Sorry for English. GaMaBhaNa not working despite many attempts. :-( Chewang Norphel baddal ajun vachayla aavadel. pubhaapra.

वाचनाबद्दल धन्यवाद. इथे थोडी माहिती आहे.

पर्यटनाऐवजी पर्यावरणाला महत्त्व दिले तर बरेच मानवनिर्मित प्रश्न सुटतील.

अशा अनाम लोकांमुळे पर्यावरण थोडेफार शिल्लक आहे.

Sorry for English. GaMaBhaNa not working despite many attempts. :-( Chewang Norphel baddal ajun vachayla aavadel. pubhaapra.

वाचनाबद्दल धन्यवाद. इथे थोडी माहिती आहे.

पर्यटनाऐवजी पर्यावरणाला महत्त्व दिले तर बरेच मानवनिर्मित प्रश्न सुटतील.

अशा अनाम लोकांमुळे पर्यावरण थोडेफार शिल्लक आहे.

चैतन्य गौरांगप्रभू यांच्या पायेंग यांच्यावरील एका लेखाची आठवण झाली. सतत आपल्या ध्येय्याचा पाठलाग चिकाटीने करत राहणे हे अशा यशासाठी आवश्यक असते हे अधोरेखित होते. पुभाप्र.

या माणसाने जमिनीला भुसभुशीत करणार्‍या एक प्रकारच्या लाल जंगली मुंग्या हाताने वाहून नेल्या आहेत असे ऐकले आहे.त्यांच्या कार्याला सलाम.

पायेंग यांच्यावरील मिपावर येऊन गेलेला लेख http://www.misalpav.com/node/21469

वाचनाबद्दल व प्रतिसादांबद्दल सर्वांना धन्यवाद!

नेहमीप्रमाणेच सुंदर लेख...

आपल्याला जमेल तितकी झाडे लावायची, निदान लाकडी फर्निचर, कागद तरी साक्षेपाने वापरावेत. एवढ्याने बरेच साध्य होईल.

चैतन्य गौरांगप्रभू यांच्या पायेंग यांच्यावरील एका लेखाची आठवण झाली. सतत आपल्या ध्येय्याचा पाठलाग चिकाटीने करत राहणे हे अशा यशासाठी आवश्यक असते हे अधोरेखित होते. पुभाप्र.

या माणसाने जमिनीला भुसभुशीत करणार्‍या एक प्रकारच्या लाल जंगली मुंग्या हाताने वाहून नेल्या आहेत असे ऐकले आहे.त्यांच्या कार्याला सलाम.

पायेंग यांच्यावरील मिपावर येऊन गेलेला लेख http://www.misalpav.com/node/21469

वाचनाबद्दल व प्रतिसादांबद्दल सर्वांना धन्यवाद!

नेहमीप्रमाणेच सुंदर लेख...

आपल्याला जमेल तितकी झाडे लावायची, निदान लाकडी फर्निचर, कागद तरी साक्षेपाने वापरावेत. एवढ्याने बरेच साध्य होईल.

लेख आवडला.......

राजेंद्र सिंह यांनी नक्की कसे कार्य केलेय त्यासंबंधी जास्त माहिती यायला हवी होती. लेखमाला थोडीशी गोलगोल व्हायला लागलीये असे मला व्यक्तिशः वाटले. प्रश्नांना थेटपणे भिडत नाहीये. वरवरच स्पर्श करून पुढे सरकतेय असे जाणवले. पुभाप्र.

श्री राणा यांच्याबद्दल अजून शोध घ्यावा लागेल. पण अनेकजणांना यांचे असे काही काम आहे हेच माहीत नसते. त्यांच्यासाठी सुरुवात स्वागतार्हच.

राजेन्द्र सिंगजींना भेटलो आहे, बोललो आहे, प्रश्न विचारले आहेत. ती मुलाखत मी मागे फेसबुकवर टाकली होती. हिंदीत आहे. मराठी तर्जुमा करावा लागेल.सध्या हिंदीतच वाचा. :D आज श्री. राजेन्द्र सिंहजी से हुई चर्चा के कुछ प्रमुख मुद्दे। एक दो मुद्दे छोड़कर बाकी सब में मैं सहमत था। 1. प्र. :- नदी जोड़ो का विरोध अधिक मुखर हो कर क्यों नहीं किया जा रहा है? " - दिल्ली का एक युवा कार्यकर्ता उत्तर :- नदी जोड़ो परियोजना दरअसल देश तोड़ो परियोजना है। अगर छोटामोटा डायवर्सन है या जिस में एक ही कंटूर में कम खर्चे में पानी मोड़ा जाएगा जैसे गंगा का पानी हिंडौन में छोड़ा गया तो ठीक है, लेकिन बड़ी बड़ी परियोजनाएँ तो अंततः नुकसानदेह ही है। " "नरेंद्र मोदी बुलेट ट्रेन है। बहुत तेज़ी से चल रहें हैं। लेकिन रफ़्तार जितनी ज़्यादा हो एक्सीडेंट की संभावनाएँ भी उतनी ही बढ़ जाती है। गंगा स्वच्छ होगी लोगों के द्वारा ही, सरकार फिर चाहे कितना ही पैसा लगा लें। मैंने तो मोदी जी को बोला है, बस उन्होंने सुनने के लिए अपनी रफ़्तार धीमी करने की ज़रूरत है। " 2 प्र. :- महाराष्ट्र में जलयुक्त शिवार योजना के फायदे तो दिख रहें है लेकिन अगर किसानों का गन्ने के प्रति प्यार कम ना हुआ तो क्या? - स्वामी संकेतानंद उ :- "जलयुक्त शिवार अच्छे से कार्यान्वित हो रही है। इस के फायदे भी दिख रहे है। मैंने स्वयं ड्राफ्ट बनते समय प्रावधान किया की यह पानी गन्ने को न जाए। पारंपरिक कृषि को बढ़ावा दिया जाएगा। इस विषय में जाग्रति भी लायी जा रही है। महाराष्ट्र में बीजेपी सरकार इस क्षेत्र में तो अच्छा काम कर रही है। इस वर्ष तो उन्होंने सूखाग्रस्त क्षेत्र में गन्ने की खेती पर प्रतिबन्ध भी लगा दिया है।" प्र. :- काम ज़रूर अच्छा हो रहा है। सरकार तो गन्ने की खेती पर प्रतिबन्ध लगा देगी, लेकिन अगले 2 3 वर्ष अच्छी वर्षा हुई तो कहीं वहीं ढाक के तीन पात ना हो जाए। क्या लोग इतनी आसानीसे अपनी आदतें बदलेंगे? - स्वामी संकेतानंद उ :- ज़रूर बदलेंगे। या कहूँ की बदल रहें हैं। लोग धीरे धीरे खेती का ढंग बदल रहें हैं। आप उत्तर प्रदेश के गन्ना बेल्ट में जा कर देखिए। पहले वे भी संपन्न किसान थे। फिर ख़स्ताहाल हो गए। अब उन को अपनी किसानी का ढंग बदलना पड़ा। यही महाराष्ट्र में होगा। ( यहाँ पर मैं ज़्यादा सहमत नहीं हुआ। मुझे अब भी लगता है कि किसान शायद फिर से गन्ने की ओर चलें जाएँगे। हमें किसानों को नहीं यहाँ की शुगर पॉलिटिक्स को ही बदलने की ज़रूरत है। गन्ने को स्पेशल ट्रीटमेंट मिलनी बंद हो गयी तो लोग ज़्यादा तेज़ी से अन्य उत्पादों की तरफ जाएँगे। ये बात कही भी मैंने लेकिन वे मुझ से ज़्यादा आशावादी है। :D ) प्र :- अगर हम लोगों की नदियों के लिए जो परंपरागत धार्मिक भावना रही है वो फिर से जगाएँ, तो क्या इस से हमें नदियाँ बचाने में ज़्यादा आसानी नहीं होगी? गंगा स्वच्छ रखने में लोग जुट जाएँगे। हर कोई मन लगाकर अपनी नदियाँ polluted न हो इस की कोशिश करेगा? हम तो नेचर वर्शिपर ही तो है। - अलीगढ़ क्षेत्र में काम करने वाली एक सामाजिक कार्यकर्ता बहन उ:- अब के माहोल में धार्मिक भावना चेताना ज़्यादा मुश्किलें खड़ी कर देगा। हम सिर्फ भगवान बना के बस पूजा करते है, आदर नहीं करते। धर्म का रूप ही बदल गया है। अगर हम नेचर वर्शिपर है तो फिर से वही पुराने ढंग की नेचर वरशिप करनी होगी। जो आज के ज़माने में शायद हो नहीं पाएगा और नदियों को स्वच्छ करने के प्रयास में धार्मिक हालात और ख़राब हो जाएँगे। यहाँ धर्म ना आएँ तो ही अच्छा है। सब से बढ़िया मार्ग तो लोगों को नदियों का महत्व समझाना ही है। प्र :- ब्रह्मपुत्र की बाढ़ को नियंत्रित करने के चक्कर में हम असम की ज़मीन की उर्वरकता ही तो नहीं ख़त्म कर देंगे? ब्रह्मपुत्र की बाढ़ तो हर वर्ष आती है और गाद बहा कर ज़मीन उपजाऊँ बनाती है। - स्वामी संकेतानंद ( यह मुद्दा मैंने तब उठाया जब उन्होंने कहा की ब्रह्मपुत्र की बाढ़ को कण्ट्रोल करने के उपाय खोजने चाहिए।( उ :- बाढ़ और drought तो एक ही सिक्के के दो पहलु है। हमें दोनों को नियंत्रित करना चाहिए। ब्रह्मपुत्र की बाढ़ तो ज़मीन की उपजाऊँ परत बहा कर ले जा रही है। नुक्सान ही है। इस लिए बाढ़ नियंत्रण के किए हमें अरुणाचल से ही शुरुवात करनी चाहिए। ( यहाँ पर भी मैं सहमत नहीं हुआ। और अब भी नहीं हूँ। बाढ़ और सूखा एक सिक्के के दो पहलूँ अवश्य है लेकिन मेरा मानना है कि बाढ़ का पानी हमारे घर में नहीं घुसता, हम ने नदियों के फ्लड प्लेन्स में अपने घर बना लिए है। इजिप्ट ने आसवान डैम बनाया इस से बाढ़ आनी बंद हो गयी और ज़मीन की उर्वरकता में कमी आयी। डेल्टा क्षेत्र में भी मछलियाँ कम हो गयी। ब्रह्मपुत्र की बाढ़ को हमें रोकना नहीं चाहिए बल्कि हमारा व्यवस्थापन इस तरह से हो की जानमाल का कम से कम नुकसान हो। मैं ये मुद्दे उछालना चाहता था लेकिन फिर कार्यक्रम के आयोजकों ने चायपानी के बुला लिया। ) वैसे उन से बातें करने वाले हम सब युवा ही थे और उन्होंने कहा की सारे बदलाव तो आप लोगों को ही लाने है। युवाशक्ति जागृत होगी तभी इस समस्याओं से निपट पाएँगे। ( हाय राम! हर कोई आकर हमारे कंधो पर सारी ज़िम्मेदारी डाल देता है। :P :P :P ) एक कॉलेज का बंदा बोला की सर आप फेसबुक पे आइये, हमारे मार्गदर्शक बनिए। हम खूब काम करेंगे। तो वे बोले की अरे बेटा फेसबुक मेरे बस का नहीं। मैं तो मेल भी प्रिंट आउट निकाल कर पढता हूँ। :D :D :D - स्वामी

अरे वा! नमस्कार स्वामीजी! मस्त मुलाखत झाली तर! इथे शेअर केल्याबद्दल धन्यवाद.

लेख आवडला.......

राजेंद्र सिंह यांनी नक्की कसे कार्य केलेय त्यासंबंधी जास्त माहिती यायला हवी होती. लेखमाला थोडीशी गोलगोल व्हायला लागलीये असे मला व्यक्तिशः वाटले. प्रश्नांना थेटपणे भिडत नाहीये. वरवरच स्पर्श करून पुढे सरकतेय असे जाणवले. पुभाप्र.

श्री राणा यांच्याबद्दल अजून शोध घ्यावा लागेल. पण अनेकजणांना यांचे असे काही काम आहे हेच माहीत नसते. त्यांच्यासाठी सुरुवात स्वागतार्हच.

राजेन्द्र सिंगजींना भेटलो आहे, बोललो आहे, प्रश्न विचारले आहेत. ती मुलाखत मी मागे फेसबुकवर टाकली होती. हिंदीत आहे. मराठी तर्जुमा करावा लागेल.सध्या हिंदीतच वाचा. :D आज श्री. राजेन्द्र सिंहजी से हुई चर्चा के कुछ प्रमुख मुद्दे। एक दो मुद्दे छोड़कर बाकी सब में मैं सहमत था। 1. प्र. :- नदी जोड़ो का विरोध अधिक मुखर हो कर क्यों नहीं किया जा रहा है? " - दिल्ली का एक युवा कार्यकर्ता उत्तर :- नदी जोड़ो परियोजना दरअसल देश तोड़ो परियोजना है। अगर छोटामोटा डायवर्सन है या जिस में एक ही कंटूर में कम खर्चे में पानी मोड़ा जाएगा जैसे गंगा का पानी हिंडौन में छोड़ा गया तो ठीक है, लेकिन बड़ी बड़ी परियोजनाएँ तो अंततः नुकसानदेह ही है। " "नरेंद्र मोदी बुलेट ट्रेन है। बहुत तेज़ी से चल रहें हैं। लेकिन रफ़्तार जितनी ज़्यादा हो एक्सीडेंट की संभावनाएँ भी उतनी ही बढ़ जाती है। गंगा स्वच्छ होगी लोगों के द्वारा ही, सरकार फिर चाहे कितना ही पैसा लगा लें। मैंने तो मोदी जी को बोला है, बस उन्होंने सुनने के लिए अपनी रफ़्तार धीमी करने की ज़रूरत है। " 2 प्र. :- महाराष्ट्र में जलयुक्त शिवार योजना के फायदे तो दिख रहें है लेकिन अगर किसानों का गन्ने के प्रति प्यार कम ना हुआ तो क्या? - स्वामी संकेतानंद उ :- "जलयुक्त शिवार अच्छे से कार्यान्वित हो रही है। इस के फायदे भी दिख रहे है। मैंने स्वयं ड्राफ्ट बनते समय प्रावधान किया की यह पानी गन्ने को न जाए। पारंपरिक कृषि को बढ़ावा दिया जाएगा। इस विषय में जाग्रति भी लायी जा रही है। महाराष्ट्र में बीजेपी सरकार इस क्षेत्र में तो अच्छा काम कर रही है। इस वर्ष तो उन्होंने सूखाग्रस्त क्षेत्र में गन्ने की खेती पर प्रतिबन्ध भी लगा दिया है।" प्र. :- काम ज़रूर अच्छा हो रहा है। सरकार तो गन्ने की खेती पर प्रतिबन्ध लगा देगी, लेकिन अगले 2 3 वर्ष अच्छी वर्षा हुई तो कहीं वहीं ढाक के तीन पात ना हो जाए। क्या लोग इतनी आसानीसे अपनी आदतें बदलेंगे? - स्वामी संकेतानंद उ :- ज़रूर बदलेंगे। या कहूँ की बदल रहें हैं। लोग धीरे धीरे खेती का ढंग बदल रहें हैं। आप उत्तर प्रदेश के गन्ना बेल्ट में जा कर देखिए। पहले वे भी संपन्न किसान थे। फिर ख़स्ताहाल हो गए। अब उन को अपनी किसानी का ढंग बदलना पड़ा। यही महाराष्ट्र में होगा। ( यहाँ पर मैं ज़्यादा सहमत नहीं हुआ। मुझे अब भी लगता है कि किसान शायद फिर से गन्ने की ओर चलें जाएँगे। हमें किसानों को नहीं यहाँ की शुगर पॉलिटिक्स को ही बदलने की ज़रूरत है। गन्ने को स्पेशल ट्रीटमेंट मिलनी बंद हो गयी तो लोग ज़्यादा तेज़ी से अन्य उत्पादों की तरफ जाएँगे। ये बात कही भी मैंने लेकिन वे मुझ से ज़्यादा आशावादी है। :D ) प्र :- अगर हम लोगों की नदियों के लिए जो परंपरागत धार्मिक भावना रही है वो फिर से जगाएँ, तो क्या इस से हमें नदियाँ बचाने में ज़्यादा आसानी नहीं होगी? गंगा स्वच्छ रखने में लोग जुट जाएँगे। हर कोई मन लगाकर अपनी नदियाँ polluted न हो इस की कोशिश करेगा? हम तो नेचर वर्शिपर ही तो है। - अलीगढ़ क्षेत्र में काम करने वाली एक सामाजिक कार्यकर्ता बहन उ:- अब के माहोल में धार्मिक भावना चेताना ज़्यादा मुश्किलें खड़ी कर देगा। हम सिर्फ भगवान बना के बस पूजा करते है, आदर नहीं करते। धर्म का रूप ही बदल गया है। अगर हम नेचर वर्शिपर है तो फिर से वही पुराने ढंग की नेचर वरशिप करनी होगी। जो आज के ज़माने में शायद हो नहीं पाएगा और नदियों को स्वच्छ करने के प्रयास में धार्मिक हालात और ख़राब हो जाएँगे। यहाँ धर्म ना आएँ तो ही अच्छा है। सब से बढ़िया मार्ग तो लोगों को नदियों का महत्व समझाना ही है। प्र :- ब्रह्मपुत्र की बाढ़ को नियंत्रित करने के चक्कर में हम असम की ज़मीन की उर्वरकता ही तो नहीं ख़त्म कर देंगे? ब्रह्मपुत्र की बाढ़ तो हर वर्ष आती है और गाद बहा कर ज़मीन उपजाऊँ बनाती है। - स्वामी संकेतानंद ( यह मुद्दा मैंने तब उठाया जब उन्होंने कहा की ब्रह्मपुत्र की बाढ़ को कण्ट्रोल करने के उपाय खोजने चाहिए।( उ :- बाढ़ और drought तो एक ही सिक्के के दो पहलु है। हमें दोनों को नियंत्रित करना चाहिए। ब्रह्मपुत्र की बाढ़ तो ज़मीन की उपजाऊँ परत बहा कर ले जा रही है। नुक्सान ही है। इस लिए बाढ़ नियंत्रण के किए हमें अरुणाचल से ही शुरुवात करनी चाहिए। ( यहाँ पर भी मैं सहमत नहीं हुआ। और अब भी नहीं हूँ। बाढ़ और सूखा एक सिक्के के दो पहलूँ अवश्य है लेकिन मेरा मानना है कि बाढ़ का पानी हमारे घर में नहीं घुसता, हम ने नदियों के फ्लड प्लेन्स में अपने घर बना लिए है। इजिप्ट ने आसवान डैम बनाया इस से बाढ़ आनी बंद हो गयी और ज़मीन की उर्वरकता में कमी आयी। डेल्टा क्षेत्र में भी मछलियाँ कम हो गयी। ब्रह्मपुत्र की बाढ़ को हमें रोकना नहीं चाहिए बल्कि हमारा व्यवस्थापन इस तरह से हो की जानमाल का कम से कम नुकसान हो। मैं ये मुद्दे उछालना चाहता था लेकिन फिर कार्यक्रम के आयोजकों ने चायपानी के बुला लिया। ) वैसे उन से बातें करने वाले हम सब युवा ही थे और उन्होंने कहा की सारे बदलाव तो आप लोगों को ही लाने है। युवाशक्ति जागृत होगी तभी इस समस्याओं से निपट पाएँगे। ( हाय राम! हर कोई आकर हमारे कंधो पर सारी ज़िम्मेदारी डाल देता है। :P :P :P ) एक कॉलेज का बंदा बोला की सर आप फेसबुक पे आइये, हमारे मार्गदर्शक बनिए। हम खूब काम करेंगे। तो वे बोले की अरे बेटा फेसबुक मेरे बस का नहीं। मैं तो मेल भी प्रिंट आउट निकाल कर पढता हूँ। :D :D :D - स्वामी

अरे वा! नमस्कार स्वामीजी! मस्त मुलाखत झाली तर! इथे शेअर केल्याबद्दल धन्यवाद.

तीनही भाग वाचले. पुढील भाग कधी?

आधी एका लेखावरील प्रतिसादांत म्हटल्याप्रमाणे निसर्गाचे लाभ वैयक्तिक पण त्यामुळे होणारी हानी व त्याचे दुष्परिणाम मात्र सार्वजनिक, अशी जी वाटणी सध्या धडाक्याने सुरू आहे त्यामुळे हा प्रश्न उभा राहिला आहे.

वाचनाबद्दल व प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद! पुढचा भाग लवकरच लिहीन.

वाचत आहे. विचार करायला लावणारे लेख.

छानच.

सुंदर लेखमाला. कधी कधी असं वाटतं, हा यंत्रांचा, सुविधांचा उपयोग कशासाठी तर माणसांचे श्रम कमी करायसाठी. हापसे बंद होऊन मोटरी बसल्या. जिम वाढल्या. माणसे तेथे घाम गाळू लागले. जमीन लेव्हलिंगला जेसीबी लावायचे. टेकडी १५ दिवसात जमीनीशी समांतर होते. तिथे राहून आठवडाभरातले पाच दिवस पेट्रोल, वीज जाळायची अन वीकांताला ट्रेक करायला निसर्गाकडे जायचे. सायकली चालवायच्या. जंगले उडवायची अन तिथे प्लान्ड रिसॉर्ट्, मासेमारीला मोठमोठे ट्रेलर्स वापरायचे अन समुद्रजीव वाचवायला मोहीमा चालवायच्या. बीचवर गर्दी करुन तेथले समुद्रजीवन उध्वस्त करायचे, ते तसेच सोडून परत नव्या व्हर्जिन बीचचा शोध चालूच. काय चाललय हे कळेनासे होतय खरे. :(

तीनही भाग वाचले. पुढील भाग कधी?

आधी एका लेखावरील प्रतिसादांत म्हटल्याप्रमाणे निसर्गाचे लाभ वैयक्तिक पण त्यामुळे होणारी हानी व त्याचे दुष्परिणाम मात्र सार्वजनिक, अशी जी वाटणी सध्या धडाक्याने सुरू आहे त्यामुळे हा प्रश्न उभा राहिला आहे.

वाचनाबद्दल व प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद! पुढचा भाग लवकरच लिहीन.

वाचत आहे. विचार करायला लावणारे लेख.

छानच.

सुंदर लेखमाला. कधी कधी असं वाटतं, हा यंत्रांचा, सुविधांचा उपयोग कशासाठी तर माणसांचे श्रम कमी करायसाठी. हापसे बंद होऊन मोटरी बसल्या. जिम वाढल्या. माणसे तेथे घाम गाळू लागले. जमीन लेव्हलिंगला जेसीबी लावायचे. टेकडी १५ दिवसात जमीनीशी समांतर होते. तिथे राहून आठवडाभरातले पाच दिवस पेट्रोल, वीज जाळायची अन वीकांताला ट्रेक करायला निसर्गाकडे जायचे. सायकली चालवायच्या. जंगले उडवायची अन तिथे प्लान्ड रिसॉर्ट्, मासेमारीला मोठमोठे ट्रेलर्स वापरायचे अन समुद्रजीव वाचवायला मोहीमा चालवायच्या. बीचवर गर्दी करुन तेथले समुद्रजीवन उध्वस्त करायचे, ते तसेच सोडून परत नव्या व्हर्जिन बीचचा शोध चालूच. काय चाललय हे कळेनासे होतय खरे. :(

वैद्यकीय शास्त्राने केलेल्या प्रगतीमूळे वाढलेले आयुर्मान शाप ठरते की काय?

वाचतोय. पुभाप्र.

निसर्गाला केंद्रस्थानी ठेवून समतोल ठेवणे आवश्यक. आपण निसर्गाकडून फारच जास्त ओरबाडून घेत आहोत आणि नको तिथे बदल करायच्या प्रयत्नात आहोत.

वास्तववादी लेखन. उपाय कुणालाच नको आहेत पण! हे दुर्दैव!

वैद्यकीय शास्त्राने केलेल्या प्रगतीमूळे वाढलेले आयुर्मान शाप ठरते की काय?

वाचतोय. पुभाप्र.

निसर्गाला केंद्रस्थानी ठेवून समतोल ठेवणे आवश्यक. आपण निसर्गाकडून फारच जास्त ओरबाडून घेत आहोत आणि नको तिथे बदल करायच्या प्रयत्नात आहोत.

वास्तववादी लेखन. उपाय कुणालाच नको आहेत पण! हे दुर्दैव!

हा भागही माहितीपूर्ण.

चौथा मुद्दा खरोखरच चिंतेचा विषय आहे. पुभाप्र.

माहीती तीही ललीत स्वरूपात दिल्याने जास्त मस्त वाटली नाहीतर एखाद सरकारी माहीतीप्त्रक वाटले असते.

छान व वेगळी माहिती मिळत आहे या लेखमालेतुन...

मस्तच.

खूपच छान लेखमाला. तुमच्या सर्वात मोठ्या प्रवासाच्या लेखमालेची आठवण आली.

मस्त हा लेखही आवडला. क्र. ४ च्या निष्कर्षावर खरोखरच गंभीर पणे विचार झाला पाहिजे. पैजारबुवा,

सर्व वाचकांसाठी आणि प्रतिसादकांसाठी धन्यवाद !

अतिशय माहितीपूर्ण

खूपच छान लेखमाला. सहाही भाग आतुरतेने वाचून काढले होते प्रतिसाद देण्यासाठी उशीर झायाबाद्द्ल क्षमस्व १०० भागापर्यंत मालिका चालूच ठेवा अशी विनंती.

खूप माहितीपूर्ण.

46 birds fall from sky in Boston मॅसेच्युसेट्सच्या डोरचेस्टर प्रभागात ४६ सॉंगबर्ड्स आकाशात उडताना खाली पडलेले सापडले. त्यातले काही मृत पावले होते तर काही आजारी होते. शहराचा आरोग्यविभाग असे का झाले असावे याबाबत तपास करत आहे.

हा भागही माहितीपूर्ण.

चौथा मुद्दा खरोखरच चिंतेचा विषय आहे. पुभाप्र.

माहीती तीही ललीत स्वरूपात दिल्याने जास्त मस्त वाटली नाहीतर एखाद सरकारी माहीतीप्त्रक वाटले असते.

छान व वेगळी माहिती मिळत आहे या लेखमालेतुन...

मस्तच.

खूपच छान लेखमाला. तुमच्या सर्वात मोठ्या प्रवासाच्या लेखमालेची आठवण आली.

मस्त हा लेखही आवडला. क्र. ४ च्या निष्कर्षावर खरोखरच गंभीर पणे विचार झाला पाहिजे. पैजारबुवा,

सर्व वाचकांसाठी आणि प्रतिसादकांसाठी धन्यवाद !

अतिशय माहितीपूर्ण

खूपच छान लेखमाला. सहाही भाग आतुरतेने वाचून काढले होते प्रतिसाद देण्यासाठी उशीर झायाबाद्द्ल क्षमस्व १०० भागापर्यंत मालिका चालूच ठेवा अशी विनंती.

खूप माहितीपूर्ण.

46 birds fall from sky in Boston मॅसेच्युसेट्सच्या डोरचेस्टर प्रभागात ४६ सॉंगबर्ड्स आकाशात उडताना खाली पडलेले सापडले. त्यातले काही मृत पावले होते तर काही आजारी होते. शहराचा आरोग्यविभाग असे का झाले असावे याबाबत तपास करत आहे.

वाचतोय. तुम्ही केलेल्या प्रवास, पाहिलेली वस्तुस्थिती, आणि चिंतनातून बरीच माहिती मिळेल अशी खात्री आहे! पुभाप्र.

सध्याच्या काळात अतिआवश्यक असलेली गरज.

वाचनाबद्दल व प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद!

पुढील भाग लवकर टाका.

लेख आवडला. हे लिखाण जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोचले पाहिजे.

वाचतोय. तुम्ही केलेल्या प्रवास, पाहिलेली वस्तुस्थिती, आणि चिंतनातून बरीच माहिती मिळेल अशी खात्री आहे! पुभाप्र.

सध्याच्या काळात अतिआवश्यक असलेली गरज.

वाचनाबद्दल व प्रतिक्रियेबद्दल धन्यवाद!

पुढील भाग लवकर टाका.

लेख आवडला. हे लिखाण जास्तीत जास्त लोकांपर्यंत पोचले पाहिजे.

रोचक! माळफुलांमागील वैज्ञानिक सत्य उलगडून दाखवणारा लेख आवडला. पुभाप्र हेवेसांनल.

भन्नाट माहिती. पक्ष्यांचे व्ही फॉर्मेशन केवळ प्रवासी पक्ष्यांच्याच नाही तर आपल्या अगदी नेहमीच्या जवळच्या पक्ष्यांतही दिसते. चिंचवडच्या टेल्को मध्ये वटवाघळांची खूप मोठी वसाहत आहे. अक्षरशः हजारो भलीमोठी वाघळं आहेत. संध्याकाळी ६ च्या नंतर चिंचवडच्या आकाशात नजर टाकली तर कुणालाही ही हजारो वटवाघळं बाहेर पडून व्ही आकारात उडताना दिसतात.

प्रत्येक भाग वाचनीय. प्राणी-पक्षी ह्यांच्याविषयी वाचले की एकच समजते....."मानव हा पृथ्वीवरील सगळ्यात उपद्रवी जीव आहे."

सुंदर माहितीचा खजाना

सर्व वाचकांसाठी आणि प्रतिसादकांसाठी धन्यवाद !

निसर्गाची अद्भुत किमया!!!

छान माहिती. धन्यवाद

तुमचा प्रत्येक लेख वाचनीयच असतो! खूप नवीन माहिती आणि अतिशय रोचक. त्यातून या वेळेस वाचता वाचता सुरेल पार्श्वसंगीताची देखील तुम्ही व्यवस्था केलीत! पुढच्या लेखांच्या प्रतीक्षेत! नाखु - तुमच्या प्रतिसादात एक दुरुस्ती करू का? मानव हा पृथ्वीवरील एकमेव उपद्रवी+लोभी जीव आहे.

फारच मस्तं. पु.भा.प्र.

खूपच माहितीपूर्ण!

जबरदस्त लेखमाला इतकी रंजक माहिती आहे ही...... अनेक गोष्टी माहिती नव्हत्या यातल्या. एरोडायनॅमिक्स वगैरे तर क्लासच.

धन्यवाद म्हत्रेकाका! खूपच आवडली ही माहिती. तसे तुमचे सर्वच लिखाण आवडते. वाचनखूण साठवण्याकडे आपोआपच हात गेला. Sandy

वेगळाच धम्माल विषय. सर्व लेख आत्ताच वाचले. एक प्रश्न आहे. पचनसंस्थेच्या घटलेल्या वजनाचे रूपांतर ऊर्जेत होते का? किंवा पचनसंस्थेचा काही भाग इंधनाचे कार्य करतो का? एका अफलातून लेखमालेबद्दल धन्यवाद. पुभाप्र.

धन्यवाद.

रोचक! माळफुलांमागील वैज्ञानिक सत्य उलगडून दाखवणारा लेख आवडला. पुभाप्र हेवेसांनल.

भन्नाट माहिती. पक्ष्यांचे व्ही फॉर्मेशन केवळ प्रवासी पक्ष्यांच्याच नाही तर आपल्या अगदी नेहमीच्या जवळच्या पक्ष्यांतही दिसते. चिंचवडच्या टेल्को मध्ये वटवाघळांची खूप मोठी वसाहत आहे. अक्षरशः हजारो भलीमोठी वाघळं आहेत. संध्याकाळी ६ च्या नंतर चिंचवडच्या आकाशात नजर टाकली तर कुणालाही ही हजारो वटवाघळं बाहेर पडून व्ही आकारात उडताना दिसतात.

प्रत्येक भाग वाचनीय. प्राणी-पक्षी ह्यांच्याविषयी वाचले की एकच समजते....."मानव हा पृथ्वीवरील सगळ्यात उपद्रवी जीव आहे."

सुंदर माहितीचा खजाना

सर्व वाचकांसाठी आणि प्रतिसादकांसाठी धन्यवाद !

निसर्गाची अद्भुत किमया!!!

छान माहिती. धन्यवाद

तुमचा प्रत्येक लेख वाचनीयच असतो! खूप नवीन माहिती आणि अतिशय रोचक. त्यातून या वेळेस वाचता वाचता सुरेल पार्श्वसंगीताची देखील तुम्ही व्यवस्था केलीत! पुढच्या लेखांच्या प्रतीक्षेत! नाखु - तुमच्या प्रतिसादात एक दुरुस्ती करू का? मानव हा पृथ्वीवरील एकमेव उपद्रवी+लोभी जीव आहे.

फारच मस्तं. पु.भा.प्र.

खूपच माहितीपूर्ण!

जबरदस्त लेखमाला इतकी रंजक माहिती आहे ही...... अनेक गोष्टी माहिती नव्हत्या यातल्या. एरोडायनॅमिक्स वगैरे तर क्लासच.

धन्यवाद म्हत्रेकाका! खूपच आवडली ही माहिती. तसे तुमचे सर्वच लिखाण आवडते. वाचनखूण साठवण्याकडे आपोआपच हात गेला. Sandy

वेगळाच धम्माल विषय. सर्व लेख आत्ताच वाचले. एक प्रश्न आहे. पचनसंस्थेच्या घटलेल्या वजनाचे रूपांतर ऊर्जेत होते का? किंवा पचनसंस्थेचा काही भाग इंधनाचे कार्य करतो का? एका अफलातून लेखमालेबद्दल धन्यवाद. पुभाप्र.

धन्यवाद.

रोचक!

हा भाग आवडला... ज्ञान वाढले... पुलेशु

खूपच माहितीपूर्ण.

या लेखमाले नंतर माणसाकडे काय काय नाही याची यादी बरीच मोठी होणार असे दिसते. ही असली चुंबकिय दृष्टीची कल्पना सुध्दा मी या आधी कधी केली नव्हती. पैजारबुवा,

खरे तर आपल्यापेक्षा प्राणी जगत हे संदेश दळणव़ळणामध्ये खुपच प्रगत आहे. डॉल्फिन विषयी तर सगळेजण जाणतातच के ते सोनार व्हेव्हज वापरुन एकमेकांशी संभाषण करतात. मागे डिस्कवरीवर दाखवले होते की हत्ती सुध्दा अशा प्रकारचे आवाज काढातात जे मानावाला जाणवतच नाहीत. जी ने ३० वर्षे संशोधन केले आहे अशा एका शास्त्रज्ञ बाईने ते आवाज रेकॉर्ड केले व ऐकण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा अवाज ऐकु आले नाहीत. पण जेव्हा ती कॅसेट १०००० का काहीश्या पटीने वेगात फिरवली तेव्हा काही तरी बारीक कुचुकूचु असे आवाज ऐकु आले. तिला आढळले की हत्ती प्रवास करताना एक कळप ३० कि.मी लांब असलेल्या कळपाला सोनार व्हेव्हजने पुढे काही धोका आहे का किंवा पाणी उप्लब्ध आहे की नाही हे कळवतात. मग भले मधे डोंगर जरी आडवा असला तरी काही अडथळा येत नाही. सगळे अजब आहे. सामान्यज्ञानचा अभिलाषी पम्या

अतिशय रोचक माहिती! चालू राहू दे!

मस्तं! पु.भा.प्र.

(या पूर्वीच्या भागांना प्रतिसाद देऊ शकलो नाही.) माझ्या आवडीचा आणि अभ्यासाचा विषय. अशाच अभ्यासासाठी या वर्षी (कदाचित) पक्ष्यांना कडं लावण्याच्या प्रकल्पात सहभागी व्हायची संधी मिळण्याची शक्यता आहे. बघू या कसं जमतंय ते... तुम्ही फ्रूट फ्लाय या कीटकाचा संदर्भ दिला आहे. कीटकांमध्ये काही जातींची फूलपाखरंही स्थलांतर करतात - काही स्थानिक, तर काही खूप लांब अंतरावर स्थलांतर करतात. मोनार्च हे फूलपाखरू या बाबतीत दादा मानलं जातं, त्याच्या स्थलांतराचा बराच अभ्यास झाला आहे. अलीकडे असं आढळलंय की त्यांच्या पोटावर आडवी पसरलेली, ठिपक्यांसारखी केंद्रं असतात. ती चुंबकीय क्षेत्राला संवेदनशील असतात, त्याद्वारे त्यांना चुंबकीय क्षेत्राचं ज्ञान होतं आणि स्थलांतरासाठी दिशाज्ञान होतं. लेखमाला मस्त चालली आहे. एकूण मेजवानी आहे. त्यासाठी धन्यवाद.

सर्व प्रतिसादकांसाठी व वाचका़ंसाठी धन्यवाद !

आपण आत्तापर्यंत लिहिलेल्या सर्व लेख मालिकांचे प्रत्येकी ई-बुक बनवावे हि विनंती. उत्तम संग्रह होईल. जागतिक भरारी न मारणार्‍या पण इतर वैशिष्ट्ये असलेल्या इतर पक्षांबाबतही लिहावे. उत्तम लेखमालिका अशीच चालू राहो...

आत्ता सगळे भाग वाचून काढले. काका, खूप मस्त लिहिता आहात. काय स्टॅमिना आहे या प्लोव्हर चा.

पक्ष्यांना जर माणसाप्रमाणे प्रगत मेंदू लाभला असता तर पृथ्वीवर त्यांनीच राज्य केलं असतं. पण उडताना वजनाचा अडथळा होऊ नये म्हणून तो आकाराने छोटा असतो. तरीही ते त्याच्या सहाय्याने जे काही करतात ते निव्वळ अफाट आहे!

आकार छोटा असल्यामुळे ह्या पक्षाला हवेत तरंगण्यासाठी पंखांची अधिक वेळा हालचाल करावी लगते. आकाराने मोठे असलेल्या इतर पक्षांप्रमाणे ह्या पक्षाला ग्लाइड करता येते की नाही ते माहीत नाही. मोठे पक्षी स्थलांतर करताना पंखांची मर्यादीत हालचाल करतात व उर्जा वाचवतात. जसे उष्ण हवेच्या प्रवाहाचा उपयोग करुन एअर लिफ्ट घेणे, पंख न हलवता ग्लाइड करुन अधिक अंतर कापणे, वार्‍याच्या झोताचा योग्य वापर करणे, समुहाने 'व्ही' आकारात उडणे इ. प्रकारे आपला प्रवास अधिक कार्यक्षमतेने करतात. त्यामुळे हा पक्षी आपल्या महाभरारीत नेमक्या कोणत्या कार्यक्षम पद्धती वापरतो ह्याबदल उत्सुकता आहे.

खूप माहितीपूर्ण लिहिता आहात.

रोचक!

हा भाग आवडला... ज्ञान वाढले... पुलेशु

खूपच माहितीपूर्ण.

या लेखमाले नंतर माणसाकडे काय काय नाही याची यादी बरीच मोठी होणार असे दिसते. ही असली चुंबकिय दृष्टीची कल्पना सुध्दा मी या आधी कधी केली नव्हती. पैजारबुवा,

खरे तर आपल्यापेक्षा प्राणी जगत हे संदेश दळणव़ळणामध्ये खुपच प्रगत आहे. डॉल्फिन विषयी तर सगळेजण जाणतातच के ते सोनार व्हेव्हज वापरुन एकमेकांशी संभाषण करतात. मागे डिस्कवरीवर दाखवले होते की हत्ती सुध्दा अशा प्रकारचे आवाज काढातात जे मानावाला जाणवतच नाहीत. जी ने ३० वर्षे संशोधन केले आहे अशा एका शास्त्रज्ञ बाईने ते आवाज रेकॉर्ड केले व ऐकण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा अवाज ऐकु आले नाहीत. पण जेव्हा ती कॅसेट १०००० का काहीश्या पटीने वेगात फिरवली तेव्हा काही तरी बारीक कुचुकूचु असे आवाज ऐकु आले. तिला आढळले की हत्ती प्रवास करताना एक कळप ३० कि.मी लांब असलेल्या कळपाला सोनार व्हेव्हजने पुढे काही धोका आहे का किंवा पाणी उप्लब्ध आहे की नाही हे कळवतात. मग भले मधे डोंगर जरी आडवा असला तरी काही अडथळा येत नाही. सगळे अजब आहे. सामान्यज्ञानचा अभिलाषी पम्या

अतिशय रोचक माहिती! चालू राहू दे!

मस्तं! पु.भा.प्र.

(या पूर्वीच्या भागांना प्रतिसाद देऊ शकलो नाही.) माझ्या आवडीचा आणि अभ्यासाचा विषय. अशाच अभ्यासासाठी या वर्षी (कदाचित) पक्ष्यांना कडं लावण्याच्या प्रकल्पात सहभागी व्हायची संधी मिळण्याची शक्यता आहे. बघू या कसं जमतंय ते... तुम्ही फ्रूट फ्लाय या कीटकाचा संदर्भ दिला आहे. कीटकांमध्ये काही जातींची फूलपाखरंही स्थलांतर करतात - काही स्थानिक, तर काही खूप लांब अंतरावर स्थलांतर करतात. मोनार्च हे फूलपाखरू या बाबतीत दादा मानलं जातं, त्याच्या स्थलांतराचा बराच अभ्यास झाला आहे. अलीकडे असं आढळलंय की त्यांच्या पोटावर आडवी पसरलेली, ठिपक्यांसारखी केंद्रं असतात. ती चुंबकीय क्षेत्राला संवेदनशील असतात, त्याद्वारे त्यांना चुंबकीय क्षेत्राचं ज्ञान होतं आणि स्थलांतरासाठी दिशाज्ञान होतं. लेखमाला मस्त चालली आहे. एकूण मेजवानी आहे. त्यासाठी धन्यवाद.

सर्व प्रतिसादकांसाठी व वाचका़ंसाठी धन्यवाद !

आपण आत्तापर्यंत लिहिलेल्या सर्व लेख मालिकांचे प्रत्येकी ई-बुक बनवावे हि विनंती. उत्तम संग्रह होईल. जागतिक भरारी न मारणार्‍या पण इतर वैशिष्ट्ये असलेल्या इतर पक्षांबाबतही लिहावे. उत्तम लेखमालिका अशीच चालू राहो...

आत्ता सगळे भाग वाचून काढले. काका, खूप मस्त लिहिता आहात. काय स्टॅमिना आहे या प्लोव्हर चा.

पक्ष्यांना जर माणसाप्रमाणे प्रगत मेंदू लाभला असता तर पृथ्वीवर त्यांनीच राज्य केलं असतं. पण उडताना वजनाचा अडथळा होऊ नये म्हणून तो आकाराने छोटा असतो. तरीही ते त्याच्या सहाय्याने जे काही करतात ते निव्वळ अफाट आहे!

आकार छोटा असल्यामुळे ह्या पक्षाला हवेत तरंगण्यासाठी पंखांची अधिक वेळा हालचाल करावी लगते. आकाराने मोठे असलेल्या इतर पक्षांप्रमाणे ह्या पक्षाला ग्लाइड करता येते की नाही ते माहीत नाही. मोठे पक्षी स्थलांतर करताना पंखांची मर्यादीत हालचाल करतात व उर्जा वाचवतात. जसे उष्ण हवेच्या प्रवाहाचा उपयोग करुन एअर लिफ्ट घेणे, पंख न हलवता ग्लाइड करुन अधिक अंतर कापणे, वार्‍याच्या झोताचा योग्य वापर करणे, समुहाने 'व्ही' आकारात उडणे इ. प्रकारे आपला प्रवास अधिक कार्यक्षमतेने करतात. त्यामुळे हा पक्षी आपल्या महाभरारीत नेमक्या कोणत्या कार्यक्षम पद्धती वापरतो ह्याबदल उत्सुकता आहे.

खूप माहितीपूर्ण लिहिता आहात.

आपल्या वैज्ञानिकांचे आणि समस्त भारतीयांचे अभिनंदन. जबराट बातमी.

समस्त वैज्ञानिक, तंत्रज्ञ आणि इस्रोचं अभिनंदन. जीपीएससारख्या सुविधेवर परकीयांवर अवलंबून राहाणं ही राष्ट्रीय सुरक्षेत कमतरता होती. ती यामुळे भरून निघाली.

एकदम सैराट बातमी, हॅट्स ऑफ टू ईस्रो

कारगिल युद्धाच्या वेळी स्वतंत्र आणि भारतीय प्रादेशिक सुचालन उपग्रह प्रणालीची गरज अधोरेखित झाली होती. त्यावेळी अमेरिकेच्या GPS ह्या प्रणालीचा उपयोग भारताला करावा लागला होता यात एक सुधारणा मी सुचवेन. कारगिल युद्धाच्या वेळेस पाकिस्तानी ठाण्यांवर अचूक हल्ला करण्यासाठी आवश्यक असणारी GPS प्रणाली देण्यास अमेरिकेने नकार दिला होता. यामुळे स्वताचे तंत्रज्ञान विकसित करण्याची नितांत आवश्यकता भारताला जाणवू लागली त्याचे फलित म्हणजे हे सात उपग्रह पाठवून भारताने आपले उद्दिष्ट गाठले आहे. याबद्दल भारतीय शास्त्रज्ञांचे आणी भारत सरकारचे( कोणत्याही पक्षाचे असले तरीही) अभिनंदन करावे तेवढे थोडेच आहे http://timesofindia.indiatimes.com/home/science/How-Kargil-spurred-India-to-design-own-GPS/articleshow/33254691.cms

१. Standard Positioning Service (SPS) - हे सेवा खुली असून नागरी उपयोगाकरिता वापरण्यात येईल.

आत्ताच्या स्मार्ट फोनांमध्ये हे वापरता येईल का? का ही सेवा वापरणारे वेगळे स्मार्टफोन्स/ किंवा इतर नॅविगेशन उपकरणं बनवायला लागतील?

अापल्या वैज्ञानिकांचे हार्दिक अभिनंदन!

इस्रोच्या शिरपेचात अजून एका मानाच्या तुर्‍याची भर पडली आहे ! अमेरिकेतील हितसंबधी संस्थांच्या भारत- व इस्रो- विरोधी हालचाली (लॉबियिंग) सुरु झाल्या आहेत. इस्रो उपग्रह अवकाशात पाठविण्याची उत्तम सेवा आंतरराष्ट्रिय स्तरावर तुलनेने फार कमी किमतीत विकते आहे. त्यांच्या मक्तेदारीला निर्माण झालेली ही स्पर्धा त्यांना खुपत आहे... USA & NASA Afraid of India & ISRO as the later rewrites "Space Economics" जेव्हा कोणी तुमच्यावर टीका करण्याचे कष्ट घेऊ लागले की समजावे की आपले काही स्थान नक्की निर्माण झाले आहे ! :)

शाबास रे पठ्ठ्यांनो.

अभिमानाने छाती फुगली आहे! जय हिंद! जय इसरो!

भारत माता कि जय!

सिमेवरची घुसखोरी तसेच लपून बसलेले अतिरेक्यांवर कारवाई करणे सोपे होईल. आतिरेकी भारतात घुसविण्यासाठी पाकिस्तानी सैन्याला आता सिमेवर तोफगोळ्यांचा मारा करणे खूप महागात पडेल, कारण पाकिस्तानी तोफांचे लोकेशन शोधून केलेला हल्ला खूपच अचूक असेल. यावर सोन्याबापूं सारख्या तज्ञांचे विचार ऐकायला आवडतील.

Hats off to IRSO

हे शाब्बास ! कामगिरी फत्ते. पण ते मोबईल / टेलिफोनचे चार्जेस कमी होण्याला काही वाव आहे का?

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेची झक्कास कामगिरी !!!

अगदी अभिमानाची आणि कौतुकाची गोष्ट आहे :)

आपल्या वैज्ञानिकांचे आणि समस्त भारतीयांचे अभिनंदन. जबराट बातमी.

समस्त वैज्ञानिक, तंत्रज्ञ आणि इस्रोचं अभिनंदन. जीपीएससारख्या सुविधेवर परकीयांवर अवलंबून राहाणं ही राष्ट्रीय सुरक्षेत कमतरता होती. ती यामुळे भरून निघाली.

एकदम सैराट बातमी, हॅट्स ऑफ टू ईस्रो

कारगिल युद्धाच्या वेळी स्वतंत्र आणि भारतीय प्रादेशिक सुचालन उपग्रह प्रणालीची गरज अधोरेखित झाली होती. त्यावेळी अमेरिकेच्या GPS ह्या प्रणालीचा उपयोग भारताला करावा लागला होता यात एक सुधारणा मी सुचवेन. कारगिल युद्धाच्या वेळेस पाकिस्तानी ठाण्यांवर अचूक हल्ला करण्यासाठी आवश्यक असणारी GPS प्रणाली देण्यास अमेरिकेने नकार दिला होता. यामुळे स्वताचे तंत्रज्ञान विकसित करण्याची नितांत आवश्यकता भारताला जाणवू लागली त्याचे फलित म्हणजे हे सात उपग्रह पाठवून भारताने आपले उद्दिष्ट गाठले आहे. याबद्दल भारतीय शास्त्रज्ञांचे आणी भारत सरकारचे( कोणत्याही पक्षाचे असले तरीही) अभिनंदन करावे तेवढे थोडेच आहे http://timesofindia.indiatimes.com/home/science/How-Kargil-spurred-India-to-design-own-GPS/articleshow/33254691.cms

१. Standard Positioning Service (SPS) - हे सेवा खुली असून नागरी उपयोगाकरिता वापरण्यात येईल.

आत्ताच्या स्मार्ट फोनांमध्ये हे वापरता येईल का? का ही सेवा वापरणारे वेगळे स्मार्टफोन्स/ किंवा इतर नॅविगेशन उपकरणं बनवायला लागतील?

अापल्या वैज्ञानिकांचे हार्दिक अभिनंदन!

इस्रोच्या शिरपेचात अजून एका मानाच्या तुर्‍याची भर पडली आहे ! अमेरिकेतील हितसंबधी संस्थांच्या भारत- व इस्रो- विरोधी हालचाली (लॉबियिंग) सुरु झाल्या आहेत. इस्रो उपग्रह अवकाशात पाठविण्याची उत्तम सेवा आंतरराष्ट्रिय स्तरावर तुलनेने फार कमी किमतीत विकते आहे. त्यांच्या मक्तेदारीला निर्माण झालेली ही स्पर्धा त्यांना खुपत आहे... USA & NASA Afraid of India & ISRO as the later rewrites "Space Economics" जेव्हा कोणी तुमच्यावर टीका करण्याचे कष्ट घेऊ लागले की समजावे की आपले काही स्थान नक्की निर्माण झाले आहे ! :)

शाबास रे पठ्ठ्यांनो.

अभिमानाने छाती फुगली आहे! जय हिंद! जय इसरो!

भारत माता कि जय!

सिमेवरची घुसखोरी तसेच लपून बसलेले अतिरेक्यांवर कारवाई करणे सोपे होईल. आतिरेकी भारतात घुसविण्यासाठी पाकिस्तानी सैन्याला आता सिमेवर तोफगोळ्यांचा मारा करणे खूप महागात पडेल, कारण पाकिस्तानी तोफांचे लोकेशन शोधून केलेला हल्ला खूपच अचूक असेल. यावर सोन्याबापूं सारख्या तज्ञांचे विचार ऐकायला आवडतील.

Hats off to IRSO

हे शाब्बास ! कामगिरी फत्ते. पण ते मोबईल / टेलिफोनचे चार्जेस कमी होण्याला काही वाव आहे का?

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेची झक्कास कामगिरी !!!

अगदी अभिमानाची आणि कौतुकाची गोष्ट आहे :)