ज्वालामुखीचे कवन नुकत्याच झालेल्या आईसलँडमधील ज्वालामुखीने घातलेला गोंधळ आपण वाचलाच असेल. त्या ज्वालामुखीची माहिती आपण कवनात पाहुयात. इतर काही आकृत्या ज्यामुळे आपणास हा भुगोलाचा भाग निट समजून घेता येईल: http://www.didcotgirls.oxon.sch.uk/depts/geog/bcs_geography/earth_structure.htm http://www.ifa.hawaii.edu/~barnes/ast110_06/quizzes/disc04.html http://visual.merriam-webster.com/images/earth/geology/structure-earth.jpg भुगोल इ. ८ वी (महाराष्ट्र एस. एस. सी. बोर्ड, मराठी माध्यम) या पुस्तकाचे आभार. ----------------------------------------------------------- १४ एप्रिल २०१० ला आईसलँडमध्ये ज्वालामुखी झाला 'एय्जाफ्जाल्लाज्योकुल' असे नाव दिले लोकांनी त्याला ||१|| आगडोंब तो गगनी उद्रेकला धरतीच्या प्रावरणातूनी लपलपल्या हजार जीव्हा ओसांडूनी धावती ज्वालामुखीतूनी ||२|| सभोवताली शीतप्रदेश असूनी वाहे ज्वाला धरतीतून निसर्गाची किमया बघती आपण सारे जन ||४|| केवळ काही दिसांचे नाटक सारे घडविले निसर्गाने युरोपखंडीय जीवन सारे कवेत घेतले त्याने ||५|| लाव्हा तो उसळे उष्ण, लाल, भेदक जणू रवी उगवला धरतीचा का कुणी मारीला तीर हृदयी जणू फुटे झरा रक्ताचा ||६|| असे कसे घडते हे सारे जाणून घ्या तुम्ही जन म्हणजे समजेल तुम्हा मानव असे निसर्गापुढे लहान ||७|| प्रावरणामध्ये १००/२०० कि.मी. खोल भागात उष्णतेमुळे आतील सारे खडक वितळतात ||८|| भुपृष्ठाखाली वितळलेल्या असल्या या स्थितीत तप्त स्वरूपात असतो पदार्थ एक, म्हणती शिलारस ||९|| या शिलारसामुळे शिलारसकोठी तयार या भागात ज्वालामुखीय क्रियेत भुपृष्ठावर शिलारस येई अर्धप्रवाही स्वरूपात ||१०|| भुकवचात शिलारस थंड होवोनी आंतरनिर्मीत अग्नीज खडक बनती हाच लाव्हा भुपृष्ठावर थंड होवोनी बहिनिर्मीत अग्नीज खडक होती ||११|| ज्वालामुखीय क्रिया म्हणजे शिलारस येई भुपृष्ठावर पृथ्वीच्या प्रावरणातून दृष्य स्वरूपात सारे रूप त्याचे असे वायू, द्रव अन घन ||१२|| या उद्रेकातूनी बाहेर पडती राख, वाफ अन अनेक वायू तप्त तसाच लाव्हाही बाहेर येई उष्ण विरघळलेल्या खडकांच्या स्वरूपात ||१३|| ज्वालामुखी फुटण्याचे दोन प्रकार असती एकास केंद्रिय अन दुसर्‍यास भेगीय म्हणती ||१४|| केंद्रिय ज्वालामुखीतून लाव्हा, राख अन वायू एकाच ठिकाणातून येती भेगीय ज्वालामुखीत हेच सारे निरनिराळ्या भेगांतूनी येती ||१५|| असेच असते निसर्गाचे वर्तन ज्वालामुखीसाठी सच्च्या पाषाणाने वर्णन केले हे सारे तुमच्यासाठी ||१६|| आगामी कवनांतूनी जाणूनी घेवू इतरही भुगोल सारा जो वाचील अन परीक्षेत लिहील तोची विद्यार्थी उत्तीर्ण होईल खरा ||१७|| - पाषाणभेद (दगडफोड्या) ११/०५/२०१०