मोत्झार्टचे शांतिस्तवन (रेक्विएम)

विस्तृत लेख, दुवे, संगीत सगळेच छान. अजुन नीट समजुन घेत आहे.

अभिजात पाश्चात्य संगीत म्हटले की मला दिल चाहता है मधील आमीर खानची किंवा प्रिटी वूमन मधील जुलीया रॉबर्ट्सची आठवण येते! (साधरणपणे अशीच अवस्था अभिजात भारतीय संगीत ऐकतानाही होते!) जे काही चाललय ते उच्च आहे पण आपण तितके उच्च नाही. समजून घ्यायची इच्छा आहे पण समजावून सांगणारं कोणी नाही, अशी काहीशी अवस्था होते. संगीतढ (सुनील) Doing what you like is freedom. Liking what you do is happiness.

एरवी न कळणारे संगित आणि त्याचा हा रंजक इतिहास, आस्वाद इतक्या सविस्तरपणे सादर केल्याबद्दल धन्यवाद!!

मागच्या महिन्यात 'रुहानियत' हा सुफी संगीत व मिस्टिक म्युझिक अशा मिश्रणाचा कार्यक्रम पाहिला. मला त्यातील भाषा समजत नव्हती. पण कार्यक्रम माझ्या सारख्या माणसालाही आनंद देउन गेला. भाषा धर्म देश प्रांत यांच्या पलिकडे घेउन जाणारा. प्रकाश घाटपांडे आमच्या अनुदिनीत जरुर डोकवा.

थोडा वेळ द्या. अर्थात तुम्ही जे लिहीले आहे ते उत्कृष्टच आहे.

धन्याशेठ, सुरेखच लेख दिसतो आहे. आत्ता नुसती नजर फिरवली आहे. यू नळीचे दुवे ऐकून सवडीने प्रतिसाद लिहितो.. आपला, (धन्याशेठचा फ्यॅन) तात्या.

तुमच्या लेखावरुन जाणीव झाली की, मोझर्ट्ची सिंफनी युट्यूबवर आहे. मस्तपैकी उतरवून घेतली. :-)

अगदी विस्तृत. दुवेही छान आहेत. - (सर्वव्यापी)प्राजु http://praaju.blogspot.com/

वास्तवीक चार-गायकांचा स्वरमेळ हा प्रकार मला समजत नाही, तरी हे शांतिस्तवन फार आधीपासून आवडते आहे. तुम्हालाही हा वेगळा अनुभव आवडला हे वाचून आनंद झाला.

रसग्रहणाबद्दल आणि विस्तारपूर्वक सांगितल्याबद्दल धन्यवाद. कधीकधी सूर हे भाषा कळत नसली तरी मनापर्यंत पोचतात. ओल्ड स्पाइसची जुनी जाहिरात - पहिल्यांदा पाहिली तेव्हा बरीच लहान होते, पण अजूनही आठवते ती त्यातल्या संगितामुळे. रसग्रहणासंबंधी सहमत, कलेच्या आस्वादासाठी गाण्याचे शब्द जसेच्या तसे पटायला हवेच असे नाही. किंबहुना ते न कळताही ओल्ड स्पाइसच्या जाहिरातीप्रमाणे मनाला स्पर्श करू शकतात. पण आपल्याकडे स्वतःच्या निष्ठांमुळे कलेच्या आस्वादावर बंधने येण्याची उदाहरणे कमी नाहीत.

बरेच दिवसांपासून निवांतपणे ऐकेन म्हणत होतो. आज ऐकले. तुमचे विवेचन वाचत वाचत ऐकले. अन्यथा काहीच कळले नसते. आताही सगळे कळले किंवा आवडले असे नाही. पण काही तुकडे ऐकताना मात्र 'दिव्यत्व' वाटले. तुमच्या प्रश्नाबद्दल. मला वाटते की त्यातले धर्मशास्त्र जरी माहित नसेल आणि माहित असून मान्य नसेल तरी अस्वादात कुठेही कमीपणा येऊ नये. फारतर या गोष्टी मान्य असलेल्या व्यक्तीला सांगितीक अनुभवाव्यतिरिक्त काही अनुभव येऊ शकेल, पण सांगितिक अनुभवाची व्याप्ती / तीव्रता मात्र कोणत्याही प्रकारे बाधित होऊ नये असे वाटते. बिपिन कार्यकर्ते

या लेखाच्या निमित्ताने चायकोव्हस्कीचे १८१२ ओव्हर्चर, ओफ्फेनबाख चे इन्फर्नल गॅलप, स्वॅन लेक बॅलेट, रोसिनीचे बार्बर ऑफ सेव्हिल,, अशा अनेकानेक उत्तम कलाकृती डोळ्यासमोर आल्या. अमादेउस मधील तो रेक्विएम कंपोज करत असतानाचा सीन निव्वळ अप्रतिम आहे. मोझार्टला त्याची सासू रागावते तेव्हा त्यातूनच त्याला "क्वीन ऑफ द नाईट एरिआ" कसे सुचते ते अतिशय सुंदरपणे दाखवले आहे.

' मोझार्ट चे रेक्वियम ' या विषयावर धागा बघून अतिशय आनंद झाला. मी 'अमादेउस' चित्रपट अनेकदा बघितला असून अनेकांना आग्रहाने दाखवत असतो. त्यातील प्रत्येक संवाद आता जवळ जवळ पाठ झाला आहे. याची एक 'डायरेक्टर्स कट' असलेली प्रत देखिल मिळाली. त्यात काही जास्तीचे प्रसंग आहेत, उदा. सालिएरि समोर कॉन्स्टान्झी चे विवस्त्र होणे, एका धनाढ्य उमरावाच्या मुलीला संगीत शिकवायला मोझार्ट काही दिवस जातो, वगैरे. हे प्रसंग उत्तम रीत्या चित्रित झाले असले, तरी आज ज्या स्वरूपात हा चित्रपट आहे, तोच जास्त भावतो. सालिएरीची भूमिका करणार्‍याला शतशः प्रणाम. राजा जोसेफ व त्याचे खुषमस्करे वगैरे प्रसंगातील बारकावे, तसेच वर बॅट्मॅन यांनी सांगितलेले रेक्विएम कंपोज करत असतानाचा सीन, मोझार्टला त्याची सासू रागावते तेव्हा त्यातूनच त्याला "क्वीन ऑफ द नाईट" सुचणे, असे अनेक प्रसंग पुनः पुनः बघावे, असे आहेत. अगदी शेवटी मोझार्टच्या सार्वजनिक दफनाच्या प्रसंगाला पार्श्वसंगीत म्हणून 'लॅक्रिमोसा' चा उपयोग अगदी औचित्यपूर्ण आहे. त्यामुळे हा प्रसंग अतिशय सुन्न करून जातो. मलाही पॅरिस मध्ये मेरी मॅदेलीन चर्च मध्ये ' रेक्वियम' चा कार्यक्रम बघायला मिळाला, याबद्दल मी स्वतःला अतिशय भाग्यवान समजतो. यातील 'लॅक्रिमोसा' अगदी रोज ऐकतो. वर्णनातीत अश्या गूढ, अद्भुत सौंदर्याने नटलेली ही रचना मोझार्टच्या प्रतिभेचा कळस आहे, असे मला वाटते. याबरोबरच 'पियानो कॉन्चेर्टो क्र. २१' ही रचना पण अद्भुत आहे. मोझार्ट च्या मृत्यु नंतर त्याच्या शिष्याने 'रेक्वियम' पूर्ण केले, असे ऐकले आहे, त्याबद्दल निश्चित माहिती उपलब्ध आहे का? हा धागा बघितल्याबरोबर रहावले न गेल्याने हा प्रतिसाद देत आहे. सर्व चित्रफिती अजून बघितल्या नाहीत... या धाग्याबद्दल मनःपूर्वक धन्यवाद.

वरील चित्रफिति बघण्याचा प्रयत्न केला, तर एकही दुवा उघडला जात नाही, असे दिसले. ?????

वर्षभरानंतर आज अचानक (योगायोगाने?) हा धागा दिसला. त्यावेळी यातील दुवे उघडत नसल्याने ऐकता आले नव्हते, आता पुन्हा नीट सावकाशीने ऐकणार आहे. शतकांमध्ये एकादीच अशी महान कलाकृती घडून येत असते. मोझार्टच्या प्रयिभेला पुन्हा एकदा सलाम आणि धनंजय यांना ह्या सुंदर परिचयाबद्दल कुर्निसात.