चित्रपट

सायली ताईंचा हा धागा आम्ही हायजॅक केला... देर आये दुरुस्त ये म्हणत तिथे आवंतर न करता मुद्दाम हा वेगळा धागा खास रंजना ताईंच्या आठवणींना उजाळा देण्यासाठी. आपणा पैकी कुणालाही तिच्या बद्दल काही बोलायच / सांगायच असल्यास इथे मांडा. तिथे इतर गाण्यांबद्द्ल चर्चा घडत असतानाच रंजाना या काळाच्या पडद्या आड गेलेल्या गुणी अभिनेत्रीच्या आठवणी निघाल्या.

२००८ साली आलेला हॉलीवूडचा डिफायन्स हा सिनेमा दुसर्‍या महायुध्दातील एका सत्यकथेवर आधारीत आहे. जर्मनीच्या ताब्यात आलेल्या पोलंड आणि बेलोरूशियामध्ये एसएस स्क्वाड स्थानिक पोलीसांच्या मदतीने ज्यूंच्या धरपकडी आणि अमानुष हत्या सुरू करते. बेलोरुशियामधील एका खेडेगावातील बेल्स्की कुटुंबातील तिघे भाऊ या हत्यासत्रातून वाचतात; पण त्यांच्या वडीलांचा यात बळी जातो. ज्यू दिसला, की त्याला पकडून यातना शिबिरात टाकणे किंवा तिथल्या तिथे गोळ्या घालणे असे धोरण असते. बेल्स्की कुटूंबातील तिघे भाऊ जंगलात पळून जाण्यात यशस्वी होतात.

कथेचा नायक बार्टलबी (Bartleby Gaines) हा एक टीनेज मूलगा तूमच्या माझ्या सारखा एक सामान्य व्यक्तीमत्वाचा, थोडासा धडपड्या . जो त्याच्या मीत्रांसोबत हाय स्कूल मधून (मराठीत आफ्टर ट्वेल्थ) कोलेजला जाण्याचे मनसूबे रचत आहे. व्यक्तीमत्व सामान्यच परंतू पोरगा एकदम करामती आहे, म्हणूनच कूठे फेक आयडी (वोटर आयडी , लायसंन्स इ...) बनव अथवा आवडत्या मैत्रीणीच्या पार्टीसाठी (भलेही त्याला आमंत्रण नसेल) तीच्या घराच्या हीरवळीला पाणी घाल असे समाज ऊपयोगी उद्योग करणारा (कभी हा कभी ना चा शाहरूख म्हणाना) गूणी बाळ अभ्यासात थोsssssडा कच्चा पण व्यवहारात तसा हूश्शार.

भाग-१ "चित्रपटातील तानापिहिनिपाजा..." या पहिल्या भागाला प्रतिसाद देणार्‍या सर्वांचे (आणि तसेच तो वाचणार्‍यांचे, व खरडीतून तसे आवर्जुन कळविणार्‍यांचे) मनःपूर्वक आभार. आज इथे दुसरा भाग प्रकाशित करताना थेट "रंग...त्यांचे संकेत आणि चित्रपटात दिग्दर्शकाने कोणत्या भावनेने त्या रंगाचे केलेले प्रयोजन' यावर भर दिला आहे. विषयाची व्याप्ती मोठी आणि 'कला दिग्दर्शका'च्या नजरेतूनही ती एक महत्वाची बाब असल्याने काहीशी तांत्रिक महत्तेचीही आहे.

हॉम राँग The Overture हॉम राँग हा चित्रपट एका थाई 'रनत एक' (उच्चार योग्य आहे का ते कळवणे, रनाड् असाही उच्चार ऐकल्या सारखे वाटले!) संगीतकाराच्या आयुष्याचा प्रवास उलगडतो. चित्रपटाचा काळ सुमारे १८८० ते १९४०. सॉर्न हा संगीताची उपजत देणगी आणि समज असलेला मुलगा आहे. परंतु त्याच्या भावाचा संगीताच्या नादातून वाद आणि त्यातच त्याचा मृत्यू झाला होता. म्हणून त्याच्या वडिलांनी त्याला रनत एक संगीत वाद्यांपासून दूर ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे. त्यामुळे तो चोरून एक पडक्या बुद्ध मंदीरात या रनत एक या वाद्याची आराधना करतो.

परवा 'क्षणभर विश्रांती' हा एक सुंदर मराठी चित्रपट बघण्यात आला. चित्रपटाला खरेतर खूप आकर्षक कथा वगैरे आहे अशातला भाग नाही, उलट ह्या चित्रपटाची कथा साधी सरळ आणि सहज उलगडत जाणारी आहे.

एका मित्राने काही दिवसांपूर्वी अचानक विचारलं, '१२७ अवर्स' च्या प्रायवेट स्क्रीनिंगचे पासेस आहेत. मला जायला जमणार नाही, तुला जायचं असेल तर सांग'. त्या क्षणापर्यंत मला हि काय भानगड आहे पत्ता नव्हता. तशी मी काही फार 'मूव्ही बफ' वगैरे म्हणण्यासारखी नाही, पण एका कंटाळवाण्या संध्याकाळी कोणी फुकट पास देत असेल तर नाही का म्हणा? म्हटलं दे. तर संध्याकाळी घाईघाईने थेटरात. कसला चित्रपट, कोणाचा काही माहित नव्हतं. शेवटी २-३ मिनिटं उशिराने पळत पळत जाऊन बसलो.

'चित्रपट' हे असे एक माध्यम आहे की ज्याच्या जादूने जगातील सर्वच स्तरावरील लोक प्रभावित झालेले असतात. सुरूवातीच्या काळात दोन घटकांची करमणूक असे जरी चित्रपटाचे स्वरूप असले तरी कालानुरूप त्याला विविध तंत्राची जोड लाभली, नवनवीन कल्पना मूर्त स्वरूपात पडद्यावर मांडून त्यावर रसिकांची मते जाणून घ्यावीत असे या क्षेत्रातील दिग्गजांना वाटू लागले, वेळोवेळी नव्या प्रवाहाची त्यात भर पडत गेली आणि जगभर 'चित्रपट म्हणजे निव्वळ मनोरंजन’ नव्हे तर तो एक अभ्यासही होऊ लागला.