थरथरत्या अधरांनी ज्यांनी नाहि चुंबिले मदिरेला,
नाहि स्पर्शिला हर्ष-विकल त्या हातांनी तरि तो प्याला,
समिप न ओढी, हात पकडुनी, लज्जित मग त्या साकीला,
व्यर्थच सुकुनी जात असे ती जीवनरुपी मधुशाला ||१८||
गंगाजल, ही पवित्र मदिरा, प्रेमि पुजारी साकी तो,
अविरत गतिने फिरत ठेवतो, मदिरा भरल्या प्याल्यां तो,
'रहा घेत अन् पीत रहा तू', जपतो जणु त्या मंत्राला ,
बनुनी जावो शिवप्रतिमा मी, मंदिर होवो मधुशाला ||१९||
या ओळी अगदीच खास..
मात्र्...
नसे मंदिरी घंटानादहि, नसती मूर्तीला माला,
बसुनि असे तो मोमिन सदनी, लावुन मशिदी कुलुपाला,
लुटोत खजिने, राजांचे ह्या, आणि गढ्यांच्या भिंतीही,
वरदहस्त तो मद्यपिनाही, राहो उघडी मधुशाला ||२०||
या शेवटच्या कडव्यांत :
बसुनि असे तो मोमिन सदनी, लावुन मशिदीला ताला,
लुटोत खजिने, राजांचे ह्या, आणि गढ्यांच्या त्या भिंती
असे बदल केले तर कसे वाटतील..??
- (सर्वव्यापी)प्राजु
पण हा विचार पटतो का बघ -
बसुनि असे तो मोमिन सदनी, लावुन मशिदी कुलुपाला,
ह्यातल्या 'मशिदी कुलुपाला' ह्या शब्दयोजनेत मशिदीला कुलुपापेक्षा दुय्यम स्थान दिले आहे - ओळीचा जोर कुलुपावर जास्त आहे! इथे जी भावना पोचवायची आहे ती वेगळी आहे.
लुटोत खजिने, राजांचे ह्या, आणि गढ्यांच्या भिंतीही,
इथेही पुन्हा अर्थ कोणता पोचवायचा आहे ते ठरते. 'आणि गढ्यांच्या भिंतीही' म्हणताना जो कःपदार्थ लेखण्याचा भाव आहे तो महत्वाचा.
(उदा. हेच वाक्य इथे कसे मिळमिळीत वाटते बघ - 'राजांचे ह्या लुटोत खजिने आणि गढ्यांच्या त्या भिंती' - तेच शब्द पण मांडणी हुकली आणि सगळा जोरच गेला!!)
चतुरंग
पुरुन उरला पंडित, पादरि, मोमीनांच्या कपटाला,
करेल त्याचे स्वागत हर्षे आज माझि ही मधुशाला ||१७||
लुटोत खजिने, राजांचे ह्या, आणि गढ्यांच्या भिंतीही,
वरदहस्त तो मद्यपिनाही, राहो उघडी मधुशाला ||२०||
वा रंगा! फारच सुरेख. वाचून खूप प्रसन्न वाटलं!
आपला,
(मधुशालेतला एक प्रवासी) तात्या.
प्रतिक्रिया
मस्तच.
अतिशय सुंदर..
प्राजु शब्दार्थाच्या दॄष्टीने तू सुचविलेले बदलही चालतील
सुरेख..