देव,धर्मादी संकल्पना-- एंटरटेनमेंट विथ लाईफटाईम वॅलिडीटी.

"तूच" आहेस, "तुझ्या" जीवनाचा शिल्पकार !

K

OMG मधला संवाद आठवला.. धर्म माणसाच्या जीवनात काय काम करतो.. त्याएवजी देव अस टाकल की उत्तर चपलख बसते..

जगातला सगळ्यात मोठा फिक्शनल सुपरहीरो म्हणजे देव ,मग तो अल्लाह असो वा ब्रह्मा विष्णु महेश.यांच्या एकसे एक स्टोर्या ऐकत आयुष्यभराचे मनोरंजन करुन घेणे म्हणजे धर्म पाळणे.
हे म्हणजे एखाद्या माकडाने सेतू बांधताना प्रभू रामचंद्रांना बायकोला कसे समाधानी ठेवावे यावर व्याख्यान देण्यासारखे आहे.-- पु ल

मूळात आपण धर्माच्या व्याख्येतच चुकत आहात. आपण जे काही तुमच्या व्याख्येत म्हणालात ते धर्माचे अतिशय अवनत झालेले रुप आहे.

माझ्या मते धर्म हे एक विशाल तत्वज्ञान आहे. हे तत्वज्ञान समजुन घेण्यात आपल्या कुवतीप्रमाणे पुढे मागे होतो.

उदा - जगत मिथ्या ही संकल्पना. आपण ह्याची पुरेपुर टर उडवली

आधुनिक विज्ञान आता भौतिक वस्तु ह्या आभास आहेत हे मान्य करते.

आता यात कुणाची बौधिक दिवाळखोरी होती ते बघा. यात आम्ही सगळे आधिक कसे शोधले होते असा टेंभा मिरवायचे नसून आपल्याच कामाची आपण कशी किंमत करतो हे दाखवायचे आहे.

आपले चुकले हे की तत्वज्ञान पुढच्या पिढीत द्यायच्या ऐवजी आपण कर्मकांडे शिकवत राहिलो. मुळात तत्वज्ञान समजून घेऊन त्याचे अर्थ लावणे यापेक्षा ठराविक पद्धतीचे कर्मकांडांचे पालन करणे खुप सोपे गेले.

पुढे जी परकिय आक्रमणे होत गेली त्यात तत्वज्ञानाचा निभाव लागणे शक्य नव्हते. समोरचा तलवार घेऊन गळा कापणार असताना त्याला "आत्मा अमर असतो" हे ऐकवणे कालसुसंगत नव्हते. आपसुकच मग कर्मकाडांचा प्रसार जोमाने होऊ लागला. आणि धर्मावर नको ती धूळ जमा होत राहिली.

तुम्ही त्या धूळीलाच धर्म समजून बसला आहात.

वेगवेगळ्या धर्माचे तत्कालिन संदर्भही वेगवेगळे असतात. हिंदु समाज हा ब-यापैकी स्थिर होता. ऐश्वर्यवान होता. धर्म तत्वज्ञानकडे झुकण्यात ही स्थिती कारणीभुत होती.

दुसरीकडे इस्लाम उद्यच्यावेळी स्थिर समाज नव्हता. अश्या समाजाला प्रथम स्थिरता मिळताना तत्वज्ञानाचा उपयोग होणार नव्हताच. त्यामूळे तिथे 'आदेशांचे' प्रस्थ वाढले.

पण पुढे मात्र कोणीही कालानरुप बदल केले नाही. जे केले गेले ते पुरेसे पडले नाहित.

बाकी देवाचे म्हणाल तर आपल्या साध्या एका मशीलाही मेंटेनन्सची गरज असते आणि संपुण जग मात्र आपोआप चालते असे म्हणणे कुठल्या विज्ञानाच्या तत्वात बसते कुठास ठाऊक..

सिंजि,

तर जगातला सगळ्यात मोठा फिक्शनल सुपरहीरो म्हणजे देव

माझ्या मते जगातलं सर्वात मोठं फिक्शन म्हणजे आहार, निद्रा, भय आणि मैथुन होत.

आ.न.,
-गा.पै.

देव आहे की नाही या वादाला अंत नाही . मिपावरचे यनावालांचे लेख आणि त्यावरच्या लोकांच्या प्रतिक्रिया वाचून वाटतं बापरे किती हे पंडित , सखोल विचार करणारे बुद्धिमान लोक आहेत जगात .... ह्यांच्या मानाने आपण काहीच नाही .... पण एवढा प्रचंड काथ्याकूट करून आपलं देव आहे / नाही ह्याबद्दलच मत विरुद्ध मताच्या माणसास पटवून देताना यश आलेला मात्र कुणीच दिसत नाही ... उदा. आस्तिक माणूस देव आहे किंवा देव मानण्याची समाजाला गरज आहे हे किमान एका नास्तिकाला पटवून देण्यात यशस्वी झालेला दिसत नाही की एकही नास्तिक माणूस , इंक्लुडिंग यनावाला , देव नाही व त्याचे अस्तित्व मानण्याची समाजाला गरज नाही हे किमान एकाही आस्तिकाला पटवून देण्यात यशस्वी झालेला दिसत नाही .

तरी आपलं मत जोरात मांडण्याचा आणि दुसऱ्यांना ते पटवून देण्याचा लोकांचा उत्साह काही कमी होत नाही हे बघून मिपाकरांच्या दुर्दम्य आशावादाचं मला खरंच कौतुक वाटतं .

देव आहे किंवा नाही याबद्दल प्रत्येकाचं एक ठाम मत बनलेलं असतं आणि कुणीही कितीही बौद्धिक-वैज्ञानिक काथ्याकूट केलं किंवा आध्यात्मिक / तत्वज्ञानाच्या गोष्टी सांगितल्या तरी ह्या ठाम मतात काडीइतका सुद्धा बदल होऊ शकत नाही तेव्हा याबाबतीतलं आपलं मत इतरांना पटवून देण्याचा व्यर्थ अट्टाहास करू नये असं आपलं माझं वैयक्तिक मत आहे ..... चूक की बरोबर मला माहीत नाही .

चालू द्या!! देव करो अन तुम्ही त्याला विसरण्यात यशस्वी होवो _/|\_

आमचे मत समजुन घेउन तुम्ही काय करणार आहात? विदा गोळा करुन तुम्ही पुढे काय करणार आहात?

ब-याच जणांना ही कथा माहित असेलच , ज्यांना माहिती नाही अशांसाठी -

एकदा बुद्धांकडे एक आस्तिक मनुष्य आला. त्याने बुद्धांना विचारले की देव आहे की नाही ?
बुद्ध म्हणाले की देव अस्तित्वातच नाही.

दुस-या दिवशी एक नास्तिक मनुष्य आला त्याला बुद्ध म्हणाले की देव आहे.

यावर बुद्धांचे शिष्य गोंधळून गेले आणि तोच प्रश्न त्यांनी बुद्धांना परत विचारला

बुदध म्हणाले "जर नास्तिकला देव नाही असे उत्तर दिले असते तर त्याच्या अहंकारास खतपाणी मिळाले असते.

आणि जर आस्तिकला देव आहे असे म्हटले असते तर त्याच्या अंधभक्तीला खतपाणी मिळाले असते.

सत्य सापेक्ष असते

मला तर वाटते की मुळात समजात दोन्ही विचारधारा असणे गरजेचे असते. एका गटाने दुस-या गटातील लोकांना आपल्याकडे खेचण्याचा प्रयत्न करण्याने फक्त आपला अहंकार सुखावतो.

जगन्नाथ कुंटे यांचे एक वाक्य मला फार आवडते , ' ईश्वर असेल तर ठीक , जर तो नसेल तर निर्माण करा. '

आदिमानवाच्या अविकसित बुद्धीला पडणारे प्रश्न त्याच्या क्षमते बाहेरचे असल्याने त्याने सतत असणार्या अनिश्चिततेवर ,त्यातून येणार्या भीतीवर मात करण्यासाठी काही मानसिक,बौद्धिक दरिद्री कल्पना विकसित केल्या त्यात देव आणि धर्म याचा क्रमांक सर्वात वरचा लागतो.

सध्याला तुम्हाला पडणारे सारे प्रश्न हे तुमच्या क्षमतेच्या आत आहेत कि काय?

पैकी उत्क्रांतीवादानुसार देव आणि धर्म यावर बर्याच लोकांचा विश्वास असतो

हा कोणता उत्क्रांतीवाद म्हणे?

सतत असणार्या अनिश्चिततेवर ,त्यातून येणार्या भीतीवर

सततची भिती आणि अनिश्चितता ही आधुनिक जीवनपद्धतीची बांडगूळं आहेत. त्याचा प्राचीन जीवनाशी काही संबंध नाही.

आदिमानवाच्या अविकसित बुद्धीला पडणारे प्रश्न त्याच्या क्षमते बाहेरचे असल्याने त्याने सतत असणार्या अनिश्चिततेवर ,त्यातून येणार्या भीतीवर मात करण्यासाठी काही मानसिक,बौद्धिक दरिद्री कल्पना विकसित केल्या त्यात देव आणि धर्म याचा क्रमांक सर्वात वरचा लागतो.

दरिद्री कल्पनांमधे
१. आपण आणि निर्जीव वस्तू यांचेत गुणात्मक फरक नाही
२. आपण सजीव शून्यातून फुकटात पैदा झालो
३. आपले सद्य रुप, स्वरुप हे रँडम आहे, अपघाती आहे (मनमोहन सिंग फेम)
४. पदार्थांच्या सुनिश्चित नियमांमुळे आपण किंवा कोणिही वा काहीही काय विचार करेल, वागेल, कृती करेल, इ इ पूर्वीपासून सुनिश्चित आहे.
५. आपल्याला फ्री विल नाही. पदार्थाचे गुणधर्म आहेत.
६. या जगातलं कोणी आपल्याला काही लागत नाही. इहलोकीची यनाछाप आनंदयात्रा आनंददायी करण्यासाठी काहिही विकृत गोष्ट केली तरी स्वागत आहे. (हिटलरने हत्या केल्या. पण आज आपण त्याला काही म्हणू शकत नाही. कारण तो आज नाही. आपलं बोलणं फक्त वर्णनात्मक असेल. आरोपात्मक वा क्रोधात्मक असणं मूर्खपणा आहे. कारण तो नाही.)
७. जगात योगायोगानं सगळं काही होतं. (तुम्ही संध्याकाळी ऑफिसातून घरी जाता हा कंप्लिटली फ्रेश नास्तिकी वैश्विक योगायोग असतो. तसे तुम्ही ज्या कोण्या स्थळी आहात तिथून जे अनंत व्हेक्टर निघतात, पैकी कोणत्याही एका रँडम व्हेक्टरच्या दिशेनं जायचा प्रयत्न रोज तुम्ही करत असता. आणि रोज नेमके घरी पोचता!!). आफ्रिकेतनं माणूस जेव्हा युरोपात जातो, तेव्हा तिथे म्यूटेशनने त्याच्या २५६ त्वचेचे रंग असलेल्या स्पेसिस बनतात. २५५ मरतात नि एक पांढरा रंग उरतो. अशी स्टोरी असायला हवी. पण नेमकं एकच पांढर्‍या चमडिचं म्यूटेशन होतं आणि ते जगतात.
८. जगणं लै अवघड आहे आणि सर्व सजीवांनी एकमेकांशी हाणामारी नै केली तर सगळे मरतील...

अश्या आधुनिक, पुरोगामी, विज्ञानवादी, वाणिज्यवादी कल्पना सर्वात सडक्या आणि किडक्या आहेत.

देव आणि धर्म यावर बर्याच लोकांचा विश्वास असतो याचं कारण माणुस उत्क्रांत होत असताना त्याला या गोष्टींचा नक्कीच फायदा झाला असणार.

आजही माणसाचं उत्क्रांत होणं बंद नाही झालेलं.

आदिमानवाच्या अविकसित बुद्धीला पडणारे प्रश्न त्याच्या क्षमते बाहेरचे असल्याने

आदिमानवाचा आणि तुमचा (जास्तीच्या बुद्धीसाठी जबाबदार असलेला) निओकोर्टेक्स सारख्याच क्षमतेचा आहे.
------------------------------------
अनेक आदिमानवांचा निओकोर्टेक्स (म्हणून बुद्धी, म्हणून त्यांनी विकसित केलेल्या ईश्वरादि संकल्पना) तुमच्या १९-२० प्रगत असायची संभावना आह्हेच.

लेखक ,तुमचा देवा धर्माचा अभ्यास काय ? धर्म म्हणजे काय हे कळतो का तुम्हाला ? देवाचा संबंध तुम्ही धर्माशी लावला आहे यातच तुमची बौद्धिक दिवाळखोरी दिसून येते .गणपती अथर्वशीर्ष पठाण हा तुम्हाला केवळ खेळ का वाटतो ? त्याचे परिणाम तुम्हाला माहित आहेत का ? तुम्हाला काहीही माहित नसताना बालिश बुद्धीच तुम्ही प्रदर्शन केलंय

माणूस उत्क्रांत झाला आहे हे खरं कोणी पाहिलं आहे का ? सायन्स सांगतं म्हणून त्यावर विश्वास ठेवायचा . कुणी बघितलंय ? इतक्या वर्षांपूर्वी तुम्ही होतात का ? हि सायंटिफिक अंधश्रद्धाच आहे कि

मोठा इरेला पेटून देव आहे की नाही याविषयी नेहमी चर्चा होत असतात. मी आजही देवपूजा करतो पण देवभक्ती करीत नाही. कारण पूजा आपल्या आप्तेष्टांच्या समाधानासाठी करावी लागते. देवभक्ती करीत नाही कारण देव नावाची कोणी विचार करीत असलेली संस्था आहे यावर माझा विश्वास नाही. लहानपणी होता. शक्तीरूपेण संस्थितः असा देव॑ असेल तर तो माझ्याहून भिन्न नाही असे माझे मत झाले आहे. जळी स्थळी काष्ठी पाषाणी असा असेल तर तो आहे असे माझे मत आहे. तो भक्तीने " पावत असतो " यावर माझे मत नकारार्थी आहे. येथील काही जन म्हणतील विसंगत व गोंधळलेली " इतकी सिरियस" केस आम्ही पाहिली नाही ! असो . त्यांचा हा निष्कर्ष त्यानाच लाभो. आता स्वतः ला एक प्रश्न स्रर्वानीच विचारावा तो असा...

१. रूढार्थाने देव आहे यावर तुमचा विश्वास आहे का........ माझे उत्तर. "नाही".
२. रूढार्थाने दैव या गोष्टीवर तुमचा विश्वास आहे का .... माझे उत्तर " आहे"
३. रूढार्थाने मन या गोष्टीवर तुमचा विश्वास आहे का ..... माझे उत्तर " होय" .
देव, दैव व मन या तिन्ही गोष्टी अव्यक्त आहेत तरीही मन आहे का व दैव आहे का यावर कोणीच वाद का घालीत नाहीत तो देवाच्या " असलेपणा" विषयीच का घालतात ? याचे उत्तर ज्याला सापड्ले तो भाग्यवान !

मोठा इरेला पेटून देव आहे की नाही याविषयी नेहमी चर्चा होत असतात.

याला दोन्ही बाजूंचा अहंकार कारणीभूत आहे असं माझं मत आहे.

देव नाही असे कुणी म्हटले की टोकाचे श्रद्धावन्त, स्वयंघोषित धर्मरक्षक, धर्ममार्तंड शेपटावर पाय पडल्यासारखे चवताळून उठतात. यांच्या जोडीला ढोंगी संधीसाधू आपले हितसंबंध जपण्यासाठी श्रद्धेच्या तव्यावर आपली स्वार्थाची पोळी भाजून घेऊ पाहतात.

याच्या उलट गोष्ट टोकाच्या नास्तिकांची. हे स्वतःला राजहंस समजतात आणि श्रद्धावंताना बगळे. कुणी जर श्रद्धेने मूर्तीवर डोकं टेकत असेल तर हे टाळ्या पिटून म्हणणार , "बघा बघा हा मूर्ख कसा दगडावर डोकं टेकवत आहे".

आपल्या खंडप्राय अशा विकसनशील देशात श्रद्धेला सरसकट विरोध उपयोगाचा नाही. जिथे मूलभूत आरोग्य सेवा उपलब्ध नाहीत किंवा असल्यास आर्थिक कुवतीबाहेरच्या आहेत तिथे मानसिक आरोग्य मिळणे ही खूप दूरची गोष्ट झाली. अशा वेळी सामान्य माणसाला ताण-तणावाच्या, दुःखाच्या प्रसंगी देवावरील श्रद्धेचाच आधार असतो.

मात्र श्रद्धेचा अतिरेक होऊन त्याचा व्यक्तीला, समाजाला उपद्रव होत असेल तर अशा श्रद्धांना कडाडून विरोध केला पाहीजे. स्वतःच्या तसबिरीची, बिलल्याची, आणि पेनांची दुकाने थाटून बसलेल्या बाबा, बुवा आणि महाराज रुपी देवाच्या स्वयंघोषित दलालांच्या आहारी जाण्यापासून लोकांना परावृत्त केले पाहीजे.

मिपाकरांची लाईफटाईम एंटरटेनमेंट करणा-या सिंथेटिक जिनियस यांची अवतारसमाप्ती झाली आहे. ते लवकरच नवीन अवतार धारण करून मिपाकरांची एंटरटेनमेंट करण्याचे आपले अपूर्ण कार्य नव्या जोमाने सुरू करतील अशी श्रद्धा आहे.