Skip to main content

पुणेरी पुणेकरः काही निरिक्षणे

लेखक डॉ.प्रसाद दाढे यांनी रविवार, 17/08/2008 12:35 या दिवशी प्रकाशित केले.
मी काही जन्मजात पुणेकर नाही. पुण्याला जन्मापासून वर्षातून दोनदा सुट्टीत यायचो व गेली दहा वर्षे नियमित राहतो मात्र आहे. पुणेकरा॑च्या काही सवयी अगदीच अनाकलनीय आहेत १) नाण्याला 'डॉलर' असे स॑बोधणे! सरळ सरळ 'एक रूपयाचा, पाच रूपयाचा डॉलर आहे का' अशी चौकशी करतात २) स्वतः जवळ मोडकी लुना कि॑वा हॉर्न सोडून सर्व पार्ट वाजणारी एम ८० का असेना, तिला 'गाडी' म्हणतात! पुण्यात सायकललासुद्धा गाडी म्हणतात. ३) दुकानात जी गोष्ट मिळते त्या सर्व वस्तू॑ची स्वत॑त्र पाटी लावतात. एकदा जनरल स्टोअर म्हटले की सगळ्या परचूटण वस्तू मिळणार हे आपण गृहीत धरले तरी पुण्यात एकाच दुकानात तुम्हा॑ला श॑भर एक पाट्या दिसतील 'येथे हे मिळेल' अश्या. उदा. कानिफनाथ रसव॑ती गृह' अशी गुर्‍हाळावर पाटी असते (तशीही उसाच्या गुर्‍हाळाला पाटीची गरज नसतेच, सगळा नजारा समोरच असतो) व पुन्हा 'इथे उसाचा ताजा रस मीळेल' अशीही पाटी असते! मी एका हेअर कटी॑ग सलूनवर 'येथे केस कापून मिळतील' अशी पाटी पाहिली होती! ('इथे केस कापून 'परत' कुणाला हवेत? तुमच्याकडेच ठेवा ते' असे म्हणण्याचा मोह टाळला) ४) पुणेकर फक्त (आणि फक्तच) रविवारी सकाळी 'पॅटीस' नामक पदार्थ खातात ५) आमची कुठेही शाखा नाही (ह्याची खरी तर लाज वाटली पाहिजे.. इतके वर्ष॑ ध॑दा करताय, फक्त एकच दुकान?) असल्या पाट्या बिनदिक्कतपणे लावतात. ६) कुठलेही दुकान (मेडिकलचे असो वा चड्डी-बनियानचे) सकाळी दहा ते एक व पाच ते (गिर्‍हाईका॑चा खूपच त्रास असेल तर) फारफारतर नऊ वाजेपर्य॑तच उघडे असते. दुपारी एखाद्याला जुलाब सुरू झाले तर त्याने औषधासाठी पाच वाजेपर्य॑त नुसतेच ता॑ब्या घेऊन धावावे वा घरगुती उपचार करावेत. ७) अभ्यासाची वा इतर पुस्तके फक्त अप्पा बळव॑त नामक नामी चौकातच मिळतील! तिथे एकाला एक लागून पन्नास दुकाने, पण सगळी चालतात. ग॑मत म्हणजे इतर ठिकाणी पुस्तका॑ची दुकाने अजिबात चालत नाहीत! ८) पुण्यात सर्व मुली तो॑डाभोवती दहशतवादी गु॑डाळतात तसे कापड बा॑धतात. हे म्हणे चेहर्‍याचे धुळीपासून व सूर्यप्रकाशापासून स॑रक्षण म्हणे. पण 'ज्या॑च्यासाठी' इतका चेहरा छान ठेवण्याची आस, त्या॑ना तो दिसतच नाही ना मग?? ९) पुण्यात डो॑गरावर फिरायला येणारे पेन्शनर म्हातारे येणार्‍या जाणार्‍या मुली॑चे अष्टा॑गानी दर्शन करतात. आणि आपल्या मित्रानी केलेल्या देहा॑तशासनाच्या लायकीच्या कोटीवर मोठ-मोठ्या॑नी हसतात. कोटी सोडा, साध्यासाध्या वाक्या॑नासुद्धा असेच हसतात. उदा. 'बर॑ का, काल मला आपले आबा भेटले होते..' 'काय सा॑गताय.. हॉ हॉ हॉ.. '(किमान दहा मजले). शिवाय डो॑गरावर एकमेका॑ना ला॑बून पाहिले तरी 'हारी हारी!' अशी घसा सुकेस्तोवर गर्जना करतात. १०) बिल्डी॑गला नाव ठेवता॑ना आपल्या अस्सल मर्‍हाठी नावापुढे इ॑ग्लीश शब्द जोडण्याची हौसही पुण्यात फार आहे. पुण्याबाहेरच्या, विशेषतः मु॑बईच्या लोका॑ना त्याचे फार हसू येते. उदा. पाडळे पॅलेस, पाटील प्लाझा, भोसले-शि॑दे आर्केड, काकडे मॉल इ. ११) बॉम्बेचे अधिकृतरित्या मु॑बई नामकरण होऊन इतकी वर्षे झाली तरी सगळे पुणेकर अजुनही 'बॉम्बेच' म्हणतात. तुम्हीसुद्धा अश्या काही पिक्यूलियर पुणेरी गोष्टी पाहिल्या असतील तर सा॑गा..
लेखनविषय:
लेखनप्रकार

वाचने 55679
प्रतिक्रिया 229

प्रतिक्रिया

चला बर झाल ..... * * * Jai Maharashtra * * * khara ter Marathi tach lihayacha prayatna karat hote pan have te Shabd milat navhate.. Mhanun mag Asach lihila Shevati kay Bhavana mahatavachi..nai ka... Sweet Sonu * * * Waiting For Good Luck To Come In My Life * * *

विद्येचे माहेघर , सांस्कृतिक राजधानि , चोखंदळ रसिक ईत्यादि. अरे पण हे कोणि ठरवले ? स्वतः च ठरवयाचे , स्वतः च आवर्जुन वारंवार वापरायचे (लिहिताना, बोलताना) आणि असे दाखवायचे कि हे सगळ्याना मान्य आहे . एकदम सत्य, स्वतःच्या तोन्डाने स्तुति करणे कितपत योग्य?

आपण आपल्या तोंडाने करतो ती स्तुती नव्हे तर स्वतःबद्दल अनमोल माहीती देण्याचे काम पुणेकर करतात. तेसुद्धा जगाला चांगल्या गोष्टी कळाव्यात म्हणुन करतात. पडत्या पावसाला पाहुन तुम्ही आतुन भिजला नाहीत तर स्वतःच्या कोरडेपणाची तारीफ करु नका तर हे मान्य करा की तुमच्या आयुष्यात भिजवणारे क्षण आलेच नाहीत

हा सगळ्यात मोठा धागा दिसतोय ---- सखाराम गटणे © २००८, लेखकाच्या पुर्व लेखी परवानगीशिवाय ही प्रतिक्रिया वापरता येणार नाही.

पुणेरी लोकं थोडी नाही म्हणाली तरी 'SNOB' - 'शिष्ट' असतात . स्पेशली - पेठेतले तर असतातच असो तरी पण पुणे आवड्ते संगळ्यांना :-) ~ वाहीदा

ह्या शीळ्या कढी ला कोणी उत आणला आहे ;)

पुण्यातल्या बायकांना भोंडले पाठ असतात. पुण्यात संगीत संमेलनांना गर्दी असते. सवाईची वेळ बदलल्यावर आख्खं पुणं हळहळलं. वसुबारस, धनत्रयोदशी, तुळशीचं लग्न या दिवशीसुद्धा पुण्यात दिवाळी साजरी करतात. पुण्यात नागपंचमी किंवा नारळीपौर्णिमेच्या दिवशी देवळांमध्ये 'श्रावणी' नामक कार्यक्रम असतो. पुण्यात फक्त 'चहा, भिस्कुट, क्रिमरोल' एवढंच मिळणारी दुकाने आहेत, त्यांना अमृततुल्य म्हणतात.

पुणेकर महानगर पालिकेला भरमसाट कर भरतो आणि त्याचा स्वता: करीता न करता नागरी सुविधा आपल्याच वर खर्चानी वापरतो.

या धाग्यावरील चर्चा थांबवण्यात आली होती ना? नवीन प्रतिसाद आल्यामुळे या धाग्याचे नाव लिस्टवर आले आणि मी हा लेख पहिल्यांदा वाचला! आधीच इतकं काही लिहिलं गेलं आहे, त्यात मी कसली भर घालणार? आनंद घारे मी या जागी चार ओळी खरडल्या आहेत, जमल्यास वाचून पहाव्यात. http://360.yahoo.com/abghare http://anandghan.blogspot.com/

मजेशीर व्याख्या : खास ''पुणेकर'' रानी लिहिलेली १) पेन: दुसरयाकडून घेवून परत न करण्याची वस्तू २) बाग: भेळ शेवपूरी वगॆरे खाऊन कचरा टाकण्याची जागा ३) चवकशीची खिडकी: 'इथला माणूस कोठे भेटेल हो' अशी चवकशी बाजूच्या खिडकीत करावी लागणारी एक चवकोनी जागा. ४)ग्रंथपाल: वाचकाने मागितलेले पुस्तक 'बाहेर गेले आहे' असे तंबाखू चघळत तिराकसपणे सांगण्यासाठी नेमलेला माणूस. ५) विद्यार्थी: आपल्या शिक्शकांना काहीही dnyaan नाही असे मानून आत्मकेंद्रीत राहणारा एक जीव ६) कार्यालय: घरगुती ताणतणावानंतर विश्रांती मिळण्याची हक्काची जागा ७) जांभई: विवाहित पुरुषांना तोंड उघडण्याची एकमेव संधी ८) शब्दकोश: जिथे 'लग्ना'आधी 'घटस्फोट' होतो असे स्थ्ळ ९) प्रेमप्रकरण: क्रिकेट सारखाच एक खेळ. जिथे पाच दिवसांच्या 'कसोटी'पेक्शा झटपट 'सामने' अधिक लोकप्रिय असतात १०) सिगारेट: वाळका पाला भरलेली एक सुर नळी जिच्या एका टोकाला आग दुसरया टोकाला मुर्ख माणूस ११) कपबशी: नवरा बायकोच्या भांडणात बळी जाणारी वस्तू १२) college: शाळा व लग्न यामधील वेळ घालवण्याचे मुलामुलींचे ठिकाण ======================== शब्द पुणेरी, अर्थ पुणेरी.. मराठीतले काही शब्द पुण्यात फारच वेगळ्या अर्थाने उच्चारले जातात. अशा काही शब्दांची ही डिक्शनरी १.यंत्रणा : जाडजूड मुलगी २.दांडीयात्रा : ऑफिसला सलग बुट्ट्या ३.पेटणे : संतापणे ४.हुकलेला : मुद्दाच न कळालेला ५.चैतन्यकांडी : सिगारेट ६.चैतन्यचूर्ण : तंबाखू ७.चेपणे : पोट भरून दाबून जेवणे ८.कल्ला : धम्माल ९.बुंगाट : (वाहनासंदर्भात) अतिशय वेगाने १०.गाडी : टू व्हीलर ११.टांगा पल्टी, घोडे फरार : दारू पिऊन आउट होणे १२.थुक्का लावणे : फसवणे १३.एलएलटीटी : लुकिंग लंडन, टॉकिंग टोकियो (तिरळा) १४.कर्नल थापा : थापाड्या माणूस १५.सत्संग : ओली पार्टी

In reply to by अविनाशकुलकर्णी

१६: सामान = छान मुलगी १७:वरती=बुधवार पेठ १८:कान फाडणे=खोटे बोलणे १९:च्या आयला=समस्त सभा॑षणाचा अग्रशब्द २०:तीर्थस्वरूप=बाप २१:मनाचे श्लोक=बड॑ला/थापा २२:चावणे=मस्करी करणे/माप काढणे २३:चघळणे=नुसती बडबड करणे २४:म॑ग(एकदम खवून्)=कसा/कशी आहेस सुहास.. आता "मी"काय करू ?

डॉक्टरसाहेब, खूप छान लेख लिहिलाय. काही-काही वाक्ये खरच खूप खुमासदार आहेत. :-) मजा आली. पुण्याचं मला खरच खूप विशेष कौतुक वाटतं. १७-१८ वर्षांपूर्वी मी जेव्हा पुण्यात रहायला आलो तेव्हा पुणे खूप छान आणि आटोपशीर होतं. माझी पहिली अगदी छोटी पुणे भेट १९८९ ला झाली. त्यावेळी मंगलामध्ये 'धडाकेबाज' पाहिला होता. मुंबईच्या इतकं जवळ असून देखील डान्स बारचा प्रादुर्भाव पुण्यात कधीच झाला नाही. नाही म्हणायला पुण्यातले आणि आस-पासचे हौशी रसिक पनवेल वार्‍या करायचे आपली तहान भागवायला आणि कान्हे फाटा आणि कात्रज जवळ कुठेतरी डान्स बार अनधिकृतरीत्या सुरू असल्याच्या आणि नंतर पोलिसांनी कारवाई करून ते बंद पाडल्याच्या बातम्या ७-८ वर्षापूर्वी वाचल्याचे स्मरते. पण हा एक अपवाद! पुण्यात डान्स बार असावेत असं कदाचित कुणालाच वाटलं नाही ही खरच कौतुकाची गोष्ट आहे. औरंगाबाद, सोलापूर, नागपूर, कोल्हापूर सारख्या शहरांत देखील त्याकाळी अधिकृत/अनधिकृत डान्स बार होते. पण पुण्याच्या संस्कृतीला ते कधीच रुचले नाही. मुंबईसारखी मुक्त बारसंस्कृती देखील इथे कधी रुजली नाही. कुठेही पायी फिरायला खूप छान वाटायचे त्याकाळी. आताचे पुणे हे मुंबईच्या वाटेवर जातेय की काय अशी मला भीती वाटते. तसे झाले तर एक सुंदर आणि छान शहर एका अतिवेगवान, जगडःव्याळ, बाजारू आणि चंगळवादी संस्कृतीचा बळी ठरेल असे मला वाटते. मुंबईचा वेग आणि तिथली संस्कृती भीतीदायक आहे. पुणे अजूनही सुसह्य आहे. पुण्यातले आणखी एक विशेष म्हणजे जर एखाद्या अस्सल पुणेरी घरात जर आपण गेलात तर आधी दारातूनच तुमच्याशी बोललं जातं. मग थोडी ओळख असेल तर आत बोलावलं जातं. अगदीच जास्त ओळख असेल तर 'बसा' म्हटलं जातं. थोडं नातं असेल तर 'पाणी हवय का?' असं आस्थेने विचारलं जातं. अगदी जवळचं नातं असेल तर चक्क 'चहा घेणार का?' असही विचारलं जातं. अगदीच जवळचं नातं असेल, आणि नियमित येणं-जाणं असेल तर 'चहा टाकते' असं विचारलं जाऊन 'नको, नको, आत्ताच घेतला.' अशा उत्तराची अपेक्षा करत काकूं/मावशी तिथेच थांबतात किंवा काका 'अगं, चहा टाक जरा' असं म्हणतात. अगदी फारच घसट असेल आणि सख्ख्यातलं नातं असेल तर 'काही खातोस का/काही खाणार का?' असही विचारलं जातं. प्रत्यक्ष खायला/प्यायला केव्हा मिळतं हे आपण नक्की खायच/प्यायच आहे की नाही यावर ठरत असलं तरी ते बहुतांशी काका-काकूंच्या मूडवर ठरतं. :-) मी एकदा आमच्या एका दुरच्या नातेवाईकांकडे गेलो होतो. त्या काकूंनी मला मोठ्या प्रयत्नांनंतर आत यायला सांगीतलं होतं आणि मी गेल्यावर तिथे आत सगळे शेवयांची खीर ओरपत असल्याचं दृष्य मला दिसलं. मी आत गेल्यावर सगळी 'खाणारी' तोंडं आत पळाली. काकूंनी मग मला अगदी देवाजवळ दूध ठेवतात तसल्या छोट्या वाटीमध्ये खीर दिली होती. मला खूपच हसू आलं होतं पण मह्त्प्रयासाने मी ते दाबलं होतं. अतिशयोक्ती करत नाही पण अगदी एका घोटात मी ती खीर संपवली होती. या काकूंचा जंगली महाराज रस्त्यावर मोठा बंगला होता आणि बंगल्याच्या आवारातच नोकरी करणार्‍या मुलींसाठी त्यांनी एक वसतिगृह बांधले होते. त्या स्वतः एका राष्ट्रीयीकृत बँकेच्या व्यवस्थापक होत्या आणि पतिदेव एका मोठ्या कंपनीत जनरल मॅनेजर या पदावर काम करत होते. म्हणजे चहुबाजूंनी पैसा धोधो कोसळत असतांना देखील वृत्ती मात्र कोती होती. नुकतीच माझी एक मावस बहीण त्यांच्या वसतिगृहात राहून गेली पण तिच्याकडूनही (ती त्यांची अधिक जवळची नातेवाईक असूनही) पूर्ण पैसे आगाऊ घेतले आणि शिवाय मोबाईल चार्जिंगचे १०० रुपये प्रतिमहिना जादा घेतले. आता बोला! :-) असा हा अस्सल पुणेरीपणा! --समीर

'पाणी हवे आहे का?' 'पुन्हा या केव्हातरी निवान्त जेवायलाच.. (चार तास बसून गेल्यावर!!) पण फोन करून या ..'

९ आणि ११ अंशत: पटल्या. पण तुमचं निरिक्षण खल्लास! एक नंबर! (जन्माने मुंबईकर पण विचारांनी पुणेकर) सालो

काहि खास वाक्ये[पुणेकर स्पेशल} केशव - साधा सरळ माणुस, नाका समोर बघून चालणारा. सामान - त्याची प्रेयसी. काटा काकु - चांगली दिसणारी पण वयाने ज्यास्त. खडकी - एकदम टुकार. झक्कास - एकदम चांगले. काशी होणे - गोची होणे. लई वेळा - नक्की, खात्रीने. चल हवा येवू दे - निघून जा.

च्यायला ही शिळी कढी अधुम मधुन ढवळून कोण वर आणत असतय रे? :D

हल्लि बेन्गळुरु मधे काही पुणेकर भेटले. मी-पुण्यात हल्लि रस्ते चान्गले झाले आहेत असे ऐकले. पुणेकर्-अजित पवार आहेत ना! मी-पुण्यात आय्.टी. कम्पन्या खुप आहेत असे ऐकले आहे. पुणेकर्-अजित पवार आहेत ना. मी-पुणे आणि अजुबाजुच्या परिसरात जागान्चे भाव खुप आहेत. पुणेकर्-अजित पवार आहेत ना! (त्या 'ना' चा उच्चार असा की त्या उपर तुम्ही काहि विचारणारच नाही!!)

ज्यानां पुणे आवडत नाही.. त्यांनी आपल्या गावाला जाउन रहावे खुशाल..!!