कठोर (पण सभ्य) टिका कशी करावी ?/ करतो ?/ करतात ?

म
माहितगार यांनी
 ·  लेख
लेख
नमस्कार, हा मिपावर मी सुमारे ५ वर्षांपुर्वी काढलेला चर्चा धागा . पाच एक वर्षे उलटून गेली आहेत तेव्हा चर्चेचा अजून एक राउंड करुन पाहू , या वेळी विकि हे टार्गेट नाही मिपाच राहू देऊ, 'रचनात्मक टिका कशी स्विकारावी' (How to accept constructive criticism) आणि 'रचनात्मक टिका कशी करावी' (How to do constructive criticism) या बद्दल आंतरजालावर इंग्रजी भाषेत बरच मार्गदर्शन उपलब्ध दिसत, पण कठोरतेचा टच कसा द्यावा या बद्दल फारशी माहिती वाचण्यास मिळाली नाही. रागावल्या नंतर व्यक्तिगत टिका (आपल्या मराठी) संस्कृतीचा भागही आहे. अशा रागावलेल्या व्यक्तींना उपयोगी पडेल असा त्यांचा राग मनमोकळेपणाने व्यक्त करू देणारे "कठोर टीकात्मक लेखन", सभ्यतेच्या (संसदीय) मर्यादेत पुर्णतः राहून आणि व्यक्तिगत रोख टाळून कसे करावे ? या बद्दल 'कठोर पण सभ्य टिका कशी करावी' असा लेख 'मराठी विकिबुक्सवर' लिहिण्यात सक्रीय सहभाग अथवा या विषयाच्या अनुषंगाने चर्चा अथवा मराठी शब्द, शब्द समूह, वाक्यरचना तुमच्या अनुभवातून किंवा मराठी साहित्यातील उदाहरणे हवी आहेत. चर्चेत सहभागाबद्दल आणि विषयांतर टाळण्यात सहकार्याबद्दल सदस्य आणि मॉडरेटर मिपा व्यवस्थापन सर्वांचे आभार.
वर्गीकरण
36374 वाचन
💬 प्रतिसाद (84)

प्रतिक्रिया

तर्री
Fri, 02/22/2013 - 18:21 नवीन
सौम्य : १. तुमच्या कडून ही अपेक्षा नव्हती / जास्त अपेक्षा होती. कठोर : २.हया वेळी जरा तुम्ही कमी पडलात - पुढच्या वेळी जास्त प्रयतन अपेक्षित आहेत - अन्यथा काही पर्याय शोधावा लागेल. कर्णकर्कश्य : तू नेहमीप्रमाणे घाण घातली आहेस.

खटासि खट
Fri, 02/22/2013 - 20:53 नवीन
विचारलाय प्रश्न, पण प्रश्नाआडून केलेली सूचना वाटतेय ही..
↩ प्रतिसाद: माहितगार

माहितगार
Sat, 02/23/2013 - 08:57 नवीन
कणखर मराठी मित्राचा प्रतिसाद मराठमोळे पणाची चुणूक दाखवतानाच आंतरजालावरील संसदीय सभ्यतेच्या परिघाच्या अपेक्षा कशा सांभाळायच्या हा मराठी आंतरजालावरील व्यवस्थापनांपुढचा हा प्रश्न जुनाच आहे आम्ही वाचा फोडली एवढेच.
↩ प्रतिसाद: खटासि खट

माहितगार
Sat, 02/23/2013 - 09:00 नवीन
सध्यातरी विचारवाँटाच्या भूमीकेत विचार घेण्याकरता आलो आहोत. वाफेच थंड पाणिही होऊ नये आणि ती योग्य मार्गाने कुणाला न दुखावता कशी बाहेर पाडता येईल याचा शोध घेणारा - आपला विचारवाँट
↩ प्रतिसाद: नाना चेंगट

मन१
Fri, 02/22/2013 - 18:24 नवीन
सदर लेख पुरेशा लांबीचा नाही. त्यातून अधिक सविस्तर अपेक्षा समजल्या असत्या तर बरे झाले असते. धागाकर्त्याने स्वतः एखादे उदाहरण देउन सुरुवात केली असती तर चर्चेची नेमकी अपेक्षित दिशा अधिक अचूक पकडली गेली असती. अर्थात धागाकर्त्यास याहून अधिक चांगले नक्कीच लिहिता येते ह्याची आम्हास खात्री नसली तरी आशा आहे. पुढील सर्व लेखनासाठी शुभेच्छा. . . . हुश्श. दिला बुवा एकदाचा रचनात्मक टिकेचा नमुना. :) आता कुणीतरी माझी समस्या सोडवा प्लीझ. .

कपिलमुनी
Fri, 02/22/2013 - 18:30 नवीन
चित्रपटामध्ये 'क्ठोर' शब्द बर्याच वेगळ्या अर्थांनी वापरला आहे .. त्या बद्दल जास्त माहीती कळेल का

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे
Fri, 02/22/2013 - 18:38 नवीन
नमस्कार, मिपावर स्वागत आहे. शास्त्रीय टीका, आस्वादक टीका, निर्णायक टीका, असे माहित आहे. चांगल्या टीकाकाराची लक्षणे सांगता येतील. पण, 'कठोरतेचा टच' असलेली टीका म्हणजे नेमकं समजलं नाही. कारण टीकेत 'कठोरता' असतेच तसे टीकाकारांकडे काही पूर्वग्रहही असतात. असं काही चालेल का ? -दिलीप बिरुटे

माहितगार
Fri, 02/22/2013 - 18:52 नवीन
'कठोरतेचा टच' असलेली टीका म्हणजे नेमकं समजलं नाही. नुसत्या रचनात्मक टिका कशी करावी बाबत आंतरजालावर इंग्रजीत जे लेखन (How to do constructive criticism) गूगल सर्च ने मिळत त्यात थोडक्यात सँडवीच थेरपी सांगीतली आहे.म्हणजे आधी कौतुक मग खुपणारा भाग शेवट पुन्हा कौतुकाने. ह्याचही महत्व आहे पण फारच गोड गोड होत. कठोर मध्ये खणखणीत सूर अपेक्षीत आहे. -माहितगार
↩ प्रतिसाद: प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे
Fri, 02/22/2013 - 19:07 नवीन
''अनिल, हे एक प्रयोगशील कवी आहेत, त्यांनी सतत निरनिराळे प्रयोग केले आहेत, त्यांनी काव्यात 'दशपदी' हा एक नवीन रचनाप्रकार आणला आहे.'' आता यात कौतुक आहे आणि टीकाही आहे. (अनिलांना असं बोलणं खूपलेलं दिसतं) आपल्या दशपदी काव्यसंग्रहात कवी अनिलांनी म्हटलं होतं की 'प्रयोगशील कवी' म्हणून टीकाकारांना टीका करायची असेल तर खुशाल करु द्या. (शरद सर बरोबर ना ?) -दिलीप बिरुटे
↩ प्रतिसाद: माहितगार

प्यारे१
Fri, 02/22/2013 - 18:43 नवीन
इग्नोअर करा...! अर्थात हे पर्करन नवीनच शिकतोय आम्हीपण. हुच्च लोक्स आधीपासून वापरतात म्हणे!

पैसा
Fri, 02/22/2013 - 19:22 नवीन
स्पष्ट बोलल्याबद्दल माफ करा, पण तुमच्या लिखाणात मला अपेक्षित उंची आढळली नाही. काही तरी नवे मिळेल या आशेने लेख वाचायला सुरुवात केली होती, परंतु तेच घासून गुळगुळीत झालेले शब्दप्रयोग आणि कंटाळवाणी वाक्यरचना पाहून निराशा झाली. तुमच्यासारख्या नवोदित लेखकांना प्रथितयश व्हायचे असेल तर याहून जास्त गांभीर्याने लिहावे लागेल आणि तुम्हाला त्याहून जास्त वाचनाची आवश्यकता आहे हे नमूद करते. यापुढील लेख जास्त वाचनीय असेल अशी आशा व्यक्त करते. (हुश्श्य! जमलं का? कठोर टीका करणे हे फारच कठीण आहे ब्वॉ! :P)

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे
Fri, 02/22/2013 - 19:36 नवीन
टीका ज्यावर होते तो व्यक्ती चांगलाच संवेदनशील असावा. म्हणजे समजा मिपावर एखादे लेखन आले की त्याला टीका इतकी लागली पाहिजे की तो रात्रभर या कुशीवरुन त्या कुशीवर वळला पाहिजे. माझे मुद्दे असे भर घाला. १] प्रचंड आक्रमक लिहिलं पाहिजे. शब्द, वाक्य, उतारे अगदी उच्च दर्जाचे. २] झोंबणारी टीका केली पाहिजे, व्यक्तिगत सोडून देऊ. ३] आस्वादाचा आवाका नाही, आणि लेखन करत आहात तेव्हा काय काय वाचले पाहिजे. [प्रचंड यादी सांगायची] ४] किरकोळ गोष्टींचे ज्ञान नाही. असा सूर टीकाकाराकडे असला पाहिजे. आणि तो उत्तम व्यक्त झाला पाहिजे.[शुद्धलेखन नाही, वाक्यरचना बरोबर नाही, आशय तर लेखनातून अजिबात पोहचत नाही] ५] उगाच बालकवी वाचलाय ? मुक्तीबोध वाचलाय ? किमान तुकारामाचे अभंग चाळले आहेत ? कर्‍हेचं पाणी माहिती आहे ? वर्डस्वर्थ नाव ऐकलंय ? उगा असं जे लेखकानं वाचलं नसेल त्याची नावे घ्यायची. हे एकदा वाचा आणि मग लिहा म्हणायचं. ६] ७] ८] ९] १०] सवडीने भरतो. :) -दिलीप बिरुटे
↩ प्रतिसाद: पैसा

वेताळ
Fri, 02/22/2013 - 19:38 नवीन
त्याचे सभासदत्व कायम राहिल ह्याची काय गॅरटी आहे?
↩ प्रतिसाद: प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे

नाना चेंगट
Fri, 02/22/2013 - 19:40 नवीन
६] ७] ८] ९] १०] सवडीने भरतो. smiley
जमत नाही असं सरळ सांगावं, उगाच काय सवडीच्या सबबी. तसंही प्राध्यापकांना हल्ली काही काम तरी कुठे असतं.
↩ प्रतिसाद: प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे

माहितगार
Fri, 02/22/2013 - 19:48 नवीन
:: बे? ::पुरेस सभ्य आहे ? संसदीय शीष्टाचारास सोडून नाही ना ?
↩ प्रतिसाद: शुचि

माहितगार
Fri, 02/22/2013 - 19:56 नवीन
आपापसातल आदर आहे तर,तर होऊन जाऊ द्या , पण आमच्या प्रस्तावित लेखात न बसवता येणारा शब्द दिसला म्हणून आठवण दिली.
↩ प्रतिसाद: शुचि

शुचि
Fri, 02/22/2013 - 20:03 नवीन
अहो पण "नागपूर्कर" बोलीत तर पुलंनी हा शब्द सर्रास वापरलाय. खरं तर मी त्या चालीवरच वापरला.
↩ प्रतिसाद: माहितगार

धन्या
Sat, 02/23/2013 - 10:25 नवीन
कुणीतरी काहीतरी लिहितं आणि पब्लिक लगेच कीबोर्डवर बोटं आपटायला सुरुवात करतं. लिहिलेलं चुक आहे बरोबर आहे याचा पडताळा घेण्याच्याही भानगडीत कुणी पदत नाही.
नाना ज्यांच्यात्यांच्यावर का टीका करुन राहीलायत बे?
हे वाक्य नागपूरी भाषेतलं आहे असं जर लेखिकेचं म्हणणं असेल तर ते चुक आहे. प्रतिसादकर्तीस नाना चेंगट या आयडीस आदरार्थी संबोधावयाचे असल्याने तिने "राहीलायत बे" असा शब्दप्रयोग केला आहे. मुळात "बे" हा शब्द सलगीदर्शक आहे. आणी तो एकेरी संबोधन असेल (किंवा ज्यांना एकेरी संबोधता येईल अशा अनेक जणांना एकाच वेळी संबोधले जात असेल) तरच वापरला जातो. प्रतिसादकर्तीचा "राहीलायत" हा शब्दच चुकीचा आहे. बहूधा तो प्रतिसादकर्तीने नाना चेंगट या आयडीस अहो जाहो (अनेकवचनी आदरार्थी) करण्यासाठी निर्माण केला असावा. जर मुळ वाक्य बरोबर लिहायचं असेल तर असं लिहिता येईल: १. नाना ज्यांच्यात्यांच्यावर का टीका करुन राहीला बे? - सलगीदर्शक एकेरी संबोधन २. नाना ज्यांच्यात्यांच्यावर का टीका करुन राहीला? - अनेकवचनी आदरार्थी (च्यायला, पब्लिकसारखं चावणं मलाही जमायला लागलं तर.)
↩ प्रतिसाद: माहितगार

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे
Fri, 02/22/2013 - 19:44 नवीन
>>>जमत नाही असं सरळ सांगावं, उगाच काय सवडीच्या सबबी. तसंही प्राध्यापकांना हल्ली काही काम तरी कुठे असतं. मस्त जमलंय अजून येऊ दे. [माझ्या मागं नगं लागू. ] :) -दिलीप बिरुटे
↩ प्रतिसाद: नाना चेंगट

नाना चेंगट
Fri, 02/22/2013 - 22:47 नवीन
तुमच्या मागे लागावं असं तुमच्यात काही आहे असं मला वाटत नाही.
↩ प्रतिसाद: प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे
Sat, 02/23/2013 - 09:39 नवीन
धन्यवाद.
↩ प्रतिसाद: नाना चेंगट

नाना चेंगट
Sat, 02/23/2013 - 11:26 नवीन
आभारी आहे
↩ प्रतिसाद: प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे
Sat, 02/23/2013 - 09:43 नवीन
धन्यवाद.
↩ प्रतिसाद: नाना चेंगट

माहितगार
Fri, 02/22/2013 - 19:46 नवीन
::>>जमत नाही असं सरळ सांगावं, उगाच काय सवडीच्या सबबी. ::हे मस्त आहे. ::>>तसंही प्राध्यापकांना हल्ली काही काम तरी कुठे असतं. ::हे एक वाक्य व्यक्तिगत होतय का ? ठिक आहे ?
↩ प्रतिसाद: नाना चेंगट

वेताळ
Fri, 02/22/2013 - 19:54 नवीन
::>>तसंही प्राध्यापकांना हल्ली काही काम तरी कुठे असतं. अहो नानांनी ते वाक्य समस्त प्राध्यापक वर्गाबद्दल वापरले आहे. बिरुटे सर मिपावर संपादक देखिल आहेत.
↩ प्रतिसाद: माहितगार

नाना चेंगट
Fri, 02/22/2013 - 23:18 नवीन
>>>बिरुटे सर मिपावर संपादक देखिल आहेत. त्यामुळे बाय डीफॉल्ट त्यांना शिव्या देण्याचा अधिकार आहे.
↩ प्रतिसाद: वेताळ

नाना चेंगट
Fri, 02/22/2013 - 23:19 नवीन
वरील वाक्यात डीफॉल्ट नंतर आम्हाला हा शब्द घालावा आणि मग प्रतिसाद वाचावा.
↩ प्रतिसाद: नाना चेंगट

नाना चेंगट
Fri, 02/22/2013 - 23:21 नवीन
बा ! नील्कांता सिग्नेचरची सोय दिली तशीच प्रतिसाद संपादनाची पण सोय मिळाली तर बरे होईल. च्यामारी संपादक, सल्लागार आणि तंत्रज्ञ त्यांचे त्यांचे प्रतिसाद संपादीत करु शकतात पण आमच्यासारखे सामान्य सदस्य मात्र या साध्या सोईपासून वंचित रहातात हे पाहून जीव तीळ तीळ तुटतो. असो, बदलीन.
↩ प्रतिसाद: नाना चेंगट

शुचि
Wed, 02/27/2013 - 03:34 नवीन
नाही तर काय माहीतगार, स्वयंसंपादनाच्या मागणीत उगाच आडवे पडताय हं तुम्ही :(
↩ प्रतिसाद: नाना चेंगट

प्रा.डॉ.दिलीप बिरुटे
Sat, 02/23/2013 - 11:28 नवीन
विकिपाव आवडेश. :) -दिलीप बिरुटे
↩ प्रतिसाद: माहितगार

माहितगार
Fri, 02/22/2013 - 19:37 नवीन
वर अशाच स्वरूपाचा मन१ यांचा प्रतिसाद छाल आहे , पण आपला हा सूर खणखणीत आहे. धन्यवाद
↩ प्रतिसाद: पैसा