पुणेरी दुकानदारीचा एक नमुना

लोककथा... ऐकीव पण इन्टरेस्टिंग... चितळ्यांचं कुमठेकर रस्त्यावरील दुकान. वेळ रात्री आठ वाजता म्हणाजे दुकान बंद होण्याची. मालक चितळे स्वत: कुलूप लावायच्या तयारीत.. त्याच क्षणी एक माणूस बंद होणार्‍या शटरच्या खालून जवळपास लोळण घेत आत घुसला... चितळ्यांनी त्याला आडवायचा प्रयत्न केला पण तरीही तो चिवट माणूस शेवटी घुसलाच. चितळ्यांनी खवळून त्याला काय पाहिजे म्हणून विचारलं... " बाकरवडी.." अपेक्षित उत्तर आले. "किती वाजले घड्याळात...? आठ वाजले ते दिसत नाही. का घड्याळ चुकीची वेळ दाखवतंय.. तसं असेल तर बाकरवडी ऐवजी घड्याळ घ्या... " चितळे त्याच्यावर वतागले. " मला बाकरवडी हवीय.." " मिळणार नाही.. दुकान बंद झालेय... उद्या या.." " बाकरवडी.." "शक्य नाही... आता बाहेर पडा आधी..." चितळ्यांचा संताप अनावर झाला. तो माणूस बाहेर पडत नाही हे बघून चितळ्यांनी शटर ओढले आणि तो माणूस आणि चितळे स्वत: दुकानात कोंडले गेले.. दोन मिनिटांनी आतला वाद वाढला तशी बाहेर गर्दी जमा झाली. गर्दी वाढतच गेली तसे वादही वाढले. मग आतून मारामारीचे, आपटाआपटीचे आवाज ऐकायला येऊ लागले.. काहीतरी फुटल्याचे आवाज आणि माग कुणाचातरी जोरात ओरडण्याचा आवाज... गर्दी अवाक होऊन बघत होती. इतक्यात शटर परत किलकिले झाले आणि तो माणूस जिवाच्या आकांताने बाहेर पडला आणि पळायला लागला... मागोमाग चितळे बाहेर आले. चिडलेले, घामेजलेले पण तरीही चेहर्‍यावर एक समाधान घेऊन... " काय झालं हो...?" गर्दीतून कुणीतरी विचारले. " बाकरवडी पाहिजे होती... आठ वाजल्यानंतर याला.. आणि नाही म्हटले तर हातघाईवरच यायला लागला... मग दाखवले चौदावे रत्न... आठ वाजता बाकरवडी मागतो म्हणजे काय... वेळेचे भान आहे की नाही.." " कोण होता हो...?" गर्दीतील उस्तुक प्रेक्षकाने विचारले... " होता कुणीतरी मद्रासचा... शिवाजी गायकवाड म्हणून... " चितळ्यांनी शटर ओढून कुलूप लावले आणि ते घराकडे निघाले... [ ऐकीव किस्सा आहे.. पात्रे काल्पनिक आहेत... साधर्म्य असल्यास निव्वळ योगायोग समजावा... खुलास करण्याचं कारण चितळ्यांनी बाकरवडी दिली नाही तर पुण्यात रहायच्या फायद्यांपैकी एक संपला असे होईल..]

अहो, विनोदी किस्सा आहे हा... आणि तसंच म्हटलं तर शिवाजी गायकवाड स्वतः कशाला येइल.. ड्रायव्हरला पाठवेल.. आणि ड्रायव्हर तरी त्या कुमठेकर रस्त्याच्या गर्दीत कशाला गाडी घुसवेल..? डेक्कन, पौड रोड.. किती ठिकाणी चितळ्यांची दुकाने आहेत... पुढच्यावेळेस असे किस्से टाकताना " विनोदी" अशी क्याटेगरी नमूद करायची खबरदारी घ्यायला हवी..

मूलभूत प्रश्न. "चितळे" आणि "चितळे बंधू" अशा दोन वेगवेगळ्या नावांनी बाकरवडी मिळते. "चितळे" बाकरवडी सर्वत्र मिळत नाही (मात्र एकदा मुं.पु. एक्सप्रेसवेच्या फूडमॉलमधे पाहिली होती). ही गोल आकाराची आणि लहान असते. "चितळे बंधू" बाकरवडी सर्वत्र (मुंबईतही सर्वत्र) मिळते आणि ती लांबट मोठी असते. हे दोन वेगवेगळे ब्रँड आहेत अशी माझी खात्रीशीर माहिती आहे. पैकी "चितळे बंधू" हा नंतर बाहेर पडून काढलेला ब्रँड आहे असं ऐकलं. दोन्ही ब्रँड चाखून पाहता "बंधूं"चीच बाकरवडी उत्तम निघाली. नुसती "चितळे" बाकरवडी ही पोळीचा रोल मसाला भरुन उन्हात वाळवावा तशी बेचव लागत होती. अधिक अनुभव आणि माहिती असल्यास या मतावर शिक्कामोर्तब किंवा खोडरबर चालवावे.

बर्‍याच वर्षांपूर्वी मी जिमखान्यावरच्या चितळ्यांच्या दुकानात गेलो होतो. पायर्‍या चढता चढताच मला एका बाजूला लागलेली भली मोठ्ठी रांग दिसली. त्याकडे दुर्लक्ष करुन मी दुकानात जायला लागलो. एका कर्मचार्‍याने मला हटकले, 'अहो, रांगेतून या.' मला बाकरवडी घ्यायचीच नव्हती, हे मी त्याला सांगितल्यावर त्याचा भूत बघावे असा चेहेरा झाला.

जात-पुणे-धर्म....... शंभरी निश्चीत......