Skip to main content

सिद्धहस्त कवी, लेखक ,समीक्षक : प्रा. केशव मेश्राम

लेखक प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे यांनी शनिवार, 01/12/2007 20:24 या दिवशी प्रकाशित केले.

                     प्रा. केशव मेश्राम यांची काही व्याख्याने ऐकण्याचा योग प्रबोधन वर्गाच्या निमित्ताने आम्हास आलेला आहे. अतिशय साधा माणूस. आपण मोठे साहित्यिक आहोत असा आव कधी दिसला नाही. दलित साहित्य, दलित चळवळ, आणि नवलेखकांना प्रेरणा देणारा साहित्यिक म्हणजे, प्रा. केशव मेश्राम. साठोत्तरी साहित्यानंतर ज्या विविध साहित्यप्रकारांनी जन्म घेतला आणि दलित साहित्याकडे वाचक जेव्हा कुतुहलाने पाहू लागला तेव्हा चळवळीला आणि दलित साहित्याला दिशा आणि गती देणारे जे साहित्यिक होते.

बिननावाची कथा - १

लेखक आजानुकर्ण यांनी गुरुवार, 29/11/2007 11:24 या दिवशी प्रकाशित केले.
नॅशनल जिओग्राफिकच्या बहुधा नोव्हेंबरच्या अंकात मानवी स्मरणशक्तीवर एक अप्रतिम लेख आला होता. त्यापूर्वी सायंटिफिक अमेरिकन मासिकाच्या जुलै मधील अंकात "द मेमरी कोड" नावाने एक सुंदर लेख आला होता. हे लेख वाचून एक कथा सुचली. अद्याप अपूर्ण आहे. अर्थातच जीएंची भ्रष्ट नक्कल करण्याचा प्रयत्न केला आहे. वेळेअभावी अद्यापि पूर्ण करणे जमले नाही. मात्र कथा कशी विकसित होत आहे हे हॉटेलातील मंडळींकडून ऐकायला आवडेल. शिवाय कथेला नावही अजून दिलेले नाही. एक नाव मनामध्ये आहे. पण ते देण्यापूर्वी तुम्ही याला काय नाव द्याल?

उन्हाळ्यातले थेंब (हायकू)

लेखक धनंजय यांनी गुरुवार, 29/11/2007 09:33 या दिवशी प्रकाशित केले.
उन्हाळ्यातले थेंब (तिहेरी तिहाई)
* तापली धूळ बसून पानावर नक्षी दिसते सुकल्या दवाची * * *
* * लाल धूळकण वाहातायत सैरभैर खार तुषार * *
* * * ऊन धुळीत थेंब कोळपली पालवी वाफवून मलूल करतात *
* दवाचा एक बिंदू पानाला लोंबतो तसा जड नाही तो * * *
* * मागे ठिबक ठिबक समोर
Taxonomy upgrade extras

...बरसात

लेखक दिनेश५७ यांनी बुधवार, 28/11/2007 23:08 या दिवशी प्रकाशित केले.
स स्टॉपवर येऊन थांबली, आणि घाईघाईनं रांगेतली गर्दी पुढंपुढं सरकू लागली. रांगेबाहेरच्या त्या काहीश्या वयस्कर इसमाशी बोलणार्‍या तिला बहुधा गर्दीची ही घाई कळलीच नव्हती. मागून दोनचार जणांनी आवाज दिल्यावर तिची पावलं जडपणे पुढं सरकली. तो इसमही तिच्याइतक्याच जडपणानं बाजूनं पुढेपुढे सरकत चालत होता. रांगेबरोबर तीदेखील एखाद्या यंत्रासारखी बसमध्ये चढली आणि रिकाम्या राहिलेल्या एकमेव बाकावर चक्क विंडो मिळाल्यानं तिचा चेहेरा खुलला. तो इसमही मग बसबाहेर विंडोजवळ येऊन उभा राहिला. आता बस जवळपास भरली होती. पुढचा सिग्नल बंद होता म्हणून ती स्टॉपवर उभी होती.

पांढरपेशी विडंबने

लेखक केशवसुमार यांनी बुधवार, 28/11/2007 11:42 या दिवशी प्रकाशित केले.
आमची प्रेरणा नीलहंस यांची अप्रतिम कविता पांढरपेशी कविता अवळेचिंचा कुरतडताना तिला पाहुनी कच्च्या समजू नका हो झाला आहे भलता सलता लोच्च्या किरकिरणारा बाप तिचा हा जागा चोवीस तास खिडकीमधूनी गेलोतरी ही त्यास लागतो वास गंध मारतो किती तुझ्या रे ह्या कपड्यांना साल्या तुमान बुरसट, सदरा कळकट धू कधीतर मेल्या डेलिकसीच्या नावाखाली समोर झुरळे आली खारवलेल्या मिळती इथल्या हॉटेलातुनी पाली चादर ओढून आता पडतो लोळत घोरत गादी (तशी जराशी गारच होती तुरुंगातली लादी) शौचकूपांच्यासभोवताली फुलल्या दरवळ बागा कविता सुचण्या शांत नसे पण या सम दुसरी जागा अंगावरचे ठसे सांगती गतकाळाचे काही मार लपावा इतकी ही अमुची पुण्य

कन्नडा हाडु

लेखक आजानुकर्ण यांनी बुधवार, 28/11/2007 09:43 या दिवशी प्रकाशित केले.
दुर्दैवाने काही लोकांच्या मते जगातील सर्वोत्कृष्ट साहित्य उजवीकडून डावीकडे लिहिण्यात येणार्‍या एका भाषेत निर्माण झाले आहे. मात्र आपल्याच इतर भारतीय भाषाभगिनींमधील अनेक साहित्यकृतींकडे सामान्य जनतेचे दुर्लक्षच झाले आहे. हाय! उदा. कन्नड भाषेतील खालील लोकप्रिय गाणे पहा. (बहुतेकांना नुसतेच पहावे लागेल, वाचता येणार नाही. पुन्हा एकदा हाय!) आम्हाला संपूर्ण कल्पना आहे की कन्नड भाषेतील उच्चारांचा गोडवा देवनागरीमध्ये उतरणे शक्य नाही. उदा पत्नी आपल्या पतिला "री" अशी जी गोड लाडिक हाक मारते त्याची री मराठीत ओढता किंवा लिहिता येणे सर्वस्वी कठीण. पण व्याभिचारी आस्वादाला आमचा पाठिंबा आहे.

हुकलेली संधी

लेखक धोंडोपंत यांनी बुधवार, 28/11/2007 09:32 या दिवशी प्रकाशित केले.
माध्यान्हीची वेळ | जराशी निवांत | लाभतो एकांत | घरामध्ये || झाली सामसूम | आटोपता काम | करिती आराम | सारेजण || खळ्यामध्ये बैल | करिती रवंथ | बसुनी निवांत | झाडाखाली || गडीमाणसेही | खावया भाकरी | गेली त्यांच्या घरी | नुकतीच || दळ्णकांडणी | पडलासे खंड | सारे काही थंड | अंगणात || चिमण्याही गेल्या | आपुल्या खोप्यात | राघू पिंजर्‍यात | विसावला || मंदसा तेवतो | देव्हार्‍यात दीप | म्हातारीचा जप | चालू असे || पाणी द्यावयाचे | करून निमित्त | नार गेली आत | खोलीमध्ये || आयन्यात बाई | पाहे पुन्हा पुन्हा | गालावरी खुणा | रात्रीच्या त्या || आठवता सारे | दूर झाली लाज | चमकली वीज | देहामध्ये || प्रीत
Taxonomy upgrade extras

महंमद इक्बाल यांची उर्दू शायरी

लेखक मनिष यांनी बुधवार, 28/11/2007 02:20 या दिवशी प्रकाशित केले.
दुर्दैवाने काही लोकांच्या मते उर्दू शायरी ही मद्य आणि प्रेयसी ह्यांच्याभोवतीच घोटाळत राह्ते. अर्थातच अर्वाचीन उर्दू साहित्यात विविध विषयांवर लेखन झाले आहे, पण सामन्य मराठी मणसांपर्यंत ते पोहोचले नाही असे वाटते. बर्‍याच वेळा त्यांचा पुर्वदुषित दृष्टिकोनही ह्याला कारणीभूत असतो. असो. वास्तविक पाहता उर्दू भाषेतील अतिशय सुंदर कल्पनाविलास, अप्रतिम प्रतिमा, हळव्या, नाजुक कविकल्पना इतर भाषांमधे अभावानेच सापडतील. उर्दू भाषा ही अतिषय नजाकतदार आणि काव्यमय आहे. वरवर पाह्ता सहज वाटणार्‍या ओळींमधेही गहन अर्थ दडलेला असतो - उर्दू काव्य हे समजावून घेऊन आस्वाद घेण्याचे आहे.

अविश्वास ठराव

लेखक कोलबेर यांनी मंगळवार, 27/11/2007 12:16 या दिवशी प्रकाशित केले.
उगाच प्रतिसाद/लेखांची कापाकापी करत सुटणार्‍या "अति कार्यक्षम"संपादक सदस्यांवर जाहीर अविश्वास ठराव आणण्यासाठी हा प्रस्ताव आहे. 'प्रभारी संपादक' ह्या पदापासून 'संपादक' असे प्रमोशन घेण्यापूर्वी समस्त संपादक मंडळाने ह्या ठरावाला सामोरे जावे. अर्थातच ह्यावर प्रभारी संपादक ह्या नात्याने आमच्यावरही अविश्वास ठराव गुदरल्यास आम्ही आमचे अधिकार मालक श्री. तात्या अभ्यंकर ह्यांच्या स्वाधीन करून एक सामान्य सदस्य म्हणून मिसळपावचा आस्वाद घ्यायला मोकळे होऊ. जय मिसळपाव! -कोलबेर

उर्दू ग़ज़लांचे भावानुवाद

लेखक धोंडोपंत यांनी सोमवार, 26/11/2007 12:20 या दिवशी प्रकाशित केले.
लोकहो, सध्या मराठी संकेतस्थळांवर सुप्रसिध्द उर्दू शायरांच्या उत्तमोत्तम ग़ज़लांचे "भावानुवाद" करण्याचे पेव फुटले आहे. या नवीन, 'उमलत्या' अनुवादकांच्या तडाख्यातून ग़ालिबसारखे शायरही सुटलेले नाहीत.