवसांमधे समजलं, त्यांनाही कंटाळा येतो तिथे बसून, मग कोणी बकरा/री मिळाली की मग कापायचं त्या/तिला! इयनही थोड्या वेळानी आला. मग आम्ही थोडा वेळ विज्ञानासंबंधी चर्चा केली, मी फक्त श्रवणभक्तीच केली, त्याने थोडे संदर्भ दिले वाचायला; थोडी त्या जागेबद्दल, इंग्लंडबद्दल माहिती दिली. माझा उत्साह इयन गेल्यावर फार वेळ टिकला नाहीच, मी घरी आले. घरी टॉम, मिंग आणि डेव्ह भेटले. टॉम आणि मिंग माझ्याच ग्रुपमधे काम करणारे आणि डेव्ह पल्सार्सवर! डेव्ह सोडून कोण काय बोलतंय काही टोटल लागत नव्हती. प्रत्येक वेळी, "सॉरी", "काय", "पार्डन मी" सुरू होतं. डेव्हच्या लक्षात आलं, "अगं, मी बरंच फिरलेलो आहे. माझा जन्मच हाँगकाँगचा! त्यानंतर कॅनडा झाला, बेलफास्ट (हे उत्तर आयर्लंडमधे आहे) झालं, आणि आता इथे आहे. त्यामुळे माझ्या बोलण्यात काही फारसे हेल नाही आहेत. टॉम अगदी इथल्या लोकांसारख्या हेलात बोलतो, चेशरमधल्या! आणि मिंग चीनी आहे, तो काय बोलतो मला आता दोन महिने झाले तरी नाही नीट समजत. पण तुझं बोलणं समजतंय!" मला जरा बरं वाटलं. दोनेक दिवसात त्या दोघांच्याही हेलांशी बरीचशी ओळख झाली. अर्थात, मिंग आजही बोलायला लागला तरी हॉर्स म्हणतो का हाऊस नीट समजत नाही, आणि आम्ही त्याला वाल्क आणि वर्क असे दोन शब्द, शब्दशः म्हणायची विनंती केली. तो आपलेच उच्चार योग्य असा दावा करत ती अमान्य करतो हा भाग निराळा! रोज जॉड्रलला जायचं, वाचन करायचं, शिकायचं, घरी यायचं, गुपचूप जेवण बनवून जेवायचं आणि झोपायचं असा एक आठवडा गेला. त्या आठवड्यात माझं सगळं 'बाळसं' उतरलं. तिथे जायच्या आधी, काकू, मावश्या, माम्या, सगळ्यांनी एवढ्या प्रेमानी खायला घातलं होतं, आता पोरगी पुन्हा दिसणार नाही, तिला तिकडे उपाशी ठेवणार या समजुतीनी, त्यामुळे महिन्याभरापूर्वी घेतलेल्या जीन्स मला घट्ट होत होत्या. त्या सगळ्या या एका आठवड्यात सैल व्हायला लागल्या. "तेवढंच चांगलं" अशी मी मनाची समजूत घातली. आणि रविवारीपण घरी बसून करणार काय, म्हणून पुन्हा जॉड्रलला गेले. नेहेमीप्रमाणे संध्याकाळी घरी आले. समोरून एक प्रचंड मोठा, राक्षस आला, "हाय, मी माईक कीथ. मी आजच आलो इथे!". हा तर त्या नीलपेक्षाही उंच होता, घटोत्कचच हो! माझ्या दुप्पट आकाराचा तरी होता. त्याला वरपासून खालपर्यंत बघायला मला तीन पूर्णांक चौदा शतांश सेकंदं लागली. एकदा घड्याळ्यात पहा म्हणजे समजेल केवढा वेळ असतो तो ते! "हाय, मी संहिता, मी इथे मागच्याच आठवड्यात आले", माणूस आकारानी एवढा मोठा असू शकतो या धक्क्यातून स्वतःला सावरत मी बोलले. अर्थात हा आकारानी जरी घटोत्कच होता तरी चेहरा अगदी गोंडस, लहान मुलासारखा होता. मला बघितल्यावरच माईक दोस्त म्हणून एकदम आवडला. "तू भारतीय का ...", त्याला अर्धवट तोडूनच मी म्हटलं, "हो. आणि तू?". "मी ब्रिटिश आहे, मुळचा मिडल्सब्राचा, डरहममधे शिकलो." "हे दोन्ही कुठे आलं, मला काहीच कल्पना नाही." "इथून बरंच उत्तरेला. बरं ते ठीक आहे, तुझा आज जेवणाचा काय बेत आहे?". ऑ, हे काय? "मला भारतीय जेवण खूप आवडतं. माझे पालक घरी बनवतातपण अनेकदा! तुला चालणार असेल तर मी आज तुझ्यासाठी आमच्या पद्धतीचं जेवण बनवतो, तू मला उद्या खायला घाल, चालेल?" मी फारच दचकले. माईक बोलतच होता, "पण मी शाकाहारी आहे. तुला चालेल का?". आता मात्र मी दचकून आडवी होणंच बाकी होतं. आता तर माईक मला फारच आवडला. किती व्यवहार्य कल्पना होती ती; दोघंही आळशी आणि शाकाहारी! घरातला आकारानी सगळ्यात छोटा आणि मोठा रहिवासी जेवण एकत्र करतात, हा बाकी सगळ्यांच्या विनोदाचा विषय होता. त्या रविवारी संध्याकाळी जेनीपण आली. आणि आमची तिघांची चांगली मैत्रीपण झाली. जेनी आणि माईकचा बॉस एकच होता. ते दोघं पल्सार्सवर काम करत होते. आमचं कोर्सवर्क सुरू झालं. आठवड्यातून एक दिवस मँचेस्टरला फेरी, लेक्चर्स असायची विद्यापीठात. तेव्हाच परत येताना भाज्या, फळं, सगळं सामान घेऊन यायचं. माईकची कार होती पण पार्किंगचा नेहेमीचा प्रश्न मँचेस्टरमधेही होताच. मग कार स्टेशनात लावायची आणि ट्रेननी जायचं मँचेस्टरला. स्टेशनच्या बाहेरच मोठ्ठं दुकान होतं. परत येताना आठवड्याचा बाजारहाट करून घरी परत! आणि बाकी चार दिवस जॉड्रलमधे काम, संध्याकाळी ब्रिटीशांच्या वेळेला म्हणजे साडेसहा, सातपर्यंत जेवायचं, आता गप्पा मारायला मित्र-मैत्रीणी होत्याच. शनिवार-रविवार आराम करायचा, टिव्ही पहायचा अगदीच कंटाळा आला तर पुन्हा जॉड्रलला जाऊन टाईमपास करायचा! दिवस अगदीच रटाळ राहिले नव्हते, पण लहान मात्र व्हायला लागले होते. आणि एक दिवस माईक मला म्हणाला, "माझं एक काम करशील उद्या?". "काय रे काय झालं?" मी विचारलं. "अगं, तुला माहित्ये ना, उद्या माझ्या आजीचा पंच्यातरावा वाढदिवस आहे, मला तिकडे जायचंय. पण उद्या नेमकं मला तो मोठ्ठा लव्हेल टेलिस्कोप आहे आपला, त्याच्यावरुन ऑब्झर्व्हेशनपण करायचंय. बरं त्यातून उद्या शनिवार, अँड्रयू, मायकलपैकी कोणीच नाही आहे इथे, सगळे कॉन्फरंससाठी गेल्येत जर्मनीला. तू उद्या माझ्यासाठी प्लीज जॉड्रलला जाशील त्या पल्सारच्या ऑब्झर्व्हेशनसाठी?". "हो, चालेल. तसंही मी कधी स्वतः ऑब्झर्व्हेशन्स केली नाही आहेत. आणि मला तसंही उद्या काही काम नाहीये." "पण फारच विचित्र वेळेला आहे ऑब्झर्व्हेशन. सकाळी सहा वाजता आहे. मी तुला गाडीनी सोडतो तिथे आणि मग मी जाईन." माईकनी लगेच आपला उपकार कमीत कमी घेण्याचा ब्रिटीश बाणा दाखवला. "काही गरज नाही आहे रे, मी जाईन चालत." मलाही जरा विचित्र वाटलं, तो नेहेमी कुरकुर न करता स्टेशनला लिफ्ट देतो आणि आता मी त्याच्यासाठी काही करू शकते तर .... "असू देत गं! तू एवढं काम करत्येस माझं. मी सोडेन तुला. पण आज चहाच्या वेळेत जरा थोडा वेळ ये कंट्रोल रूममधे, काय करायचंय ते तुला दाखवून ठेवतो." "ठीक आहे, ठरलं तर मग!" आणि त्यानी सगळी सेटींग्ज, कोणती ऑब्जेक्ट्स बघायच्येत ते दाखवून ठेवलं. नुसतेच पल्सार्स बघून फायदा नसतो, तो डेटा कॅलिब्रेट करायला काही विशिष्ट माहित असलेले सोर्सेसही बघायला लागतात, त्यांना कॅलिब्रेटर्स म्हणतात. तेही त्यानी नीट दाखवलं. रात्री आम्ही सगळेच सकाळी लवकर झोपायचं म्हणून लवकरच आडवे झालो. मला नीट झोपच येत नव्हती. उद्या तो प्रचंड टेलिस्कोप मी वापरणार या विचारानीच मी थरारून गेले होते. सकाळी लवकर उठलो. अजून सूर्याजीराव झोपेतच होते. माईकनी मला जॉड्रलला सोडलं आणि तो पुढे गेला आजीकडे. मी कंट्रोल रुममधेच गेले, आजपण मार्कच होता तिथे! अजून थोडा वेळ होता ऑब्झर्व्हेशन सुरू व्हायला, आम्ही दोघं चहा बनवायला गेलो, आणि मोठे मग्ज भरून कषायपेय घेऊन गप्पा मारत आलो. सगळी सेटींग्ज केली. ऑब्झर्व्हेशनच्या आधी कॅलिब्रेटर बघायचा, दर अर्ध्या तासानी पुन:पुन्हा बघायचा असा प्लॅन होता. टेलिस्कोप हळूहळू वळत होता, पण तेव्हाच संगणक जो काही डेटा येतो तो गोळा करून दाखवतच होता. अचानक एका ठिकाणाहून खूपच जास्त सिग्नल्स येत असलेले दिसले. मला वाटलं मी अजूनही झोपेतच आहे. मी मार्कला हाक मारली. तो आला डुलत डुलत, आणि त्यालापण असंच वाटलं. आकाशाच्या या भागातून कधीच एवढे स्ट्राँग सिग्नल्स येत नाहीत. मी माहित असलेल्या वस्तूंची यादी काढली, त्यातही ही जागा नव्हती. "काहीतरी लफडं असणार. आपण कॅलिब्रेटर पाहूयाच म्हणजे किती तीव्रतेचे सिग्नल्स आहेत ते समजेल", आम्ही दोघं एकाच वेळी म्हणालो. कॅलिब्रेटर पाहिल्यावर समजलं की ते सिग्नल्स खरंच खूप सशक्त होते. "पुन्हा टेलिस्कोप तिकडे फिरवून पाहूया दोन मिनिटं?", मार्कचंही तेच मत पडलं. आणि त्या दिशेला काहीच नव्हतं, मोकळं आकाश! क्रमशः