मराठी साहित्य, संस्कृती आणि लेखनाचे व्यासपीठ

मिपा गंमतगूढ (१) : आपणच ओळखू आपल्याला !

हेमंतकुमार · · काथ्याकूट
आपल्या सर्वांसाठी घेऊन आलो आहे एक रोचक खेळ ! खाली 10 शोधसूत्रे दिलेली आहेत. त्या प्रत्येकाच्या कंसामध्ये ओळखायच्या शब्दाची अक्षरसंख्या आहे. तुम्हाला हे सर्व शब्द ओळखायचे आहेत. या सर्व शब्दांचे एक समान वैशिष्ट्य आहे, ते म्हणजे हे शब्द ही सर्व मिपावरची सदस्यनामे आहेत. शोध सूत्रांमध्ये दिलेली भाषिक माहिती ही निव्वळ संबंधित सदस्यनाम ओळखण्यापुरतीच दिलेली आहे. कुठल्याही शोधसूत्राचा शब्दशः अर्थ कोणीही व्यक्तिगत घेऊ नये ही विनंती. हा निव्वळ खेळ आहे. संबंधित सूत्र हे इथल्या कुठल्याही व्यक्तीचे वर्णन नाही याची नोंद घ्यावी. ओळखायची सर्व नामे ही सलग आहेत; त्यात कुठेही खंड अथवा जोड नाही. सर्व अपेक्षित शब्द हे मराठी भाषेतील व देवनागरीत आहेत. सूत्रे : १. शांत असलेला शक्तिदायी मुलगा (७) २. साहित्यिक प्रश्न विचारतो (७) ३. चित्रपटात आणि खेळात सुद्धा आहे (५) ४. अंधारात खात बस (४) ५. 'आपल्या ' पैशांवर इंग्रज बसला (५) ६. समजून बर्फ पडले (५) ७. आकाशातले व्यसन (४) ८. मूळाक्षराला ओशट स्पर्श (३) ९. श्रेष्ठ-पैलवानाचा कारभार बघतो (५) १०. ज्येष्ठ सत्ताधीश डाळी भरडतो (७)

वाचने 36745 वाचनखूण प्रतिक्रिया 113

हेमंतकुमार 26/08/2021 - 18:55
एखाद्याने ओळखलेला शब्द हा जर अपेक्षित उत्तरापेक्षा वेगळा असेल , तर संबंधिताने त्याचे शोधसूत्रानुसार स्पष्टीकरण द्यावे. ते योग्य वाटल्यास पर्यायी उत्तर म्हणून बरोबर दिले जाईल.

हेमंतकुमार 26/08/2021 - 19:57
२ अगदी बरोबर ! छान सुरुवात अमरेंद्र

गुल्लू दादा 26/08/2021 - 20:13
खूप डोकं लावलं पण काही जमतं नाहीये बुवा. अजून प्रयत्न करून पाहीन. मजबूत शब्दसंग्रह दिसतोय सरांचा.

In reply to by Bhakti

हेमंतकुमार 26/08/2021 - 20:28
दोघेही प्रयत्न करत आहात त्याबद्दल आभार ! ओ दादा , तुम्ही एवढ मोठ्या मोठ्या नीट परीक्षा देते आणि ही बारावीची जमेना व्हय ? असं नाही चालणार !

हेमंतकुमार 26/08/2021 - 20:25
चंद्रसुर्यकुमार.... बरोबर !

In reply to by हेमंतकुमार

अमरेंद्र बाहुबली 26/08/2021 - 20:34
कसंकाय??

In reply to by अमरेंद्र बाहुबली

हेमंतकुमार 26/08/2021 - 20:36
चंद्र शांत (शीतल )असतो, सूर्य शक्तिदायी आहे

In reply to by हेमंतकुमार

अमरेंद्र बाहुबली 26/08/2021 - 20:38
अच्छा. मला वाटलं चंद्रसुर्यकुमार शांत आहेत असं. त्याना जर तलवार मिळाली तर ते सर्व कम्युनिस्टांच्या मुंडक्या छाटत फिरतील :)

हेमंतकुमार 26/08/2021 - 20:42
वर धाग्यात म्हटल्याप्रमाणे व्यक्तिगत शेरेबाजी टाळूया . सूत्र आणि शब्द शोध एवढीच व्याप्ती असू द्यावी ही विनंती :)

हेमंतकुमार 26/08/2021 - 20:44
४. अंधारात खात बस (४) >>> गुपचूप?? चूक.

In reply to by अमरेंद्र बाहुबली

हेमंतकुमार 26/08/2021 - 20:55
३. पर्यायी बरोबर धरू अपेक्षित मराठी शब्द आहे तो पण ओळखा सर्व अपेक्षित शब्द मराठी भाषेतील आहेत

In reply to by अमरेंद्र बाहुबली

रंगीला रतन 27/08/2021 - 00:40
टर्मिनेटर नावाचा चित्रपट आणि व्हिडीओ गेम दोन्ही आहेत त्यामुळे मला पण हेच वाटलं होतं :) पण मराठी नाव आहे म्हणाले कुमार सर मग चौकटराजा असावे. बाकीचे काहीच ओळखता येत नाहीत :(

गॉडजिला 26/08/2021 - 21:32
आपल्या बुध्दी पलीकडील प्रकरण आहे हे. मिपाकरांचे आयडी ओळखायचे ? आपली तेव्हढी मती नाही.

हेमंतकुमार 26/08/2021 - 21:53
आघाडीच्या फलंदाजांनी छान कामगिरी केलेली आहे. आता पुढच्या फळीत येणाऱ्या सर्व खेळाडूंना शुभेच्छा ! मी उद्या सकाळी इथे येईपर्यंत सर्व सुटलेले असेल या सदिच्छांसह शुभ रात्री

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 08:33
४. अंधारात खात बस (४) ५. 'आपल्या ' पैशांवर इंग्रज बसला (५) ६. समजून बर्फ पडले (५) ७. आकाशातले व्यसन (४) ८. मूळाक्षराला ओशट स्पर्श (३) ९. श्रेष्ठ-पैलवानाचा कारभार बघतो (५) ... अपेक्षित सर्व शब्द मराठी भाषेत, देवनागरी लिपीत आणि सलग असे आहेत. येऊ द्यात...

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 13:32
नवीन स्पर्धकांनी वर तूप प्रसाद उपप्रतिसादात न.जाता सरळ शेवटाकडे यावे म्हणजे काय राहिलेले आहे ते समजते आता हे राहिले आहेत ४ ५ ७ ८ ९

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 14:57
उत्तरांमध्ये पुरुषप्रधानता दिसत असली तरी स्त्रियांना विसरून कसे चालेल मंडळी !

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 15:13
८.पियुशा? चूक तुमच्या उत्तरात मूळाक्षर कुठले ते सांगा बरं ?

संग्राम 27/08/2021 - 16:50
निशाचर

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 16:55
४ निशाचर बरोबर ! ८- अनिन्द्य चूक , ओशट ??

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 17:28
अतिशय सुरेख खेळत आहात सर्वजण . खेळ अगदी योग्य गतीने चालू आहे. मुख्य म्हणजे दोघातिघांनीच तो संपवण्या ऐवजी अनेक जण सहभागी होत आहेत याचा आनंद वाटतो अजून दोन तासांनी धाग्याचे 24तास झाल्याचे टोल पडतील. मला खात्री आहे की आता येणारे खेळाडू खेळ त्याआधीच संपवतील ! ..... आता हे : ५. 'आपल्या ' पैशांवर इंग्रज बसला (५) ७. आकाशातले व्यसन (४) ८. मूळाक्षराला ओशट स्पर्श (३) ९. श्रेष्ठ-पैलवानाचा कारभार बघतो (५)

संग्राम 27/08/2021 - 17:54
जे.पी.मॉर्गन (?)

In reply to by संग्राम

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 17:57
अपेक्षित सर्व शब्द मराठी भाषेत, देवनागरी लिपीत आणि सलग असे आहेत.

संग्राम 27/08/2021 - 17:56
चामुंडराय (?)

In reply to by संग्राम

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 17:59
चामुंडराय. बरोबर च लढ बाप्पू.....

गॉडजिला 27/08/2021 - 18:12
आणि डॉक्टर साहेबांची क्रिएटिविटी दोन्हींना माझा कोपऱ्यापासुन नमस्कार... अद्भुत. मला एकही आयडी ओळखता आला नाही याची खंत व काहीशी लाज वाटत आहे... पण खेळ बघणेही खेळण्या इतकेच प्रेक्षणीय काम झाले आहे. कमाल धागा विणला आहे _/\_

In reply to by हेमंतकुमार

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 18:43
संपूर्ण शोधसूत्राचा एकाच शब्दात भावार्थ काढू नका एव्हाना सूत्रांची रचना तुमच्या लक्षात आली असेल. दोन भिन्न सूत्रे = २ कल्पना >> दोन शब्द आणि मग जोडणे असं काही करून पाहायला हवे

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 19:03
हत्ती गेला शेपूट राहिले...... ५. 'आपल्या ' पैशांवर इंग्रज बसला (५) ८. मूळाक्षराला ओशट स्पर्श (३)

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 19:30
माईसाहेब ?? नाही, पण योग्य दिशेने ! मेख समजलीय स्व वरून आहे का? हे मूळाक्षर होत नाही ताई ... अनिंद्य नाही आधीच सांगितले आहे

गॉडजिला 27/08/2021 - 19:57
ॐकार ? ओशट हा शब्द स्निग्ध पदार्थ यासाठी देखील वापरतात जसे की तूप... म्हणून मी अतूप =अतृप्त असा विचार केला

संग्राम 27/08/2021 - 20:29
स्मिताके

In reply to by संग्राम

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 20:37
स्मिताके नाही. यात एक पण मूळ अक्षर नाही स्निग्ध वेगळे स्मित वेगळं !

In reply to by हेमंतकुमार

संग्राम 27/08/2021 - 20:39
ताक = स्निग्ध अशा अर्थी प्रयत्न केला

In reply to by संग्राम

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 20:46
साठी अजून पर्याय बघता येतील का ? तुम्हाला जमेल :)

In reply to by हेमंतकुमार

शानबा५१२ 27/08/2021 - 21:50
प्रतिसाद देउन मला हसवल्याबद्दल धन्यवाद, पण मला तुमच्या कठीण प्रश्नांचे उत्तर नाही आले म्हणुन तुम्हाला सोप्पा प्रश्न विचारला, पण तुम्हाला उत्तर नाही आले व प्रश्नही नाही समजला म्हणुन हसलो, अविवाहीत = कुमार व पहीला आकडा = एक. कुमार१.

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 20:58
साहेबाला का लोंबकळत ठेवलाय ? द्या कि लावून त्याला कुणालातरी !

हेमंतकुमार 27/08/2021 - 21:31
नाही मग आता राहिले कोण ? सोप्पय हो

पलाश 27/08/2021 - 21:52
8 सस्नेह

In reply to by पलाश

हेमंतकुमार 28/08/2021 - 04:01
अ ग दी बरोबर ! पलाश, अहो, किती वर्षांनी भेटलात ! छान

चामुंडराय 27/08/2021 - 22:50
श्रेष्ठ-पैलवानाचा कारभार बघतो (५) अर्रेच्या, ह्याचा अर्थ चामुंडराय होतो? माझा आयडी असून ही मला कळले नाही !! तर इतर कोडे सोडवणे अशक्यच. जरा फोड करून सांगा बरे संग्राम भाऊ किंवा कुमारेक सर.

संग्राम 27/08/2021 - 23:48
चामुंडराय हे श्रवणबेळगोळ येथील राजमल्ल राजाचे मंत्री होते ....त्यांनी बाहुबली गोमटेश्वराची ५७ मूर्ती अखंड पाषाणातून घडवून घेतली संदर्भ - मराठी विश्वकोश श्रवणबेळगोळ

In reply to by संग्राम

हेमंतकुमार 28/08/2021 - 04:05
संग्राम अगदी बरोबर. हां अजून एक संदर्भ जो मी घेतला होता : चामुंडराय रायमल्लाची प्रधानगिरी करीत असतांना हा पुतळा त्यानें केव्हां तरी उभारला.' -मसाप ६३.२७१. [सं.] https://bruhadkosh.org/words?shodh=%E0%A4%9A%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%82%E0%A4%A1+

हेमंतकुमार 28/08/2021 - 04:10
५ अर्धवट राहिलेले आहे हा विजयी चौकार कोण मारतय, बोला ! आजच्या भारतीय सूर्योदयाला समाप्ती करूया सुंदर खेळलेत. सगळे

हेमंतकुमार 28/08/2021 - 07:37
'बापू'साहेब

हेमंतकुमार 28/08/2021 - 08:27
१. शांत असलेला शक्तिदायी मुलगा (७).... चंद्रसूर्यकुमार २. साहित्यिक प्रश्न विचारतो (७)... नावातकायआहे ३. चित्रपटात आणि खेळात सुद्धा आहे (५)... चौकटराजा ४. अंधारात खात बस (४)....निशाचर ५. 'आपल्या ' पैशांवर इंग्रज बसला (५).... बापूसाहेब ६. समजून बर्फ पडले (५) …,माहितगार ७. आकाशातले व्यसन (४) …...मेघनाद ८. मूळाक्षराला ओशट स्पर्श (३)..... सस्नेह ९. श्रेष्ठ-पैलवानाचा कारभार बघतो (५) ...चामुंडराय १०. ज्येष्ठ सत्ताधीश डाळी भरडतो (७).... धर्मराजमुटके

हेमंतकुमार 28/08/2021 - 19:23
१८ जणांच्या एकत्रित प्रयत्नातून हा खेळ संपन्न झाला. प्रयत्न केलेला प्रत्येक जण अभिनंदनास पात्र आहे. अमरेंद्र यांनी पहिल्या उत्तराचे उद्घाटन करून छान सुरुवात केली. पुढे त्यांनी सुरेख फटकेबाजीही केली. क्रमाक्रमाने पुढचे खेळाडू सहभागी झाले आणि मग खेळात रंगत भरली. खेळ निम्म्यावर स्थिरावल्यासारखा झाला होता तेव्हा संग्राम यांनी दणादण दोन चौकार मारून गाडी चांगलीच पुढे नेली. या खेळात ज्या मिपाकरांची नावे घेतलेली होती त्यापैकी चामुंडराय हे इथे हजेरी लावून गेल्याने छान वाटले. यानिमित्ताने पूर्वीच्या शब्दखेळाच्या धाग्यामधले काही सहकारी बर्‍याच दिवसांनी भेटले. त्याचबरोबर काही जण इथे पहिल्यांदाच भेटले. त्यांचे यापुढे नेहमीच स्वागत असेल. सर्वांचे मनापासून आभार !

हेमंतकुमार 28/08/2021 - 19:43
आपल्या म्हणजे भारतीय नोटांवर बापू असतात की नाही? त्याला अजून एका साहेबाची भर लावली.

गॉडजिला 28/08/2021 - 19:45
हा हा हा _/\_

हेमंतकुमार 30/08/2021 - 08:33
व्यक्तिगत संपर्कातून एकदोघांनी शोधसूत्रांसंबंधी काही कुतूहल दाखविले म्हणून थोडे स्पष्टीकरण. या खेळातील शोधसूत्रे पाहून काहींना थोडेसे बुचकळ्यात पडलेल्या सारखे वाटू शकेल. यानिमित्ताने शोधसूत्रांच्या प्रकारांबद्दल काही लिहितो १.साधी : यामध्ये दिलेल्या सूत्राचा समानार्थ किंवा भावार्थ सरळ घ्यायचा असतो किंवा थेट माहितीच अपेक्षित असते. ती ओळखायची. इथे खेळ रचणारा आणि सोडवणारा यांच्यात शेवटी एकमत होते. गरजेनुसार निवाडा करण्यासाठी शब्दकोश उपयुक्त ठरतो. २. गूढ : या प्रकारात सूत्राच्या थेट अर्थाला तसे महत्त्व नसते. किंबहुना इथे शाब्दिक कसरतीना अधिक महत्त्व असते. मात्र सुत्रात दिलेल्या प्रत्येक शब्दाचा उत्तराशी काही ना काही संबंध असतो. अशा प्रकारच्या खेळामध्ये निर्मात्याला जे काय अपेक्षित आहे ते अखेर सोडवणार्याला पूर्णपणे पटतेच असे नाही. ही चांगल्या प्रकारे रचायला शास्त्रशुद्ध अभ्यास असतो. प्रस्तुत खेळामध्ये मी जी सूत्रे बनवली होती ती वरील दोन्हीपैकी थेट कुठल्याच प्रकारची नाहीत. परंतु त्या दोघांच्या मध्ये कुठेतरी आहेत. एक प्रकारे ही गंमतगूढ प्रकारची सूत्रे म्हणता येतील.

In reply to by टर्मीनेटर

हेमंतकुमार 31/08/2021 - 15:35
टर्मिनेटर तुमचं नाव खेळात घेतलं नव्हतं परंतु एक पर्यायी उत्तर म्हणून ते बरोबर आलेले आहे हा पण सुंदर योगायोग.!

हेमंतकुमार 01/09/2021 - 04:28
लवकरच सादर होईल : मिपा गंमतगूढ खेळ : भाग २ यावेळेस वेगळी गंमत असेल. सर्वांनी सामील व्हावे हे आवाहन !

लई भारी 01/09/2021 - 09:54
भारीच प्रकार होता! पुढचा भाग येऊ दे लवकरच.

In reply to by अनिरुद्ध.वैद्य

हेमंतकुमार 01/09/2021 - 18:44
असे म्हणायला हरकत नव्हती :)) पण या खेळामध्ये खालील सूचना दिलेली आहे ओळखायची सर्व नामे ही सलग आहेत; त्यात कुठेही खंड अथवा जोड नाही. शिवाय पाच अक्षरी हवे. म्हणून हे उत्तर नाही.

हेमंतकुमार 13/10/2021 - 12:38
नवे एकच सदस्यनाम देतो ओळखायला: ५ अक्षरी व त्यात एकच वेलांटी सूत्र : दोन मुली एकत्र आल्या की जग सुंदर होते !

हेमंतकुमार 13/10/2021 - 12:46
नाव सलग आहे; त्यात कुठेही खंड अथवा जोड नाही. अपेक्षित शब्द मराठी भाषेतील व देवनगरीत आहे.